Căn bệnh thầm lặng: Loãng xương

(ĐTTCO) - Loãng xương hầu như không có biểu hiện nào đặc biệt để người bệnh có thể nhận biết được. Loãng xương tiến triển âm thầm, đa số phát hiện khi gãy xương do chấn thương nhẹ (như gãy xương cổ tay khi chống tay, gãy cổ xương đùi hay gãy lún cột sống do trượt chân…), hoặc có thể phát hiện tình cờ khi chụp X - quang. 

Một khảo sát năm 2000 tại Bệnh Viện Phụ sản Từ Dũ, TPHCM, khi đo mật độ xương của 1.530 phụ nữ tuổi từ 24-94 tuổi cho thấy: có tới 91,3% phụ nữ trên 55 tuổi thể tạng gầy ốm và có chiều cao lùn đi có biểu hiện của loãng xương. Tình trạng này không được phát hiện sẽ dẫn đến gãy xương, làm tăng chi phí điều trị và giảm chất lượng cuộc sống, có thể dẫn tới tàn phế. Ngay cả ở Mỹ, gần nửa số bệnh nhân gãy cổ xương đùi do loãng xương sẽ chết trong năm đầu tiên do các biến chứng nặng nề của gãy xương. 
 
Những đối tượng dễ bị loãng xương
Loãng xương là tình trạng khối xương của cơ thể bị giảm thấp, trở nên mỏng mảnh, dễ gãy. Từ khi sinh ra đến lúc trưởng thành, khối lượng xương liên tục gia tăng, tế bào tạo xương chiếm ưu thế hơn tế bào hủy xương. Nhưng sau 25 tuổi, khối lượng xương sẽ giảm trung bình 0,5-2% mỗi năm do xương mất đi nhiều hơn tạo mới. Như vậy, loãng xương là một diễn tiến tự nhiên của tuổi già. 
Căn bệnh thầm lặng: Loãng xương ảnh 1
Những người dễ bị loãng xương, gồm: người cao tuổi và phụ nữ thường bị nhiều hơn nam giới. Đặc biệt liên quan tới thiếu hụt nội tiết tố nữ estrogen, gặp ở phụ nữ mãn kinh hoặc mãn kinh sớm (tự phát hay do cắt 2 buồng trứng). Một yếu tố khác do chủng tộc người da trắng, người phương đông; tiền căn gia đình có người bị loãng xương. Do tình trạng dinh dưỡng: thể trạng gầy ốm, BMI < 18,5 kg/m2. Ngoài ra, những thói quen ăn uống cũng làm ảnh hưởng đến khối lượng xương: Khẩu phần thiếu canxi và vitamin D; ăn nhiều muối, nhiều đạm, quá nhiều chất xơ; uống nhiều rượu, cà phê; hút thuốc lá; thói quen ít vận động, ít tập thể dục. 
Bên cạnh đó, bệnh lý hay thuốc ảnh hưởng đến chuyển hóa calci và xương không dung nạp lactose. Người mắc các bệnh như: cắt dạ dày-ruột, kém hấp thu, suy thận, tiểu đường, cường giáp, cường tuyến cận giáp, viêm khớp dạng thấp, bệnh nặng phải nuôi ăn tĩnh mạch kéo dài. Dùng những thuốc như: corticosteroids, những thuốc kháng axit có phosphate, hormon giáp liều cao, heparin, dùng tetracyclin kéo dài.

Phát hiện và phòng ngừa
Các dấu hiệu sớm ban đầu có thể là đau mỏi mơ hồ ở vùng xương chịu tải (cột sống, thắt lưng, chậu hông), đau âm ỉ hoặc đau nhiều khi va chạm, đau dọc các xương dài (đặc biệt xương cẳng chân), đau mỏi cơ bắp, hay bị chuột rút các cơ, đau tăng khi đi lại, vận động, đứng ngồi lâu. Ở người cao tuổi thường kèm thấy gù lưng hay giảm chiều cao.
Hiện nay có nhiều biện pháp cận lâm sàng để giúp chẩn đoán loãng xương, đo mật độ xương qua siêu âm là biện pháp dễ làm, nhạy bén thường được sử dụng để phát hiện sớm loãng xương. Nhưng 2 biện pháp có độ chính xác cao hơn là chụp X quang Dexa ở 3 vị trí khớp háng, cột sống và cẳng tay (DXA) hay Osteogram - một phần mềm dùng hình X quang để đo độ hấp thu tia X của xương, từ đó suy ra tỷ trọng khoáng xương. 
Căn bệnh thầm lặng: Loãng xương ảnh 2
Để phòng ngừa căn bệnh phải thực hiện ngay từ khi còn trẻ để đạt được tối đa khối lượng xương, và giảm tốc độ mất xương khi về già. Về chế độ ăn uống: Duy trì cân nặng thích hợp BMI 21 kg/m2. Đảm bảo nhu cầu năng lượng và các chất dinh dưỡng cần thiết. Cung cấp đủ nhu cầu canxi theo tuổi: Trẻ 10-19 tuổi cần 1.000 mg/ngày, người lớn 20-69 tuổi cần 800-900mg/ngày, trên 70 tuổi cần 1.000 mg/ngày. Sữa và các chế phẩm từ sữa là nguồn cung cấp canxi tốt và dễ hấp thu nhất do có đường lactose và tỷ lệ canxi, phosphos hợp lý. Vì vậy nên duy trì uống 1-2 ly sữa hay yaourt hàng ngày, có thể dùng sữa không đường, sữa tách béo nếu đã có thừa cân, béo phì. 
Bổ sung nguồn thực phẩm giàu canxin. Cung cấp đủ vitamin D 400 UI/ngày. Vitamin D là thành phần quan trọng nhất giúp điều hòa tương quan hợp lý giữa canxi và phosphos trong máu, giúp tăng hấp thu canxi ở ruột. Phơi nắng sáng 15-20 phút/ngày là biện pháp hữu hiệu và rẻ tiền giúp da tổng hợp vitamin D cho cơ thể.
Mỗi ngày nên ăn khoảng 300g rau và 200g trái cây, chúng cung cấp các vitamin B, C, E và các khoáng chất giúp phòng chống các bệnh tim mạch, xương khớp và ung thư. Nhưng cũng không nên ăn quá nhiều vì phần dư sẽ kết hợp với canxi tạo thành những liên kết không hòa tan và tăng thải canxi theo phân.
Ăn đủ thức ăn giàu đạm, nên cân đối giữa đạm động vật và đạm thực vật. Ở người lớn tuổi càng nên ăn tăng đạm thực vật, vì hệ tiêu hóa hoạt động kém dần. Hạn chế nêm đường và mắm muối khi nấu, không ăn nhiều thực phẩm mặn như các loại mắm, đồ muối khô, dưa cà muối, các thức ăn chế biến sẵn như mì ăn liền, giò chả, lạp xưởng, đồ hộp… 
Vận động giúp tăng cường sức dẻo dai, tăng sự phối hợp giữa các cơ, tăng sự tự tin, giúp người già linh hoạt hơn và đỡ té ngã. Tạo môi trường sống an toàn, ánh sáng đủ, sàn nhà không trơn trượt, không có những vật cản trên lối đi. Di chuyển, làm việc trong tư thế đúng, tránh cúi gập quá mức. Tránh các thuốc ngủ, thuốc an thần có tác dụng kéo dài. Tránh điều trị tăng huyết áp quá mức. Sử dụng các dụng cụ nâng đỡ hông, gậy… 

BS CK1 Phan Thị Hiền Thu, Trung tâm Dinh dưỡng TPHCM

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Các bác sĩ Bệnh viện Trung ương Huế Cơ sở 2 đang tiến hành cấy ghép giác mạc cho bệnh nhân.

Hành trình lấy lại ánh sáng

(ĐTTCO) - Tại Bệnh viện Trung ương Huế Cơ sở 2, thị lực của cả 5 bệnh nhân mù lòa dần cải thiện sau khi được phẫu thuật cấy ghép giác mạc từ những người Mỹ mới qua đời, hiến tặng. Cơ hội thấy lại sáng sau bao năm mòn mỏi ngóng chờ của họ đang thành hiện thực, khi những mảnh ghép ngày càng trong. 

Công nghệ

Phát triển nguồn nhân lực công nghiệp vi mạch TPHCM

(ĐTTCO) - Để tiếp tục thực hiện “Chương trình phát triển công nghiệp vi mạch TP giai đoạn 2017 - 2020, tầm nhìn đến 2030”, UBND TPHCM vừa giao Sở Thông tin-Truyền thông tổ chức khảo sát nguồn nhân lực trong lĩnh vực công nghệ thông tin và vi mạch bán dẫn, để xây dựng kế hoạch tổng thể đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực này. 

Thú đam mê

Rồng - Phượng trên bảo vật gốm cổ live

(ĐTTCO) - Từ sau thời Tần-Hán, Rồng (Long) là hình tượng cao sang quyền lực của đức Vua và Phượng là Hoàng hậu cùng các phi tần. Đến thời Nguyên, Minh mới chấm dứt, chỉ dành nghi biểu Phượng cho riêng Hoàng hậu.

Ẩm thực

Quyến rũ Cafe Napoly

(ĐTTCO) - Cafe Napoly nằm trên con đường Phạm Ngọc Thạch, nơi được xem là con đường du lịch của TPHCM với những điểm tham quan nổi tiếng hồ con Rùa, nhà thờ Đức Bà, Bưu điện TPHCM, vẫn giữ được nét riêng biệt, cổ điển, nhẹ nhàng và ấm cúng. 

Du lịch

Ngắm Kỳ quan Vịnh Hạ Long lãng mạn từ Phà Tuần Châu live

(ĐTTCO) - Trời trong xanh, núi non xanh, nước long lanh, không gian Vịnh Hạ Long như một bức tranh sơn thủy hữu tình lung linh quyến rũ. Ngồi trên Phà Tuần Châu – Cát Bà, du khách không khỏi ngỡ ngàng với trải nghiệm mới lạ hấp dẫn, được hòa mình cùng với Di sản, Kỳ quan thiên nhiên thế giới, được chạm vào bức tranh tuyệt tác mê hoặc này.

Mua sắm

Làm đẹp cùng nàng

(ĐTTCO) - Mỗi ngày bạn lại thấy những thương hiệu làm đẹp tung ra sản phẩm son môi hoặc phấn mắt mới. Những sản phẩm mới ra mắt này không chỉ phong phú về màu sắc, thời gian sử dụng lâu bền mà còn có thiết kế vô cùng tinh tế. Chúng tôi chọn lọc một số sản phẩm nổi bật vừa được tung ra tháng 4 và 5 vừa qua.

BÁO XUÂN KỶ HỢI 2019