Về đâu nhà xuất bản?

Thông tin về việc 39/63 nhà xuất bản phải đối mặt với nguy cơ không được cấp đổi giấy phép hoạt động do không đáp ứng các điều kiện hoạt động theo quy định của Luật Xuất bản đã được Cục Xuất bản, In và Phát hành (Bộ Thông tin-Truyền thông) đưa ra. Tuy nhiên, tới thời điểm khi thời hạn 31-8 đang tới gần, một lần nữa vấn đề đóng cửa hay giải thể các nhà xuất bản lại nóng bỏng.

Không thể thả nổi

Trong nhiều năm qua, trải qua nhiều giai đoạn khác nhau, hoạt động của các nhà xuất bản đã tồn tại một số hạn chế cần phải được khắc phục và hoàn thiện, để đảm bảo đủ điều kiện cấp đổi giấy phép thành lập nhà xuất bản. Cụ thể, về điều kiện hoạt động của các nhà xuất bản, theo báo cáo của các cơ quan chủ quản, trong số 63 nhà xuất bản, chỉ có 24 đơn vị (chiếm 38,1%) đảm bảo đủ điều kiện hoạt động theo quy định của Luật Xuất bản, Nghị định 195/2013/NĐ-CP ngày 21-11-2013 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xuất bản.

Có 39 nhà xuất bản không đủ điều kiện hoạt động (chiếm 61,9%), do thiếu các tiêu chí: Thiếu nguồn tài chính để hoạt động xuất bản (không đủ 5 tỷ đồng): 36 nhà xuất bản; thiếu chức danh lãnh đạo nhà xuất bản: 5 nhà xuất bản; thiếu biên tập viên cơ hữu (số lượng biên tập viên ít hơn 5 người): 4 nhà xuất bản; thiếu diện tích trụ sở (dưới 200m2): 3 nhà xuất bản; đối tượng thành lập nhà xuất bản không phù hợp với quy định của Luật Xuất bản: 3 nhà xuất bản.

Trong đó, một số nhà xuất bản thiếu cả 2 điều kiện như: Âm nhạc, Văn hóa -Thông tin, Tri thức, Đại học Huế, Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Quốc gia TPHCM, Đại học Công nghiệp TPHCM. Riêng Nhà xuất bản Công Thương thiếu cả 3 điều kiện: vốn hoạt động, nhân sự lãnh đạo và nhân sự biên tập viên.

Cũng theo Cục Xuất bản, In và Phát hành, nhìn chung năng lực hoạt động của các nhà xuất bản còn nhiều hạn chế. Theo kết quả tổng hợp báo cáo hoạt động các nhà xuất bản năm 2014, chỉ có khoảng 13% số nhà xuất bản hoạt động ổn định và phát triển, 11% số nhà xuất bản hoạt động thua lỗ, số còn lại hoạt động cầm chừng, thiếu ổn định.

Một số nhà xuất bản có năng lực xuất bản yếu kém, trong 6 tháng đầu năm 2015 chỉ xuất bản được khoảng 10 đầu sách. Thí dụ, Nhà xuất bản Đại học Công nghiệp TPHCM xuất bản được 3 cuốn, Nhà xuất bản Đại học Nông nghiệp 5 cuốn, Nhà xuất bản Sân khấu 8 cuốn, Nhà xuất bản Công Thương 10 cuốn.

Trao đổi với báo chí, ông Chu Văn Hòa, Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành, cho biết căn cứ theo luật sẽ có 39 nhà xuất bản có nguy cơ bị giải thể hoặc phải sáp nhập vào nhà xuất bản khác. Tuy nhiên, Cục Xuất bản, In và Phát hành đưa con số thống kê này lên cũng muốn để các cơ quan chủ quản phải có hướng tìm ra giải pháp khắc phục cho các nhà xuất bản.

Hay nói một cách văn học những “ông bố”, “bà mẹ” khi đẻ con ra phải có trách nhiệm nuôi, không thể thả nổi cho xã hội. Bộ Văn hóa-Thể thao-Du lịch đã tìm ra giải pháp và cũng là cơ quan chủ quản tiên phong trong việc kiện toàn bộ máy nhà xuất bản, bằng cách sáp nhập 3 đơn vị: Nhà xuất bản Văn hóa dân tộc, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin, Nhà xuất bản Âm nhạc.

Trách nhiệm cơ quan chủ quản

Theo nhận định của Cục Xuất bản, In và Phát hành, việc các nhà xuất bản nghèo nên làm ẩu, làm bậy... do cơ quan chủ quản không quan tâm, bỏ lửng. Kiểu như bố mẹ đẻ con nhưng không cho xương, cho cốt nên mới để xảy ra tình trạng có nhà xuất bản không có lãnh đạo. Có nhà xuất bản lại không đủ biên tập viên có trình độ chuyên môn. Trong khi, vốn dĩ xuất bản ngày xưa là một ngành nghề danh giá, không phải ai cũng có thể biên tập được. Phải là những người có chữ, có kiến thức mới có thể biên tập.

Nhìn từ vấn đề đang diễn ra tại các nhà xuất bản hiện nay, sẽ thấy nổi lên 2 vấn đề. Thứ nhất về quản lý, các nhà xuất bản ở địa phương nào địa phương đó phải quản lý. Thứ hai, cơ quan chủ quản cần phải có trách nhiệm với các nhà xuất bản của mình, trách nhiệm với xã hội. Nếu không làm được nên giải thể. Xã hội cần chất lượng, nếu nhà xuất bản sống èo uột, chỉ đi làm việc bán giấy phép, ra sách sai... ngành xuất bản chỉ cần 20 đơn vị là đủ.

Nhưng đó phải là 20 nhà xuất bản chất lượng, phải đáp ứng được việc nâng cao đời sống văn hóa cho xã hội, với những sản phẩm tốt từ 20 nhà xuất bản này. Việc giải thể hay biến mất của các nhà xuất bản thực chất do chính các đơn vị chủ quản quyết định dựa trên các quy định của luật pháp.

Về đâu nhà xuất bản? ảnh 1

Các nhà xuất bản cần nâng cao chất lượng để cung cấp cho bạn đọc sản phẩm hay.

Đến hết ngày 31-8 là thời hạn cuối để cơ quan chủ quản nhà xuất bản thực hiện thủ tục đề nghị Bộ Thông tin-Truyền thông cấp đổi giấy phép thành lập nhà xuất bản trực thuộc. Do đó Cục Xuất bản, In và Phát hành đề nghị cơ quan chủ quản phải gấp rút tăng cường công tác chỉ đạo, điều hành, hỗ trợ tối đa nhà xuất bản về những điều kiện cơ bản để duy trì hoạt động của nhà xuất bản. Đồng thời nhà xuất bản phải chủ động tham mưu, đề xuất cơ quan chủ quản khẩn trương kiện toàn, bổ sung các điều kiện còn thiếu để đảm bảo hoạt động theo quy định.

Giám đốc một nhà xuất bản nói: “Đã đến lúc phải nhìn thẳng vào sự thật của ngành xuất bản, đặc biệt là khối nhà xuất bản nhà nước. Ngành xuất bản cũng phải vận động theo quy luật cung cầu, đào thải của thị trường. Mong cơ quan quản lý xác định rõ chuyên ngành hẹp như thế nào được bao cấp, lĩnh vực nào Nhà nước phải làm và trong số các nhà xuất bản được bao cấp cần xác định rõ hoạt động được mới tiếp tục bao cấp. Các nhà xuất bản còn lại cứ để hoạt động theo quy luật thị trường, phải chấp nhận những đợt rà soát, thậm chí tái cơ cấu để hoạt động hiệu quả hơn”.

Mai An

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Góc nhìn

Âu lo điện ảnh nước nhà

(ĐTTCO) - Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 20 được tổ chức cuối tháng 11-2017 tại thành phố Đà Nẵng là sự kiện văn hóa 2 năm diễn ra một lần.

Bạn đọc

Du lịch phát triển người dân phải được hưởng lợi

(ĐTTCO) - Vừa rồi tôi cùng gia đình đi du lịch Nha Trang. Cảm nhận đầu tiên khi trở lại thành phố biển xinh đẹp miền Trung là sự ồn ào, náo nhiệt của khách du lịch, đặc biệt là khách Nga và Trung Quốc;