Sân khấu mùa hè bỏ rơi khán giả nhỏ

Quá trình xã hội hóa sân khấu tích cực đã giúp TPHCM trở thành một đô thị sầm uất của giới kịch nghệ. Người lớn tạm hài lòng với sản phẩm kịch dành cho mình, nhưng vở diễn dành cho thiếu nhi vẫn thưa thớt một cách khó hiểu.

Bỏ vì “thâm hụt ngân sách”

Những mùa hè trước, kịch thiếu nhi thường nở rộ trên hầu hết các sân khấu TPHCM. Thế nhưng năm nay chỉ còn mỗi vở “Chúa tể muôn loài” (kịch bản Quang Thảo, đạo diễn Đình Toàn) công diễn tại Nhà hát Bến Thành nhằm kỷ niệm 15 năm sân khấu IDECAF theo đuổi ước mơ phục vụ đối tượng nhỏ tuổi.

Không thấy những đơn vị khác như sân khấu Hoàng Thái Thanh hay Phú Nhuận tham gia chinh phục mảnh đất kịch thiếu nhi vẫn còn rất ít người “vác tù và hàng tổng”.

NSND Hồng Vân cho biết làm sân khấu thiếu nhi không thể có lời, huề vốn là may rồi. Mấy năm trước, sân khấu kịch Phú Nhuận vì muốn các em có được những chương trình giải trí bổ ích đã lên kế hoạch dàn dựng hàng loạt vở dựa theo những truyện cổ tích Việt Nam, nhưng trước tình hình kinh tế ảm đạm hiện nay phải đành ngậm ngùi gác lại dự án đầy hào hứng kia.

Còn đạo diễn Ái Như chia sẻ mỗi khi sân khấu Hoàng Thái Thanh làm kịch thiếu nhi đều chủ trương giảm 50% giá vé cho những khán giả có chiều cao dưới 1,2m nên suất nào cũng “thâm hụt ngân sách”.

Mặt khác, làm kịch thiếu nhi rất khó vì sự chênh lệch độ tuổi dẫn đến tâm lý khán giả nhỏ không giống nhau, giữa học sinh tiểu học với các cháu mầm non đã hình thành sở thích riêng biệt. Do vậy, đầu tư vào kịch thiếu nhi không khác gì một canh bạc mạo hiểm.

Sân khấu mùa hè bỏ rơi khán giả nhỏ ảnh 1

Cảnh trong vở diễn "Anly và Thần băng giá" của sân khấu kịch IDECAF.

15 năm với khoảng 40 tác phẩm kịch thiếu nhi đã được thực hiện, sân khấu IDECAF có quyền tự hào về chương trình “Ngày xửa ngày xưa” thu hút hưởng ứng của khán giả nhí và sự tán dương của các bậc phụ huynh. Nói một cách không ngoa, những vở diễn như “Những đứa con của rồng” hay “Cuộc phiêu lưu của chú bé Người Gỗ” xứng đáng được xưng tụng là những tác phẩm cống hiến cho “trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai”.

Nếu nhìn vào cách chinh phục thị trường kịch thiếu nhi của IDECAF, không khó để nhận ra có 3 thời điểm sàn diễn tiếp cận được trẻ em là mùa hè, trung thu và Noel. Thế nhưng, với mỗi vở, mùa hè có thể diễn 40 buổi, trung thu diễn 30 buổi, Noel chỉ diễn được 20 buổi.

Do đó, làm phép tính đơn giản cho bài toán tài chính, các đơn vị nghệ thuật buộc phải chọn mùa hè để tung ra kịch thiếu nhi mới mong lấy lại vốn. Ngược lại, muốn gửi một món quà cho tuổi thơ vào mùa trung thu hoặc Noel, không thể không thu hẹp quy mô vở diễn theo phương châm “trông giỏ bỏ thóc”.

Niềm mong chờ hồn nhiên

Kịch dành cho người lớn càng đậm chất đời thường càng có sức thuyết phục, nhưng kịch dành cho trẻ em luôn đòi hỏi phải chứa đựng nhiều yếu tố lạ và phi thường, từ hình ảnh nhân vật cho đến tình huống tưởng tượng. Để phù hợp với phẩm vị của khán giả nhí, trang phục diễn viên cũng rực rỡ và hoa mỹ.

Vì vậy, kinh phí đầu tư cho một vở kịch thiếu nhi bao giờ cũng ở mức gấp 3 lần kinh phí đầu tư kịch người lớn. Cho nên, dù hiện tại các tụ điểm sân khấu đều được miễn thuế, nhưng có lẽ cần nghĩ đến chiến lược trợ giá cho kịch thiếu nhi mới mong phát triển dòng nghệ thuật đang đứng trước nhiều thử thách này.

Ông Huỳnh Anh Tuấn, người xây dựng thành công chương trình “Ngày xửa ngày xưa” thường xuyên thu hút khán giả nhí, cho rằng: “Cái khó nhất hiện nay là kịch bản. Chúng tôi không lo về diễn viên, nhưng kịch bản lại là một vấn đề ngày càng đau đầu vì nguồn kịch bản hay từ các câu chuyện cổ nổi tiếng thế giới đều đã khai thác hết.

Ngày nay, với nhiều loại hình giải trí hiện đại, việc có một câu chuyện đủ sức kéo các em tới rạp không dễ. Một vấn đề “muôn năm” nữa là trang thiết bị kỹ thuật. Với điều kiện các rạp hát xuống cấp hiện nay, những kỹ thuật bay nhảy, biến hóa bay bổng, lên rừng xuống bể, đầy màu sắc thần tiên hấp dẫn thiếu nhi là nhiệm vụ bất khả thi”.

Hầu như mọi vở kịch thiếu nhi nhiều năm nay đều dựa vào kho tàng cổ tích Việt Nam và thế giới như “Phù Đổng Thiên Vương”, “Phù thủy lắm chiêu”, “Hoàng tử Ai Cập” hoặc “Chú mèo đi hia”. Bên cạnh giá trị của những thần thoại, một đề tài cũng hấp dẫn trẻ em là khoa học giả tưởng.

Về tương lai, sàn diễn dành cho tuổi thơ không thể không nghĩ đến những kịch bản ấn tượng hơn. Đành rằng, đó là dự định phải làm của những diễn viên vốn trân trọng khán giả nhỏ tuổi, nhưng cách nào để khuyến khích những nhà viết kịch khai phá lãnh địa ấy vẫn còn giống như ẩn số hóc búa.

Để cân bằng cán cân thu - chi, sân khấu không thể trả nhuận bút một kịch bản của kịch thiếu nhi ngang với kịch người lớn. Hơn nữa, một vở kịch lôi kéo người lớn đến rạp luôn giúp quảng bá tên tuổi nhà viết kịch rộng rãi hơn nhiều lần vở kịch thiếu nhi ăn khách.

Chính lý do ấy, nhà viết kịch phải chịu thiệt thòi khi chấp bút kịch thiếu nhi. Phải chăng, nhà viết kịch phải tìm thấy niềm vui cá nhân trong mỗi kịch bản dành cho thiếu nhi mới có thể hy sinh lợi ích riêng. Vì vậy, nên chăng các nhà viết kịch muốn mở lòng ra với những thành viên hồn nhiên nhất của cộng đồng, phải tạm cất đi ánh mắt đắn đo của một nhà kinh tế.

Phác thảo ngày mai của kịch thiếu nhi, nhiều người đang bày tỏ nhu cầu xây dựng một Nhà hát Thiếu nhi. Tuy nhiên, không cần phải có Nhà hát Thiếu nhi quá lãng mạn và xa xỉ, đôi khi một sân trường đơn sơ cũng có thể tương đương một sàn diễn hoành tráng.

Mặt khác, tuổi thơ không có điều kiện đi tìm kịch thiếu nhi mà chúng ta phải chủ động mang kịch thiếu nhi đến với tuổi thơ.

Tâm Huyền

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Góc nhìn

Trào lưu xuất bản tự truyện

(ĐTTCO) - Sau những nghệ sĩ lừng lẫy như Thành Lộc, Ái Vân, Kim Cương, Trần Tiến… ra sách về đời mình, các gương mặt trẻ như Lâm Khánh Chi, Sơn Tùng, Hoàng Thùy Linh cũng hào hứng xuất bản tự truyện.

Bạn đọc

Công nghiệp ô tô cần chính sách đột phá

(ĐTTCO) - Có 2 lý do được nhắc đến nhiều khi nói về thất bại trong chiến lược nội địa hóa công nghiệp ô tô suốt 20 năm qua, đó  là dung lượng thị trường chưa đủ lớn và những bất cập trong chính sách phát triển công nghiệp ô tô.