Góp lời ca cho biển Đông

Nằm cong cong như hình chữ S dọc biển Đông, đất nước và con người Việt Nam gắn liền với những bãi cát vàng, những con sóng ngàn năm hát ru, những con thuyền ra khơi. Biển trở thành một phần không thể thiếu vắng trong đời sống vật chất và tinh thần của chúng ta.

Thiên nhiên và tổ tiên trao biển cho chúng ta và chúng ta từng ngày học cách yêu thương biển, ngợi ca biển. Như một nét đẹp trong tâm hồn, chúng ta hát về biển dù biển đang bình yên hay biển đang giông tố.

Nền tân nhạc Việt Nam hình thành ngót nghét 100 năm. Một thế kỷ nhiều biến cố cam go, mất mát, chia ly và trùng phùng, chúng ta vẫn kiêu hãnh hướng về biển bằng những giai điệu khác nhau. Từ những bài dân ca kéo lưới đồng hành cùng ngư dân, âm nhạc Việt Nam nảy nở những ca khúc viết về biển.

Gương mặt tiên phong của âm nhạc cách mạng, nhạc sĩ Đỗ Nhuận có thể xem như người đầu tiên đưa cảm hứng biển lên ngang tầm cảm hứng dân tộc. Gần 50 năm đã trôi qua, nhưng ca khúc “Việt Nam quê hương tôi” vẫn còn nguyên giá trị mỹ cảm: “Bạn ơi hãy đến quê hương chúng tôi/ Ngắm mặt biển xanh xa tít chân trời/ Nghe sóng vỗ dạt dào biển cả/ Vút phi lao gió thổi bên bờ/ Buồm vươn cánh vượt sóng ra ngoài khơi/ Trong nắng hồng bừng lên sáng ngời”.

Cũng trên mạch nguồn sáng tạo, ca khúc “Xa khơi” của Nguyễn Tài Tuệ sử dụng nhiều tiết tấu dồn dập phản ánh cái đẹp rộn ràng và mê đắm của biển cả: “Ôi mênh mông sóng xô đưa thuyền ta xa bờ/ Âm vang tiếng hò nhịp chèo ta mong chờ/ Thuyền ra xa khơi đưa nhịp chèo nối liền/ Đường đi muôn khơi mái chèo chung đôi bờ”.

Góp lời ca cho biển Đông ảnh 1 

Những ca khúc khơi gợi tình yêu biển của người Việt Nam còn có “Biển hát chiều nay” của Hồng Đăng, “Sao biển” của Phạm Minh Tuấn, “Bài thơ biển” của Văn Thành Nho, “Hò biển” của Nguyễn Cường… “Biển hát chiều nay” chọn không gian rộng lớn: “Có gì sáng nay mà sóng xôn xao/ Chân trời vẫn xanh, màu nắng vẫn ngọt ngào… Ơi biển Việt Nam, ơi sóng Việt Nam/ Qua bao nhiêu thăng trầm mà chiều nay vẫn dịu dàng/ Vùi sâu dưới đáy những gì đau thương/ Biển lại hát tình ca, biển kể chuyện quê hương”.

Trong khi nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn viết “Sao biển” để kiếm tìm sự kết nối giữa cá nhân và cộng đồng, giữa quá khứ và tương lai: “Tôi yêu biển và tôi yêu em/ Một mái chèo rẽ sóng trong đêm/ Một con tàu mang khát vọng trong tim/ Về quê hương, về quê hương thuở còn bom đạn/ Một tấm lòng đẹp ánh trăng soi”.

Còn nhạc sĩ Văn Thành Nho viết “Bài thơ biển” sẻ chia sự chan hòa giữa tình yêu đôi lứa và tình yêu biển cả: “Sóng ru bao lời của mẹ, để anh vượt qua bão tố/ Những khi yên trời biển lặng, sóng gọi kìa em nghe chăng/ Thương ai như trời với biển, trông ai chân trời góc biển/ Dạt dào con sóng vỗ, bồi hồi con sóng vỗ…”.

Chọn góc nhìn hẹp hơn, nhạc sĩ Nguyễn Cường dùng chất liệu âm nhạc dân gian để mô tả nhịp sống vùng biển Hạ Long: “Hò ơ... Mênh mông triều lên/ Hò ơ... Bên này biển bạc, bên kia than vàng/ Hò hơ... Đẩy thuyền ta ra khơi cá về nặng lưới/ Hò ơ... Thuyền nghe biển gọi, nghe bến đợi chờ”.

Những năm kháng chiến chống Mỹ, vùng biển Hải Phòng với không khí vừa lao động vừa chiến đấu đã kích hoạt nhiều giai điệu say sưa ra đời. Nếu như nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn có ca khúc “Chiều trên bến cảng” nồng nàn thương nhớ thì nhạc sĩ Hồ Bắc có ca khúc “Bến cảng quê hương tôi” rạo rực: “Ơi cô gái lái xe trên cảng, xe em bon nhanh và tóc em bay trên sóng biển quê hương/ Anh công nhân bốc xếp đã mang bao tấn thép, như dũng sĩ biển Đông vai sắt chân đồng/ Cảng thân yêu ơi, miền quê hương ta ơi”.

Hải Phòng cũng là nơi đầu tiên mà âm nhạc viết trực diện về biển, về đảo. Riêng huyện đảo Bạch Long Vỹ có quyền tự hào về 2 bài hát nổi tiếng: “Bạch Long Vỹ đảo quê hương” của Huy Du và “Bài ca trên đảo Bạch Long Vỹ” của Vũ Ngọc Quang.

Đề cập đến biển và đảo không thể quên hình ảnh người lính ngày đêm canh giữ biên giới ngoài khơi của Tổ quốc. Trong 3 năm là lính hải quân, nhà thơ Trần Đăng Khoa có khá nhiều tác phẩm hay về biển đảo và lính đảo, trong đó bài thơ “Chút thơ tình lính biển” đã được nhạc sĩ Hoàng Hiệp phổ thành ca khúc cùng tên.

Có thể kể thêm ca khúc “Đàn ghi ta một dây” của nhạc sĩ Minh Quang đã toát lên tính chân thật về sự chịu đựng và tinh thần lạc quan của người lính bám trụ đầu sóng ngọn gió: “Chỉ lính đảo xa mới có cây đàn ghi ta một dây/ Gió, trăm ngàn cơn gió mới hát được một lời/ Sóng, trăm ngàn con sóng mới vỗ được vào bờ/ Mà đàn ghi ta một dây của lính đảo xa chúng tôi cứ hát mãi/ Hát cho hoàng hôn xuống, hát cho mặt trời lên”.

Với tâm thế hướng ra biển Đông, người Việt ngày càng nâng cao ý thức gìn giữ biển đảo quê hương. Quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa luôn bùng lên những khát khao cộng đồng thiêng liêng. Nhạc sĩ Hình Phước Liên viết “Gần lắm Trường Sa” nhẹ nhàng và sâu lắng: “Mỗi cánh thư về từ đảo xa, anh thường nói rằng: Trường Sa lắm xa xôi/ Nơi anh đóng quân là một vùng đảo nhỏ, bên đồng đội yêu thương/ Chỉ có loài chim biển, sóng vỗ điệp trùng quanh gành trúc san hô/ Trường Sa ơi, biển đảo quê hương, đôi mắt biên cương, vẫn sáng long lanh giữa sóng cuồng bão giật”.

Nhạc sĩ Thế Song có ca khúc “Nơi đảo xa” đã rất quen thuộc mấy chục năm qua, từng tâm sự: Tôi viết bài hát này xuất phát từ những tình cảm mộc mạc của người lính đảo, tình yêu của họ với biển đảo thân yêu.

Tuy Hòa

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Góc nhìn

Trào lưu xuất bản tự truyện

(ĐTTCO) - Sau những nghệ sĩ lừng lẫy như Thành Lộc, Ái Vân, Kim Cương, Trần Tiến… ra sách về đời mình, các gương mặt trẻ như Lâm Khánh Chi, Sơn Tùng, Hoàng Thùy Linh cũng hào hứng xuất bản tự truyện.

Bạn đọc

Công nghiệp ô tô cần chính sách đột phá

(ĐTTCO) - Có 2 lý do được nhắc đến nhiều khi nói về thất bại trong chiến lược nội địa hóa công nghiệp ô tô suốt 20 năm qua, đó  là dung lượng thị trường chưa đủ lớn và những bất cập trong chính sách phát triển công nghiệp ô tô.