Thoái vốn: Tiến thoái lưỡng nan

Theo chủ trương của Chính phủ, 2015 là năm trọng tâm trong tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước (DNNN). Trong đó ngoài việc cổ phần hóa, thoái vốn ngoài ngành của DNNN cũng là một trọng tâm quan trọng. Tuy nhiên chỉ còn 3 tháng nữa sẽ kết thúc năm 2015, nhưng việc thoái vốn ngoài ngành của DNNN vẫn diễn ra chậm chạp nhất là trong ngành NH. Hiện DNNN đang lao vào cuộc đua thoái vốn nhưng lại rơi vào tình thế lưỡng nan.

Cuộc đua nước rút

Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) vừa có thông báo chính thức về việc bán đấu giá cổ phần của EVN và Tổng công ty Điện lực thành phố Hà Nội (EVN Hà Nội) sở hữu tại NHTMCP An Bình (ABBank).Theo đó, EVN sẽ bán đấu giá công khai hơn 81,58 triệu cổ phần ABBank, trong đó do EVN sở hữu 76,8 triệu cổ phần và EVN Hà Nội giữ hơn 4,7 triệu cổ phần.

Giá khởi điểm của cổ phiếu ABBank là 10.000 đồng/cổ phần. Trước đó năm 2013, EVN cũng đã vật vã mới bán được 25,2 triệu cổ phần ABBank cho Geleximco - một cổ đông lớn khác của ABBank. Mới đây, Công ty Mobifone cũng cho biết đang tiến hành các thủ tục để thoái vốn khỏi NH Tiên Phong (TPBank) và SeABank. Được biết hiện Mobifone là cổ đông chiến lược của 2 NH này với tỷ lệ sở hữu lần lượt là 12% và 6%.

Việc các DNNN thoái vốn khỏi NH được xem là một chủ trương đúng, DNNN cũng đang thực hiện nhiều biện pháp để thực hiện các chủ trương này. Tuy nhiên, việc thực hiện xem ra không hề dễ dàng bởi cổ phiếu NH hiện nay không còn hấp dẫn, đặc biệt “sức khỏe” thực của các NH hiện chưa rõ ràng. Do vậy, cổ phiếu NH cũng khó thu hút nhà đầu tư, kể cả những nhà đầu tư nước ngoài.

Hiện nay vốn sở hữu của các DNNN tại các NH khá lớn. Trong đó có một số NH vốn tiền thân là các công ty con của DNNN trước đây. Có thể điểm qua một số trường hợp như Petrolimex sở hữu 40% PGBank, Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) sở hữu 52% PVCombank, Tập đoàn Bảo Việt đối với Baovietbank.

Bên cạnh đó có nhiều trường hợp do DNNN đầu tư vào NH như là một khoản đầu tư tài chính. Chẳng hạn Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) đã đầu tư vào 5 NH, bao gồm ACB, Techcombank, Eximbank, MaritimeBank và NCB. Hay Tổng CTCP Bia - Rượu - Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco) đầu tư vào NH Sài Gòn Công thương - Saigonbank (SGB).

Mặc dù chủ trương thoái vốn ngoài ngành của DNNN đã được Chính phủ chỉ đạo từ lâu nhưng việc thực hiện không dễ dàng. Trước đó, PVN đã nhiều lần muốn thoái vốn khỏi Oceanbank nhưng bất thành. NH này bị NHNN mua lại với giá 0 đồng, như vậy coi như toàn bộ khoản đầu tư 800 tỷ đồng tại Oceanbank đã mất trắng.

Hiện nay  Chính phủ chưa có quyết định cụ thể những NH trong diện phải thoái phần vốn của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước đầu tư. Tuy vậy, theo chủ trương trước đó phần lớn DNNN bị buộc phải cổ phần hóa và thoái vốn ngoài ngành. Vì vậy, đang có một cuộc đua ngấm ngầm trong việc thoái vốn ngoài ngành, đặc biệt vốn đầu tư trong lĩnh vực NH tại các DNNN.

Tình thế lưỡng nan

Còn nhớ vào thời kỳ nền kinh tế bùng nổ năm 2007 sau khi Việt Nam gia nhập WTO, ngành NH trở thành một ngành “hot”. Với lợi thế nguồn tài chính dồi dào và có sẵn các mối quan hệ với nhiều tập đoàn, tổng công ty nhà nước, đã thành lập NH hoặc đầu tư vào các NH khác. Chính sự tham gia tích cực của DNNN làm cho ngành NH càng thêm “hot”.

Tuy nhiên, bong bóng trên thị trường tài chính nói chung và đối với cổ phiếu NH nói riêng đã nhanh chóng sụp đổ. Cổ phiếu nhiều NH đã giảm xuống dưới mệnh giá. Hiện nhà đầu tư thờ ơ với cổ phiếu NH do sự mù mờ trong con số nợ xấu và triển vọng của ngành NH đang trong tình trạng tái cấu trúc. Điều này đồng nghĩa với việc thoái vốn khỏi NH, đặc biệt là những NH yếu kém lại càng trở nên khó khăn. Trước đây PVN nhiều lần muốn “thoát nợ” Oceanbank nhưng cũng bất thành.

Thời gian qua, không ít nhà đầu tư không khỏi ngỡ ngàng khi DongABank bị rơi vào kiểm soát đặc biệt. Hiện nợ xấu theo thông báo chính thức toàn ngành NH khoảng 3,2%, cùng với khoảng 5% nợ xấu đã bán cho VAMC thì tổng nợ xấu hơn 8%. Nhiều chuyên gia ước đoán con số này chỉ bằng một nửa so với con số thực tế.

Điều này đồng nghĩa với việc nếu tính đủ giá trị nhiều NH sẽ ở mức rất thấp. Trong khi đó, DNNN lại rất khó chấp nhận bán dưới mệnh giá và ghi nhận lỗ. Như vậy, cách tốt nhất đối với DNNN là tìm cách trì hoãn để chưa ghi nhận những khoản lỗ có thể phát sinh khi bán cổ phiếu.

Thoái vốn: Tiến thoái lưỡng nan ảnh 1

Việc thoái vốn của EVN tại ABBank không hề dễ dàng. Ảnh: L. THANH

Đầu năm 2015, để đẩy mạnh cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 15/NQ-CP. Theo đó, Chính phủ cho phép các tập đoàn kinh tế, tổng công ty, DNNN được phép thoái vốn dưới mệnh giá hoặc dưới giá trị sổ sách kế toán của doanh nghiệp sau khi đã trừ đi những khoản dự phòng tổn thất các khoản đầu tư tài chính theo quy định, trên cơ sở phương án thoái vốn đã được chủ sở hữu xem xét, quyết định.

Bên cạnh đó, Chính phủ yêu cầu Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) xem xét, mua lại các khoản đầu tư ngoài ngành, lĩnh vực sản xuất kinh doanh chính của tập đoàn, tổng công ty nhà nước. Nghị quyết 15 được xem là tạo ra một lối mở để việc thoái vốn của DNNN diễn ra dễ dàng hơn.

Tuy nhiên, gần 2 năm có hiệu lực, việc thực hiện nghị quyết này gần như không có bước tiến nào. Điều này cho thấy DNNN gặp không ít gian nan trong quá trình thoái vốn. Trước tình huống lưỡng nan thực hiện chủ trương của Chính phủ đẩy mạnh thoái vốn và trì hoãn sự thua lỗ, có lẽ phần lớn lãnh đạo DNNN đã chọn cách thứ hai.

Phú Thuận

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Cùng thẻ SCB chắp cánh tương lai

Cùng thẻ SCB chắp cánh tương lai

(ĐTTCO)-Từ ngày 21-8 đến 21-9, Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) triển khai chương trình khuyến mại dành cho Khách hàng thanh toán học phí bằng thẻ quốc tế SCB.