Tăng trưởng tín dụng và bản chất thực

Trong những năm qua chu kỳ tăng tốc của tín dụng vào cao điểm những tháng cuối năm, năm nay cũng không ngoại lệ. Báo cáo mới đây của Vụ Tín dụng NHNN cho biết tín dụng toàn bộ nền kinh tế đến ngày 31-8 tăng 10,23% so với cuối năm 2014. Như vậy chỉ sau 1 tuần tín dụng đã tăng thêm 0,7% so với con số trước đó. Dự báo khả quan trong vòng 3 tháng tới tín dụng có thể tăng mạnh để cả năm cán đích 17% như mục tiêu của NHNN. Thành tích đạt được nhưng điều cần thiết là tăng trưởng có đi liền với hiệu quả thực sự?

Nhìn lại quá khứ

Từ năm 2004 đến 2010, tăng trưởng tín dụng mỗi năm đều rất cao, đặc biệt năm 2007 tín dụng bùng nổ khi tăng đến 52%. Đây cũng chính là nguyên nhân dẫn đến “siêu lạm phát” bùng nổ từ cuối năm 2007 và kéo dài trong năm 2008. Để cứu vãn nền kinh tế, năm 2009 và 2010 NHNN đã nới lỏng chính sách tiền tệ. Một lần nữa tín dụng lại bùng nổ và lạm phát cao lặp lại trong năm 2011 và 2012.

Một kết quả điều tra của Vụ Dự báo Thống kê (NHNN) gần đây cho biết, 99% các TCTD kỳ vọng dư nợ tín dụng sẽ tăng trưởng dương trong thời gian tới với mức tăng bình quân toàn hệ thống đạt 6,8% trong quý III-2015 và tăng 18,2% trong năm 2015, cao hơn kết quả tăng 14,2% của năm 2014 và cao hơn so với mục tiêu tăng trưởng tín dụng từ 13-15% của NHNN.

Một điểm đáng lưu ý là tăng trưởng tín dụng năm 2013 và năm 2014 diễn ra khá “lạ”. Cụ thể, theo thông tin từ NHNN tính đến tháng 10-2013, tăng trưởng tín dụng mới chỉ đạt 7,72% và đến tháng 11 đạt 8,21%, nhưng rồi tăng vọt lên mức 12,25% vào cuối năm. Thời điểm đó hàng loạt hợp đồng tín dụng “khủng” được công bố ký kết vào những ngày cuối cùng của năm và thông tin về tăng trưởng tín dụng được cấp tập đưa ra. Kết thúc năm 2013, tăng trưởng tín dụng đạt được đúng như mục tiêu của NHNN.

Tương tự, trong 2 tháng đầu năm 2014 tín dụng tăng trưởng âm, đến tháng 6-2014 tín dụng mới chỉ tăng được 3,72%, nhưng đến tháng 10-2014 tín dụng tăng được 8,82% và vào những ngày cuối cùng của năm 2014 tín dụng lại tăng tốc để đạt 14,25% trong năm. Một lần nữa NHNN lại hoàn thành mục tiêu vào “phút chót”.

Hiện tượng diễn ra khá phổ biến trong nhiều năm qua là các NH thường “nắn” con số tín dụng vào cuối năm. Nguyên nhân là đầu năm các chi nhánh, phòng giao dịch thường được giao chỉ tiêu về tăng trưởng cho vay và huy động, đến những tháng cuối năm không đạt được lãnh đạo các đơn vị thường dùng thủ thuật “huy động tạm thời, hoặc giải ngân tạm thời” vào những ngày cuối cùng của năm tài chính để có con số báo cáo hoàn thành chỉ tiêu.

Tín hiệu tốt trong 2015

Một trong những điểm sáng của nền kinh tế trong năm 2015 là dòng vốn đổ vào nền kinh tế mạnh mẽ hơn. Diễn biến trên thị trường cho thấy các hoạt động cho vay diễn ra rất sôi động. Điểm khác biệt so với những năm trước là dường như các NH cũng “cởi mở” hơn đối với người vay tiền, tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp và người dân có phần dễ dàng hơn. Ngoài ra, việc lãi suất thị trường giảm so với trước đây cũng chính là yếu tố kích thích nhu cầu vay vốn tăng mạnh.

Đáng chú ý trên thị trường bất động sản các giao dịch diễn ra sôi động hơn. Các công ty bất động sản và NH bắt tay nhau triển khai nhiều chương trình hỗ trợ vốn tối đa cho người mua nhà. Đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc thị trường bất động sản khởi sắc trong thời gian qua.

Ở các lĩnh vực khác NH cũng tích cực trong việc cho vay và tạm quên đi những “bóng đen” trong quá khứ. Nhiều khoản nợ xấu cũ của doanh nghiệp đã được khoanh lại và cho vay mới để tái sinh. Nhờ sự tích cực mà tín dụng trong 8 tháng năm 2015 đã tăng 10,23%, cao gấp đôi so với cùng kỳ năm trước.

Trong năm 2015, ngay từ những tháng đầu năm tín dụng tăng trưởng khá đều đặn và hoạt động cho vay của NH diễn ra khá sôi động. Tính trong nửa đầu năm tín dụng đã tăng 7,86% và đến cuối tháng 8 tăng được 10,23%, đây là mức cao nhất kể từ năm 2011 đến nay. Đầu năm NHNN đưa ra mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm nay khoảng 13-15%.

Tuy nhiên, sau đó Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng cho biết NHNN có thể nâng mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2015 lên 17% từ mức 15% trước đó. Để thực hiện mục tiêu này, một lần nữa tín dụng lại phải tăng tốc mạnh trong 3 tháng còn lại của năm 2015. So với sự hồi hộp của những năm trước, nhiều dự báo mục tiêu tăng trưởng tín dụng 2015 sẽ hoàn thành đúng vào cuối năm.

Hiệu quả đến đâu?

Thực tế trong những năm qua tín dụng trong nền kinh tế bị tắc nghẽn phần nào bởi nợ xấu, rủi ro vĩ mô và sự thận trọng các NH đã kéo theo sự tăng trưởng chậm lại. Song trong những tháng đầu năm 2015, tăng trưởng kinh tế và thị trường bất động sản khởi sắc có một phần đóng góp không nhỏ của dòng chảy tín dụng.

Vì vậy “nghệ thuật” điều hành tiền tệ của NHNN là làm sao tăng trưởng tín dụng ở mức tối ưu, vừa không tạo ra lạm phát cao, vừa làm cho tăng trưởng kinh tế phản ánh đúng tiềm năng. Chẳng hạn phải đưa tỷ lệ nợ xấu về dưới 3% là mục tiêu mà NHNN buộc tất cả NH phải hoàn thành vào cuối tháng 9 năm nay. Hiện nay theo công bố chính thức rất ít NH có con số nợ xấu cao hơn tỷ lệ này. Như vậy, bước đầu NHNN và các NH đã hoàn thành các chỉ tiêu đề ra.

Hiện nay có khoảng hơn 200.000 tỷ đồng nợ xấu, tương đương với tỷ lệ khoảng 5% tổng tín dụng của nền kinh tế đang được “cất” tại VAMC. Việc xử lý số nợ xấu này cũng thường là một vấn đề vô cùng nan giải. Do đó, việc “nhốt” nợ xấu được xem là phương án tối ưu nhất.

Ngay như Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình cũng cho rằng trong bối cảnh các điều kiện tiên quyết cho xử lý nợ xấu có hiệu quả chưa đầy đủ, kết quả xử lý nợ xấu hiện tại phản ánh được bước đầu nỗ lực của NHNN.

Tăng trưởng tín dụng và bản chất thực ảnh 1

Tư vấn cho khách hàng tại VietCapital Bank. Ảnh: LONG THANH

Theo một chuyên gia, mục tiêu tăng trưởng tín dụng 2015 đạt 17% không phải là quá khó nhưng nó có ý nghĩa gì đối với nền kinh tế mới là điều đáng bàn. Trong những tháng gần đây, lãi suất đang có dấu hiệu tăng nhẹ, đặc biệt là tăng trưởng tín dụng đang cao hơn khá nhiều so với tăng trưởng huy động.

Do đó nếu đẩy nhanh việc tăng trưởng tín dụng trong thời gian tới sẽ dẫn tới gây sức ép lên lãi suất huy động lẫn cho vay. Như vậy, rõ ràng nếu NHNN chỉ tập trung vào con số tăng trưởng tín dụng để thúc đẩy nền kinh tế và giảm nợ xấu một cách “cơ học” khó mang lại hiệu quả thực sự đối với nền kinh tế.

Đã có nhiều ý kiến cho rằng, tín dụng tăng tốc vào cuối năm nhằm hoàn thành mục tiêu đề ra có thể là tăng trưởng “ảo”, dù nhiều lý do đưa ra cuối năm là cao điểm để NH cho vay. Vấn đề nền kinh tế cần chính là cải thiện phân bổ nguồn vốn trung, dài hạn cho đối tượng chính trong sự vận động của nền kinh tế là các doanh nghiệp, đáp ứng mục tiêu “tăng trưởng tín dụng không nợ xấu”.

Bởi thời gian qua đã có một phần đáng kể trong tín dụng chảy vào lĩnh vực nóng là bất động sản và chứng khoán khi 2 kênh đầu tư này có dấu hiệu khởi sắc trở lại. Mặt khác, các NH cũng tập trung đẩy mạnh cho vay tiêu dùng để phát triển mảng bán lẻ. Do vậy tăng trưởng tín dụng cuối năm dự báo sẽ nhảy vọt, nhưng vấn đề đặt ra là có phản ánh bản chất thật sự của nền kinh tế. Vì dù mục tiêu đạt được nhưng điều cần thiết là phải đi liền với hiệu quả thực sự.

Minh Xuân

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Cùng thẻ SCB chắp cánh tương lai

Cùng thẻ SCB chắp cánh tương lai

(ĐTTCO)-Từ ngày 21-8 đến 21-9, Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) triển khai chương trình khuyến mại dành cho Khách hàng thanh toán học phí bằng thẻ quốc tế SCB.