Sức ép giảm lãi vay

Lãi suất vay trung và dài hạn tiếp tục kéo xuống nhưng vẫn còn cao đối với doanh nghiệp khi đầu ra vẫn chưa được cải thiện. Trong khi NH “tồn kho” tiền cùng với lạm phát Việt Nam đang ở mức thấp như dự báo (cả năm khoảng 4%). Một khi tình hình kinh tế dần cải thiện, rủi ro về nợ xấu cũng giảm bớt phần nào, khả năng các nhà băng sẽ buộc giảm lãi huy động và mạnh dạn cho vay hơn với lãi suất cũng giảm.

Chênh lệch vẫn còn cao

Cuối tháng 10-2014, NHNN quyết định hạ trần lãi suất huy động kỳ hạn dưới 6 tháng từ 6%/năm xuống 5,5%/năm. Theo đó các NH đã điều chỉnh kênh tiết kiệm các kỳ hạn này dao động từ 5,3-5,5%/năm. Trong khi đó tiền gửi các kỳ hạn 6-12 tháng ở mức 6,5-7,5%/năm và kỳ hạn trên 12 tháng ở một số NH vẫn áp dụng từ 7,5-8,2%/năm.

Như vậy mức chênh lệch lãi suất huy động và cho vay của một số NH khoảng 4-4,5%/năm. Tại Sacombank, biên lợi nhuận khoảng 4% (chênh lệch giữa huy động và cho vay), còn Eximbank cũng xoay quanh mức 3,5-4%.

 Phần lớn ý kiến chuyên gia đều nghiêng về phương án khả năng NH sẽ mạnh dạn cho vay hơn và lãi suất cũng sẽ giảm xuống. Tuy nhiên, tiến trình này diễn ra nhanh hay chậm còn tùy thuộc vào các chính sách liên quan như việc xử lý nợ xấu.

Ở khối NHTM Nhà nước như Vietcombank, từ đầu tháng 11 sẽ điều chỉnh giảm lãi suất cho vay với các lĩnh vực ưu tiên xuống 7%/năm cho kỳ ngắn hạn và 10%/năm cho kỳ trung và dài hạn. Còn tại Agribank, lãi suất cho vay trung và dài hạn áp dụng mức từ 8,5-10%/năm đối với các đối tượng ưu tiên theo Thông tư 08, còn đối với đối tượng sản xuất kinh doanh khác áp dụng mức từ 10-12%/năm.

Đại diện của VietinBank cũng cho biết hiện chênh lệch lãi suất tại NH đang là 2-2,5%. Việc giảm lãi suất đợt này sẽ làm chênh lệch giữa lãi suất huy động và cho vay của các NH nói chung và VietinBank nói riêng co hẹp lại. Thực tế chênh lệch giữa lãi suất huy động và cho vay ở Việt Nam đang ở mức khá cao.

Thống kê cho thấy ở phần lớn quốc gia chênh lệch lãi suất huy động và cho vay chỉ từ 2-2,5%, trong khi đó ở Việt Nam đang ở mức 3-5%. Sự khác biệt này có thể là do chất lượng tín dụng ở Việt Nam thấp hơn, chi phí vận hành của NH cao hơn... Nhiều chuyên gia cho rằng các NH hoàn toàn cho thể giảm mức chênh lệch này trong thời gian tới để giúp lãi suất cho vay giảm thêm nữa.

Đã đến lúc phải giảm lãi vay

Theo công bố mới nhất từ NHNN, tín dụng tính đến cuối tháng 10-2014 tăng 8,63% so với đầu năm, cao hơn mức 7,02% của mức tăng trưởng cùng kỳ năm trước. Như vậy sau khi tăng khá chậm những tháng đầu năm, càng về cuối năm tín dụng đã tăng tốc trở lại chủ yếu xuất phát từ tăng trưởng tín dụng tiền đồng nhờ tăng cường cho vay đối với một số doanh nghiệp quốc doanh chủ chốt. Điều đó cho thấy đầu ra cho dòng tiền vẫn chưa thực sự được khơi thông.

Ông Nguyễn Phước Hưng, Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp TPHCM (HUBA), cho biết thực tế các doanh nghiệp vẫn vay ở mức lãi suất 10%/năm, đây là mức thuộc loại cao so với các nước trong khu vực. Do vậy cần nghiên cứu nên giảm thêm 1-2% nữa để giúp doanh nghiệp tăng khả năng cạnh tranh trên thương trường.

"Không nên so sánh với những năm trước rồi cho rằng lãi suất hiện đang ở mức thấp, mà phải nhìn thực tại lãi suất của chúng ta đang cao hơn rất nhiều so với các quốc gia khác. Trước đây lãi cao chủ yếu do lạm phát, còn hiện nay lạm phát đang ở mức khá thấp với CPI 10 tháng mới chỉ tăng 2,36% và dự kiến cả năm tăng dưới 4%. Đây cũng là lý do để mặt bằng lãi suất chung có thể tiếp tục giảm" - ông Hưng nói.

Một lý do khác để doanh nghiệp và người dân đặt niềm tin là thực trạng hệ thống NH đang ứ đọng vốn. Hầu hết NH đều có tăng trưởng huy động cao hơn cho vay khá nhiều trong 9 tháng năm 2014. Hiện các NH đang “tồn kho” một lượng tiền lớn và tìm mọi cách để đẩy ra bớt khỏi NH.

Tuy nhiên họ lại lo ngại cho doanh nghiệp vay vì rủi ro và nợ xấu nên đã chấp nhận mua trái phiếu với suất sinh lời khá thấp. Chẳng hạn tại Vietcombank, tỷ lệ NIM (tỷ lệ lãi biên) giảm 0,24% từ 2,73% cùng kỳ năm ngoái xuống còn 2,49% trong 9 tháng năm 2014.

Việc tỷ lệ NIM giảm một phần do tỷ trọng cho vay khách hàng trong tài sản sinh lãi giảm từ 64% năm 2013 xuống còn 61% vào tháng 9-2014. Thay vào đó NH tăng cường gửi tiền liên NH và mua trái phiếu, vốn là những kênh đem lại suất sinh lợi thấp hơn, lần lượt là 1,2% và 6%, trong khi cho vay khách hàng có lãi suất là 7,1%.

Chính vì vậy nhiều NH như VPBank cũng có hơn 14.000 tỷ đồng đầu tư vào trái phiếu chính phủ, tăng gần 10.000 tỷ đồng so với đầu năm và bằng khoảng 15% tín dụng cho vay khách hàng. Các ông lớn khác như BIDV, MB, Sacombank đều có hàng chục ngàn tỷ đồng đầu tư vào trái phiếu chính phủ.

Sức ép giảm lãi vay ảnh 1

Tư vấn cho khách hàng vay vốn. Ảnh: LONG THANH

Mới đây, lần đầu tiên sau gần 5 năm Việt Nam đã phát hành thành công 1 tỷ USD trái phiếu kỳ hạn 10 năm và lãi suất 4,8% (cao hơn trái phiếu kho bạc Hoa Kỳ 2,39%) ra thị trường quốc tế. Bộ Tài chính cho rằng, cùng với việc Fitch nâng hệ số tín nhiệm quốc gia của Việt Nam lên một bậc (từ B+ lên BB-) và Moody's nâng từ B2 lên B1, thành công của đợt phát hành trái phiếu chính phủ ra thị trường vốn quốc tế lần này sẽ giúp thiết lập mức lãi suất chuẩn thấp hơn nhiều so với trước, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam huy động vốn trên thị trường quốc tế với lãi suất hợp lý hơn so với trước đây.

Xuân Anh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

10 năm khai phá thị trường tài chính tiêu dùng

10 năm khai phá thị trường tài chính tiêu dùng

(ĐTTCO) - Năm 2007 khi “cho vay trả góp” còn là một khái niệm xa lạ với đa số người dân Việt Nam, một công ty tài chính đã xuất hiện trên thị trường và đặt nền móng cho ngành tài chính tiêu dùng trong nước.