Nghịch lý lạm phát & tăng trưởng tín dụng

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 9 tiếp tục giảm 0,21% so với tháng trước và tính chung 9 tháng chỉ tăng 0,4%. Trong khi đó tăng trưởng tín dụng tính đến cuối tháng 8 lên tới 10,23%. Như vậy, bất chấp việc tín dụng tăng tốc khá mạnh, nhưng lạm phát lại đang ở mức khá thấp. Phải chăng quy luật về tăng trưởng cung tiền và lạm phát ở đây không còn đúng?

Cung tiền và lạm phát

Theo bà Vũ Thị Thu Thủy, Vụ trưởng Vụ Thống kê giá, đây là lần đầu tiên trong 10 năm CPI tháng 9 (tháng sức mua nhiều) giảm so với tháng trước. Cơ quan này cũng đưa ra dự báo CPI tháng 10 vẫn tiếp tục giảm nhẹ do một số yếu tố như nguồn cung lương thực, thực phẩm dồi dào nên giá các mặt hàng này có xu hướng giảm.

Trong khi đó, số liệu mới nhất từ Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (NHNN) cho biết tính đến ngày 31-8 tín dụng nền kinh tế tăng trưởng 10,23% so với cuối năm 2014. Đây là con số tăng trưởng khá ấn tượng, gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái. Khác với những năm trước tăng trưởng tín dụng rất thấp hoặc thậm chí âm những tháng đầu năm, năm nay ngay những tháng đầu năm tín dụng đã tăng khá mạnh.

Lạm phát ở thời điểm hiện nay rất thấp, do vậy khả năng nếu tăng hết năm 2015 chỉ 2%. Điều đó cho thấy lãi suất hiện nay tương đối cao so với lạm phát. NHNN cần tính đến việc giảm thêm lãi suất để nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Ông Vũ Tiến Lộc,
Chủ tịch VCCI

Như vậy, bất chấp tín dụng trong thời gian qua tăng khá mạnh lạm phát gần như dậm chân tại chỗ (5 tháng CPI tăng nhưng có đến 4 tháng giảm). Điều này dường như là một nghịch lý vì thông thường tín dụng trong nền kinh tế tăng thường kéo theo lạm phát tăng. Bởi, tín dụng tăng là biểu hiện của việc nhu cầu đầu tư, tiêu dùng tăng dẫn đến giá cả hàng hóa cũng tăng. Về mặt lý thuyết, nếu cung tiền tăng đồng nghĩa với lượng tiền lưu thông trong nền kinh tế cũng nhiều hơn, giá trị hàng hóa giảm.

Thực tế ở nước ta giai đoạn năm 2007-2008 và 2010-2012, lạm phát tăng mạnh chủ yếu do tăng trưởng cung tiền ở giai đoạn này lên rất cao.

Cụ thể, tăng trưởng tín dụng năm 2007 lên đến hơn 50%, nếu tính trung bình trong giai đoạn này cũng xấp xỉ 30%. Kéo theo lạm phát đỉnh điểm năm 2008 lên đến gần 23% và năm 2011 lên tới 18,6%. Chính vì mối quan hệ chặt chẽ này nên vai trò quan trọng hàng đầu của NH trung ương mỗi quốc gia là kiểm soát cung tiền trong nền kinh tế để giữ ổn định giá trị của đồng tiền.

Trong vài năm gần đây, NHNN đã thực hiện rất tốt vai trò của mình khi luôn kiểm soát khá chặt chẽ tăng trưởng tín dụng của nền kinh tế.

Bên cạnh các giải pháp thị trường như kiểm soát việc cung ứng tiền ra nền kinh tế, NHNN còn dùng cả biện pháp hành chính như giới hạn “room” tín dụng cho các NH. Những giải pháp này cùng với những điều kiện khách quan của kinh tế thế giới lẫn trong nước làm cho tăng trưởng tín dụng những năm qua khá thấp. Điều này đã lý giải tại sao lạm phát của Việt Nam trong 3 năm qua tăng trưởng khá thấp và phù hợp với xu thế chung của thế giới.

Nới cung tiền phù hợp

Tại phiên họp thường kỳ của Chính phủ vào đầu tháng 9 vừa qua, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng lưu ý: “Đừng để lạm phát thấp quá mà chủ động kiểm soát theo mục tiêu để tạo thuận lợi cho nền kinh tế phát triển”. Về lý thuyết, nếu duy trì một mức lạm phá quá thấp cũng không phải là một điều tối ưu đối với nền kinh tế, vì nó có thể làm cho tăng trưởng kinh tế chậm lại. Thông thường, lạm phát thấp là biểu hiện của nền kinh tế trì trệ, tiêu dùng và đầu tư suy giảm. Trong bối cảnh đó NH trung ương có thể tăng cung tiền, hạ lãi suất để kích thích tăng trưởng nền kinh tế.

Phải chăng vì các yếu tố lo ngại giảm phát NHNN cho nới mục tiêu tăng trưởng tín dụng lên 15-17% trong năm nay? Bởi để hoàn thành mục tiêu này trong những tháng tới tín dụng mỗi tháng phải tăng khoảng 2%, một mức khá cao so với trung bình những tháng trong những năm gần đây. Việc tín dụng tăng mạnh không chỉ ảnh hưởng đến lạm phát mà còn làm cho tỷ giá cũng có thể tăng.

Thực tế, CPI tăng không chỉ bởi do yếu tố cung tiền mà còn nhiều nguyên nhân khác. Theo giải thích của đại diện Cục Thống kê tại buổi công bố, CPI tháng 9 năm 2015 giảm chủ yếu do giá xăng được điều chỉnh giảm làm cho nhóm giao thông giảm 3,17%, góp phần giảm CPI chung của tháng 9 khoảng 0,28%.

Tổng Cục trưởng Tổng cục Thống kê, ông Nguyễn Bích Lâm, phân tích: Lạm phát chung thấp hơn lạm phát cơ bản, điều này không phải do tổng cầu giảm mà hoàn toàn do yếu tố chi phí đẩy giảm. Như vậy, việc lạm phát trong thời gian qua khá thấp còn do tình trạng chung của giá cả các mặt hàng cơ bản, nguyên nhiên liệu trên toàn cầu giảm trong suốt thời gian qua.

Nghịch lý lạm phát & tăng trưởng tín dụng ảnh 1

Ảnh chi mang tính chất minh họa: LONG THANH

Nhận định về diễn biến lạm phát trong thời gian tới, ADB cho rằng lạm phát sẽ tăng đến 2% vào cuối năm do cầu trong nước tăng cao, tăng trưởng tín dụng và tăng cung tiền, tăng giá xăng dầu và giá điện vào đầu năm nay, cũng như tác động của việc điều chỉnh tỷ giá. Tuy nhiên, ADB cũng cho rằng “lạm phát thấp như vậy có thể sẽ làm cho lãi suất giảm”.

Xem ra, nghịch lý về tín dụng và lạm phát trong thời gian qua đã được lý giải phần nào. Ngoài vấn đề tiền tệ, lạm phát cao hay thấp còn phụ thuộc sức cầu ngắn hạn trong nền kinh tế và giá cả hàng hóa trên thế giới. Hiện nay, không ít nhận định cho rằng lạm phát hiện nay đang thấp và chưa thể tăng mạnh trong thời gian tới, nên NHNN có nhiều dư địa để tăng cung tiền, giảm lãi suất.

Dù vậy, cũng có ý kiến cho rằng lãi suất khó giảm bởi tăng trưởng tín dụng đang thấp hơn huy động và tiền đồng đang bị mất giá so với USD.

Xuân Anh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Mở thẻ visa – Giảm ngay giá vé

Mở thẻ visa – Giảm ngay giá vé

(ĐTTCO) -  Từ nay đến hết ngày 31/12/2017, khách hàng trên cả nước sẽ có thêm sự lựa chọn về thẻ ngân hàng khi thanh toán vé máy bay Vietjet Air với chương trình khuyến mãi: “Săn Ngay Bay Tết” mà HDBank đang triển khai.

Vàng - ngoại tệ

Giá vàng SJC đứng ở mức thấp

(ĐTTCO)-Giá vàng SJC mua vào 36,30 triệu đồng/lượng, giá bán ra 36,50 triệu đồng/lượng trong khi giá vàng thế giới tăng lên 1.255 USD/oz.