Lối thoát cho VAMC

Sau một thời gian dài gần như bế tắc trong việc đẩy nhanh tiến độ xử lý nợ xấu của VAMC, bởi giá trị thu hồi nợ chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng số nợ xấu mà tổ chức này đã mua. Nhiều ý kiến cho rằng VAMC chỉ là nơi nhận và giữ hộ nợ cho các TCTD. Tuy nhiên, với Thông tư 14/2015/TT-NHNN mới được ban hành sửa đổi bổ sung một số nội dung Thông tư số 19 được xem là mở lối đi mới nhằm đẩy nhanh tốc độ xử lý nợ xấu hiện nay.

Mở hướng đi mới

 Lối thoát cho VAMC ảnh 1
Chủ tịch Công ty Quản lý tài sản của các TCTD Việt Nam (VAMC), ông Nguyễn Quốc Hùng, cho biết tổ chức này đã xử lý bán tài sản đảm bảo, bán nợ và thu hồi được 6.513 tỷ đồng trong 7 tháng năm 2015, trong khi cả năm 2014 con số này mới đạt hơn 4.800 tỷ đồng. Với tốc độ xử lý nợ đó việc hoàn thành mục tiêu xử lý, thu hồi nợ 10.000 tỷ đồng theo kế hoạch đề ra từ đầu năm của VAMC sẽ khả thi.

Ông Hùng cho biết thêm đã có khoảng 64.000 tỷ đồng được các TCTD gửi hồ sơ bán nợ xấu cho VAMC, trong đó VAMC đã phê duyệt mua 59.000 tỷ đồng nợ gốc với giá mua 54.000 tỷ đồng. VAMC đã phát hành được 51.300 tỷ đồng trái phiếu đặc biệt (TPĐB).

Dự kiến tổng nợ xấu VAMC mua cho đến hết năm 2015 vào khoảng 200.000 tỷ đồng để giảm tỷ lệ nợ xấu của toàn hệ thống về mức 3%. Kế hoạch này hoàn toàn có thể thực hiện được khi tính đến giữa năm 2015 VAMC đã mua được tổng cộng khoảng 170.000 tỷ đồng từ hệ thống tín dụng và đã xử lý khoảng 11.000 tỷ đồng nợ xấu. Như vậy, sau gần 2 năm số nợ xấu VAMC xử lý được chỉ chiếm một phần rất nhỏ.

Theo lãnh đạo một nhà băng khu vực phía Nam, NH đã không còn nợ xấu để bán cho VAMC sau khi đã bán cho tổ chức này trong năm 2014. Một NH khác hiện tỷ lệ nợ xấu cũng đã giảm về mức thấp chưa đầy 1% tổng dư nợ sau khi bán hơn 10.000 tỷ đồng nợ xấu cho VAMC. Việc bán nợ xấu của các NHTM hiện nay thực hiện theo cách phổ biến là mua TPĐB do VAMC phát hành để đổi nợ và làm sạch bảng cân đối kế toán.

Với cách này, có đại biểu Quốc hội đã ví von là nợ xấu chỉ tạm thời bị “nhốt lại” chứ không phải đã được xử lý. Nhiều quan điểm cũng nhìn nhận việc VAMC mua nợ xấu bằng TPĐB này chỉ là kỹ thuật làm sạch báo cáo tài chính hỗ trợ NH chứ không phải là hình thức xử lý nợ xấu thật sự.

Mới đây, NHNN vừa ban hành Thông tư 14/2015/TT-NHNN ngày 28-8, sửa đổi một số điều của Thông tư 19/2013/TT-NHNN quy định mua, bán, xử lý nợ xấu của VAMC. Thông tư mới sẽ có hiệu lực vào ngày 15-10.

Theo đó, VAMC được phép mua nợ xấu với giá thị trường thông qua phát hành trái phiếu trực tiếp cho TCTD. Trái phiếu này có kỳ hạn tối thiểu 1 năm. Sau khi bán nợ xấu cho VAMC, TCTD không cần phải trích lập dự phòng cho giá trị trái phiếu/nợ xấu đã bán; đồng thời có thể dùng trái phiếu làm tài sản đảm bảo vay vốn trên OMO (thị trường liên NH). Như vậy so với cách thông thường trước đây thì nội dung sửa đổi, bổ sung của Thông tư 14 được xem mở ra hướng đi mới trong quá trình xử lý nợ xấu hiện nay.

Thông tư 14 có là cứu cánh?

Theo nhiều chuyên gia, Thông tư 14 ra đời nhằm đẩy nhanh việc hình thành thị trường buôn bán nợ, đồng thời cũng nới lỏng quy định trích lập dự phòng cho các TCTD có tỷ lệ nợ xấu cao. Hiện VAMC đã đề xuất NHNN thực hiện điều chuyển vốn điều lệ lên 1.500 tỷ đồng để có điều kiện thực hiện việc mua nợ theo phương án này.

Thực ra, tại Điều 7 trong Nghị định về thành lập, tổ chức và hoạt động của VAMC năm 2013, phương thức mua nợ xấu đã có nội dung mua nợ xấu của TCTD theo giá thị trường bằng nguồn vốn không phải TPĐB.

Tuy nhiên, vấn đề này đến nay vẫn chưa thực sự được triển khai. Với Thông tư 14 được xem là thông tư hoàn chỉnh về mua bán nợ xấu qua VAMC tính đến nay và mở ra cơ hội để VAMC mua nợ xấu theo giá thị trường. Điều 11 tại Thông tư 14 sau khi được bổ sung ghi rõ: “Trái phiếu, TPĐB được phát hành bằng VNĐ. Trái phiếu chỉ được chuyển nhượng giữa NHNN với các TCTD và giữa các TCTD với nhau. TPĐB không được chuyển nhượng”.

Tại Điều 26 sau sửa đổi, bổ sung cũng quy định VAMC chỉ được mua khoản nợ xấu theo giá thị trường sau khi đã hoàn thành các công việc như: đánh giá khoản nợ xấu; xác định giá trị thị trường của khoản nợ xấu kể cả tài sản đảm bảo của khoản nợ xấu đó; đánh giá hiệu quả kinh tế, rủi ro và khả năng thu hồi; phân tích, đánh giá thực trạng và triển vọng khoản nợ xấu; dự kiến các biện pháp khả thi xử lý nợ.

Trái phiếu VAMC thanh toán khi mua nợ xấu theo giá trị thị trường có lãi suất 0%. Thời hạn của trái phiếu do VAMC và TCTD bán nợ xấu thỏa thuận và tối thiểu là 1 năm. Bên cạnh đó, Thông tư 14 sửa đổi cũng nới lỏng thời hạn của TPĐB từ mức 5 năm, nhưng trường hợp các TCTD đang thực hiện các phương án tái cơ cấu hoặc gặp khó khăn về tài chính, thời hạn của TPĐB tối đa không quá 10 năm.

Về phương thức “tiêu hóa” nợ xấu của VAMC, Thông tư 14 nêu rõ, giá bán nợ của VAMC là mức giá cao nhất trên cơ sở so sánh, tham khảo các mức giá chào mua của khoản nợ xấu đó, hoặc mức giá của khoản nợ xấu có chất lượng tương đương hay giá trị khoản nợ xấu do VAMC, tổ chức có chức năng định giá độc lập xác định để giảm tổn thất trong xử lý nợ xấu.

Bên cạnh đó, VAMC phải bán khoản nợ xấu đã mua theo phương thức bán đấu giá hoặc chào giá cạnh tranh. Trường hợp bán đấu giá hoặc chào giá cạnh tranh ít nhất một lần không thành, VAMC được thỏa thuận trực tiếp với bên mua nợ, bao gồm cả bên mua nợ đã tham gia đấu giá hoặc đã nộp hồ sơ chào giá cạnh tranh để bán khoản nợ cho bên mua nợ trả giá cao nhất.

Nhiều người hy vọng sau khi thông tư này có hiệu lực việc xử lý nợ xấu theo cơ chế thị trường sẽ diễn ra quyết liệt hơn. Với vai trò như cơ quan quản lý nhà nước, VAMC sẽ điều phối nợ xấu trong nền kinh tế. Hàng trăm ngàn tỷ đồng nợ xấu, đồng nghĩa với lượng tài sản trị giá hàng trăm ngàn tỷ đồng qua đó sẽ hồi sinh và tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế thay vì bị “đắp chiếu”. Tuy vậy, để sự kỳ vọng này thành hiện thực cần lắm việc thực thi sẽ được thực hiện một cách quyết liệt hơn.

XUÂN ANH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

PVcomBank đang cung cấp những sản phẩm, dịch vụ đa dạng, đáp ứng tối đa nhu cầu khách hàng.

PVcomBank nâng cấp 4 quỹ tiết kiệm lên phòng giao dịch

(ĐTTCO) - Ngày 22-11, được sự chấp thuận của NHNN, PVcomBank cho biết đã nâng cấp đồng loạt 4 quỹ tiết kiệm (QTK) lên Phòng giao dịch (PGD) tại địa bàn thuộc Hà Nội, TPHCM, Thừa Thiên - Huế để mở rộng các sản phẩm dịch vụ cung cấp cho khách hàng.