Lợi nhuận tăng, nợ xấu cũng tăng

Bức tranh lợi nhuận trong quý đầu năm 2015 của nhiều NH có sự tăng trưởng khả quan. Tỷ lệ nợ xấu theo báo cáo đều được kiểm soát ở mức dưới 3%, tuy nhiên chất lượng nợ và đặc biệt nợ có khả năng mất vốn của nhiều NH đang có xu hướng gia tăng. Áp lực trích lập dự phòng tiếp tục đè nặng lên các NH.

Kết quả khả quan

 Lợi nhuận tăng, nợ xấu cũng tăng ảnh 1
Chỉ trong quý I-2015, lợi nhuận trước thuế của Eximbank đã đạt 538 tỷ đồng, đạt một nửa kế hoạch của cả năm. Đây là kết quả cao gấp gần 8 lần so với lợi nhuận chỉ 69 tỷ đồng trong cả năm 2014. Hoạt động tín dụng và huy động của Eximbank không có nhiều thay đổi, song các hoạt động dịch vụ lại có kết quả khả quan với lãi thuần hơn 66 tỷ đồng, tăng 56% so với cùng kỳ năm trước.

Tính đến nay, nhiều NHTMCP đã công bố  kết quả kinh doanh quý I-2015, với kết quả tốt hơn: Lợi nhuận sau thuế hợp nhất của ACB đạt hơn 280 tỷ đồng, tăng 12% so với quý I-2014. Mặc dù đạt 62 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế nhưng kết quả này của NamAbank đã tăng mạnh so với 17 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.

Tương tự, VPbank cũng ghi nhận mức lợi nhuận 314 tỷ đồng, cao gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, VIBank đạt 139 tỷ đồng, tăng 40%. Hai NH khác cũng có kết quả khả quan là TPbank đạt 134 tỷ đồng lợi nhuận ròng, tăng 11% và ABbank lãi ròng 92 tỷ đồng, tăng nhẹ 6%.

Các “ông lớn” như BIDV, Vietcombank, VietinBank cũng đã có kết quả lợi nhuận đầu năm nhưng có sự chênh khá lớn. Lợi nhuận sau thuế của BIDV đạt 1.855 tỷ đồng, tăng 20% so với cùng kỳ trước, VietinBank đạt 1.245 tỷ đồng, tăng hơn 9%. Trong khi đó, tính đến cuối quý I-2015, tổng tài sản của Vietcombank giảm 6,5% so với cùng kỳ trước, xuống 539.757 tỷ đồng, trong đó tiền gửi tại các TCTD khác giảm 50% xuống 43.100 tỷ đồng; tiền gửi khách hàng tại Vietcombank tăng 3,3% lên 436.320 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế và sau thuế đều giảm 3%, lần lượt đạt 1.456 tỷ đồng và 1.132 tỷ đồng.

Nợ mất vốn gia tăng

Tại báo cáo tài chính hợp nhất của Vietcombank, thu nhập lãi thuần hợp nhất trong quý I-2015 đạt 3.496 tỷ đồng, tăng 20% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, chi phí hoạt động trong kỳ tăng 15% so với cùng kỳ lên 1.667 tỷ đồng. Trong đó chi phí dự phòng rủi ro tín dụng hơn 1.517 tỷ đồng, tăng 27%; cho vay khách hàng tăng 2,3% so với đầu năm lên 330.782 tỷ đồng; tỷ lệ nợ xấu/tổng dư nợ tăng từ 2,31% lên 2,67%; đặc biệt nợ có khả năng mất vốn (nợ nhóm 5) tăng 34% lên mức 4.770 tỷ đồng.

Đúng như nhận định từ trước của Vụ dự báo Thống kê (NHNN), kết quả kinh doanh của ngành NH sẽ khả quan hơn trong năm 2015. Tuy nhiên, quan sát cho thấy nhiều NH vẫn dè dặt về kế hoạch kinh doanh đặt ra cho cả năm. Đặc biệt khi chi phí trích lập dự phòng, nợ có khả năng mất vốn của một số NH đang bắt đầu tăng lên.

Với VietinBank, mặc dù lợi nhuận có sự tăng trưởng, cho vay khách hàng đạt 450.056 tỷ đồng, tăng 2,3% so với cuối năm ngoái, tuy nhiên chi phí dự phòng rủi ro tín dụng cũng tăng mạnh hơn 47% so với cùng kỳ năm trước, lên mức 1.564 tỷ đồng.

Đặc biệt, chất lượng nợ vay của VietinBank lại đáng chú ý. Tính đến hết quý I-2015, tổng cộng NH có 8.085 tỷ đồng nợ xấu, tăng 65% so với cuối năm 2014 và chiếm gần 1,8% trên tổng dư nợ. Trong đó, nợ có khả năng mất vốn (nợ nhóm 5) tăng đột biến lên 5.547 tỷ đồng từ mức từ 2.085 tỷ đồng cuối năm 2014.

Tương tự, BIDV dù có kết quả kinh doanh tăng trưởng tốt trong nhóm NH quốc doanh, nhưng chất lượng nợ vẫn đang có xu hướng tăng nợ có khả năng mất vốn. Tỷ lệ nợ xấu của BIDV tăng từ dưới 2% cuối năm lên 2,23%/tổng dư nợ, trong đó nợ dưới chuẩn tăng 12% lên 5.283 tỷ đồng, nợ nghi ngờ tăng 18% lên 1.270 tỷ đồng và nợ có khả năng mất vốn tăng 17% lên 3.831 tỷ đồng.

Nhóm các NHTMCP cũng đang chịu áp lực gia tăng chi phí dự phòng rủi ro tín dụng. Tại ACB, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng vọt 45% lên mức 247 tỷ đồng, tỷ lệ nợ xấu giảm từ mức 2,18% xuống 2,1% nhưng nợ có khả năng mất vốn cũng tăng 6,5% lên 1.913 tỷ đồng.

Ảnh hưởng của trích lập dự phòng lên lợi nhuận đến nay thể hiện rõ nhất ở Techcombank, lợi nhuận sau thuế của NH đạt 314 tỷ đồng, giảm 38% so với cùng kỳ năm trước. Theo ông Nguyễn Hoàng Minh, Phó Giám đốc NHNN chi nhánh TPHCM, nợ xấu nhóm 5, tức nợ khả năng mất vốn chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng nợ xấu của các NH trên địa bàn TPHCM.

Áp lực nợ xấu từ QĐ 780

Theo báo cáo, tỷ lệ nợ xấu của phần lớn các NH đều đã về mức dưới 3%, đây cũng là mục tiêu của NHNN cho toàn hệ thống đến tháng 9-2015. Tuy nhiên, theo dữ liệu cập nhật của NHNN, tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ toàn hệ thống đến tháng 1-2015 đã tăng trở lại khá mạnh, từ mức 3,25% tháng liền trước lên 3,49%.

Còn theo báo cáo mới nhất của NHNN Chi nhánh TPHCM, tính đến 31-3-2015, nợ xấu trên địa bàn TPHCM là 60.883 tỷ đồng, chiếm 5,53% trên tổng dư nợ cho vay trên địa bàn so với mức 5,31% tính đến cuối năm 2014, mặc dù đã có 6.100 tỷ đồng nợ xấu được xử lý trong 3 tháng đầu năm.

Nợ xấu có xu hướng sụt giảm rõ từ tháng 6-2014 sau khi lên mức cao nhất 4,17%, sau đó còn 3,25% vào tháng 12-2014. Mặc dù dữ liệu cập nhật của NHNN chỉ đến tháng 1-2015, chưa phản ánh rõ xu hướng nợ xấu những tháng đầu năm 2015, nhưng các NH phải giảm nợ xấu theo quy định trước áp lực trích lập dự phòng do phải bán nợ theo mức ấn định cho VAMC, đồng thời Quyết định 780/QĐ-NHNN cho phép các TCTD cơ cấu lại nợ đã hết hiệu lực hồi tháng 4-2015.

Trước đây, Quyết định 780 ban hành vào tháng 4-2012 nhằm hãm đà tăng của nợ xấu và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận với tín dụng trong bối cảnh kinh tế bị sụt giảm. Quyết định 780 cho phép các TCTD được giữ nguyên nhóm nợ đối với các khoản nợ được cơ cấu lại thời hạn trả nợ nếu doanh nghiệp có triển vọng phục hồi sản xuất. Quy định này đã giúp hơn 157.000 tỷ đồng không bị rơi vào nợ xấu. Nhưng thời gian trở lại đây, nhiều nhận định dự báo tỷ lệ nợ xấu sẽ “phình” trở lại khi quyết định này hết hiệu lực.

Để chuẩn bị cho bối cảnh hiện tại, nhiều NH đã tăng trích lập dự phòng, thậm chí không chi trả cổ tức hoặc giảm tỷ lệ chi trả cho cổ đông để dành nguồn xử lý nợ xấu. Ngay cả kế hoạch kinh doanh năm 2015 cũng không nhiều đột biến, một số trường hợp như VietinBank đặt mục tiêu lợi nhuận trước thuế ở mức 7.300 tỷ đồng, tương đương kết quả thực hiện trong năm 2014; Vietcombank 5.900 tỷ đồng, tăng không đáng kể.

Bởi các NH sẽ phải tăng trích lập bởi theo định hướng chung đến 30-6-2015 phải bán được tối thiểu 75% nợ xấu được giao bán cho VAMC, đến 30-9-2015 phải bán hết 100% chỉ tiêu. Do vậy, dù kết quả kinh doanh quý I là khá khả quan, nhưng áp lực nợ xấu cùng trích lập dự phòng vẫn đang đè nặng lên các NH.

Xuân Anh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

10 năm khai phá thị trường tài chính tiêu dùng

10 năm khai phá thị trường tài chính tiêu dùng

(ĐTTCO) - Năm 2007 khi “cho vay trả góp” còn là một khái niệm xa lạ với đa số người dân Việt Nam, một công ty tài chính đã xuất hiện trên thị trường và đặt nền móng cho ngành tài chính tiêu dùng trong nước.