Linh hoạt chính sách tỷ giá

Việc đồng nhân dân tệ (NDT) của Trung Quốc được Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) quyết định là 1 trong 5 đồng tiền được đưa vào giỏ Quyền rút vốn đặc biệt (SDR) khiến dư luận rất quan tâm. Nhiều ý kiến cho rằng một trong những nguyên nhân khiến áp lực tiền đồng giảm trong mấy ngày qua xuất phát từ thông tin này.

Áp lực thanh toán ngoại tệ cuối năm cùng với kỳ vọng tăng lãi suất USD của Cục Dự trữ liên bang Hoa Kỳ (FED) vào giữa tháng 12 đang khiến tỷ giá VNĐ/USD có biểu hiện căng thẳng trở lại. Khoảng 1 tháng trở lại đây, đồng bạc xanh liên tục tăng giá (khoảng 200 đồng/USD), và đến tuần trước đã có lúc tỷ giá lên đến 22.540 đồng/USD, chỉ cách trần cho phép 7 đồng/USD. Như vậy, 3 tháng sau khi NHNN liên tiếp có điều chỉnh tỷ giá và nới biên độ (ngày 19-8), lần thứ 2 giá USD trên biểu niêm yết của các NHTM lại bám sát trần, một chỉ dấu căng thẳng khá rõ.

Lý giải nguyên nhân tình trạng trên, một số chuyên gia cho rằng từ cuối tháng 11 đến nay, tỷ giá tăng chủ yếu là do nhu cầu thực. Cuối năm nhu cầu nhập khẩu của doanh nghiệp tăng lên; nền kinh tế có dấu hiệu khởi sắc, nhu cầu đầu tư mở rộng nhà xưởng của doanh nghiệp tăng lên, cùng với nhập khẩu trang thiết bị, máy móc tăng. Bởi vậy, cầu ngoại tệ thanh toán cũng tăng theo. Nhưng bên cạnh đó, không thể không nhắc tới yếu tố kỳ vọng của thị trường. Đó là khả năng FED sẽ quyết định tăng lãi suất vào cuộc họp ngày 15 và 16-12 tới. Cuối tuần trước, Chủ tịch FED, bà Janet Yellen bày tỏ sự tin tưởng rằng kinh tế Hoa Kỳ sẽ tiếp tục tăng trưởng với tốc độ trung bình, tỷ lệ thất nghiệp giảm và lạm phát sẽ tăng dần đến mục tiêu 2% của FED. Đây được xem như dấu hiệu cho thấy FED đã sẵn sàng cho việc nâng lãi suất trong phiên họp chính sách tháng này. Trên thị trường thế giới, gần đây đồng USD cũng lên giá mạnh, trong khi NH Trung ương châu Âu (ECB) lại mở rộng nới lỏng tiền tệ.

Cuối tháng 11, NHNN đã phải tổ chức một cuộc họp với lãnh đạo các NHTM về biến động tỷ giá. Tại cuộc họp này, thông điệp mà cơ quan điều hành chính sách đưa ra 3 tháng trước vẫn được khẳng định: sẽ tiếp tục giữ ổn định tỷ giá trong biên độ cho phép. NHNN cũng cho biết nguồn ngoại tệ đang huy động tốt so với nhu cầu sử dụng, và trong trường hợp cần thiết sẽ can thiệp kịp thời để giữ ổn định tỷ giá.

Tất nhiên, đó là thông điệp và hành động cơ quan điều hành có thể thực hiện được trong bối cảnh không có biến động. Nếu tới giữa tháng, tác động của việc FED tăng lãi suất tới thị trường quá lớn, hoặc thêm một biến động khác như trường hợp đồng NDT hồi tháng 8, chắc chắn “cam kết cứng” sẽ không còn giá trị. Nhớ lại 3 tháng trước, có thể thấy phá cam kết không phải là điều chưa từng có tiền lệ. Thêm vào đó, khả năng can thiệp thị trường của NHNN đang yếu đi. Trong báo cáo mới nhất về kinh tế vĩ mô của Việt Nam, HSBC dẫn số liệu từ IMF cho biết nguồn dự trữ ngoại tệ của Việt Nam đã giảm 6,7 tỷ USD trong quý III-2015, chỉ còn 30,3 tỷ USD vào cuối tháng 9, tương ứng với 2,1 tháng nhập khẩu (trong khi đó vào tháng 6 là 2,6 tháng). Trong trường hợp thị trường có biến động, chắc sẽ khó có thể giảm nhiệt nếu chỉ dựa vào mệnh lệnh mang tính hành chính của cơ quan điều hành.

Vậy cần ứng xử thế nào? Câu hỏi này từng được đặt ra khi đồng NDT biến động mạnh vào tháng 8 vừa qua, bởi khi đó dư địa điều hành tỷ giá VNĐ/USD cả năm 2015 đã hết. Và câu trả lời là chính sách tỷ giá cần đổi mới theo hướng linh hoạt hơn. Từ năm 2011, chính sách cam kết ổn định tỷ giá trong một dư địa nhất định đã được NHNN tạo ra. Cách làm này khiến NHNN có được vị thế chủ động dẫn dắt thị trường, tạo dựng niềm tin, giúp cơ quan điều hành đạt được các mục tiêu của chính sách. Tuy nhiên, thực tế biến động của thị trường cả trong nước và quốc tế năm 2015 đã cho thấy việc “đóng khung” chính sách tỷ giá đã bộc lộ nhiều hạn chế. Cần lưu ý rằng hiện nay VNĐ đang nằm trong nhóm đồng tiền của các nước đang phát triển. Đây là nhóm đồng tiền dễ bị tác động bởi bất kỳ biến động kinh tế, chính trị nào trên thế giới. Việt Nam đang ngày càng hội nhập sâu rộng với kinh tế thế giới và khu vực nên bài toán điều hành tỷ giá cần được tính toán với một tư duy mới. Thay vì cam kết một cơ chế cố định, vô tình tạo ra sự ỉ lại vào chính sách; hãy để nhà đầu tư, doanh nghiệp tự xây dựng cơ chế quản trị rủi ro tỷ giá. Có vậy, doanh nghiệp Việt Nam mới có thể lớn mạnh, vững vàng trên đôi chân của mình trong quá trình hội nhập.

Bảo Minh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hoàn tiền 30% khi chi tiêu nước ngoài với thẻ Maritime Bank Visa

Hoàn tiền 30% khi chi tiêu nước ngoài với thẻ Maritime Bank Visa

(ĐTTCO) - Vừa tranh thủ săn hàng hiệu giảm giá vừa tận hưởng không khí Giáng sinh cũng như chào đón năm mới sớm, tại sao không chọn du lịch nước ngoài cùng thẻ tín dụng du lịch Maritime Bank Visa để được hoàn tiền 30%, tối đa lên đến 2 triệu đồng?

Vàng - ngoại tệ

Giá vàng SJC đứng ở mức thấp

(ĐTTCO)-Giá vàng SJC mua vào 36,30 triệu đồng/lượng, giá bán ra 36,50 triệu đồng/lượng trong khi giá vàng thế giới tăng lên 1.255 USD/oz.