Kiểm soát lấy “ngắn nuôi dài”

Thông tư 36/TT-NHNN vừa được NHNN ban hành trong đó có quy định các giới hạn, tỷ lệ đảm bảo an toàn hoạt động của các TCTD, chi nhánh NH nước ngoài có hiệu lực từ ngày 1-2-2015, theo đó vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn với tỷ lệ tối đa là 60% (thay vì 30% như trước), TCTD  phi NH được cho vay với tỷ lệ tối đa 200%. Liệu điều này có đảm bảo rủi ro cho hoạt động tài chính?

Cần thiết điều chỉnh

 Kiểm soát lấy “ngắn nuôi dài” ảnh 1
Nguyên tổng giám đốc một NHTM có trụ sở tại TPHCM cho rằng, đặc trưng nguồn vốn huy động của các NHTM hiện nay phần lớn là ngắn hạn, đặc biệt kể từ khi trần lãi suất huy động giảm dần trong thời gian qua, người dần đa phần chọn gửi kỳ hạn ngắn. Tuy phần lớn huy động ngắn hạn nhưng có độ ổn định trong hệ thống, thanh khoản được cải thiện. Điều này cho thấy tuy vốn ngắn hạn để có thể cho vay trung, dài hạn, đáp ứng được nhu cầu của nền kinh tế.

Mặt khác, nếu hệ thống NHTM sử dụng các công cụ trên thị trường tiền tệ có thể đưa ra sản phẩm cơ cấu lại các dòng vốn này. “Đương nhiên, ở góc độ quản trị thanh khoản của cả thị trường tài chính độ rủi ro đó là có, song chỉ ở mức độ nhất định nào đó và chúng ta vẫn có đầy đủ các công cụ để xử lý chênh lệch giữa huy động ngắn hạn cho vay trung, dài hạn” - vị tổng giám đốc trên nhấn mạnh.

Thực tế, trước tình hình tín dụng doanh nghiệp khó khăn hiện nay, các NH chủ yếu đẩy mạnh cho vay cá nhân, nhất là ở lĩnh vực bất động sản, mua nhà với thời hạn vay lên đến 15-20 năm. Ông Phan Đình Tuệ, Phó Tổng giám đốc Sacombank, cho rằng dư nợ tín dụng của NH tăng mạnh trong 10 tháng năm 2014 chủ yếu nhờ đóng góp từ khối khách hàng cá nhân, hộ gia đình và tiểu thương. Trong đó các khoản tín dụng cho cá nhân vay mua nhà, đất có thời hạn dài lên đến hàng chục năm, nhất là trước tình hình thị trường bất động sản đang có dấu hiệu ấm lên hiện nay.

Tuy nhiên, room vốn cho vay trung, dài hạn sắp hết, nên lãnh đạo Sacombank cũng từng kiến nghị NHNN xem xét tăng cho sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn. Tỷ lệ tăng trưởng tín dụng trung, dài hạn tại Sacombank đến cuối tháng 10-2104 là 30%, trong khi tỷ lệ cho vay vốn ngắn hạn là 50%.

Nguồn tiền nhàn rỗi vẫn chảy vào NH trước bối cảnh dù lãi suất tiết kiệm giảm vẫn không ngừng tăng trong thời gian qua. Tại Vietcombank chi nhánh TPHCM, tổng vốn huy động đến cuối tháng 9-2014 tăng 13,5%, trong đó vốn huy động ngắn hạn chiếm đến 79%.

Điều này cũng được lãnh đạo Vietcombank lý giải vì sao vốn cho vay trung, dài hạn khó phát triển, trong khi nhu cầu vốn đầu tư đòi hỏi dài hạn. Đó cũng chính là lý do khiến lãi suất cho vay vốn trung, dài hạn chưa được các NHTM điều chỉnh giảm, mức lãi suất cho vay trung, dài hạn bình quân hiện nay được các NH áp dụng ở khoảng 11%/năm.

Phải kiểm soát rủi ro

Sở dĩ có sự điều chỉnh tăng tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn do lãi suất tiết kiệm giảm nhanh mà khách hàng cũng chỉ chọn gửi kỳ hạn ngắn (vốn huy động ngắn hạn chiếm đến 85-90% tổng huy động của NH), nên rất khó có thể đẩy mạnh vốn cho vay trung, dài hạn. Song theo nhận định của các chuyên gia tài chính, nếu không thận trọng và có biện pháp đi kèm để kiểm soát thì việc “bóc ngắn cắn dài” sẽ kéo theo hệ lụy, rủi ro thanh khoản trong tương lai là khó tránh.

TS. Võ Trí Thành, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu - Quản lý Kinh tế Trung ương, cho rằng tinh thần của Thông tư 36 chưa đầy đủ nhưng đã hướng đến các chuẩn mực và thông lệ tốt hơn theo quy chuẩn quốc tế.

Tuy nhiên, bên cạnh những điều kiện được nới như hạ chuẩn rủi ro đối với tín dụng bất động sản từ 250% xuống còn 150% để xử lý những khó khăn hiện nay trên thị trường bất động sản cần có những lưu ý, như những giải pháp đi kèm để có thể kiểm soát và hạn chế rủi ro ở mức thấp nhất trong thời gian tới đây. 

Còn theo TS. Nguyễn Đại Lai, việc tăng tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn từ 30% lên 60% là quá cao và khó loại trừ được rủi ro trong tương lai.

Trong khi các NHTM kiến nghị muốn được nới tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn, thì các chuyên gia cho rằng một trong những rủi ro các NH vẫn phải đối mặt hiện nay và tương lai chính là vấn đề thanh khoản khi nguồn vốn huy động chủ yếu là ngắn hạn và phải bù đắp trong việc cho vay trung, dài hạn. Vì thế, cùng với việc tăng tỷ lệ sử dụng vốn đòi hỏi các NHTM kiểm soát được rủi ro nợ xấu.

Bảo Lâm

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất