Dự cảm hoạt động ngân hàng 2016

(ĐTTCO) - Hoạt động ngân hàng (NH) năm 2016 sẽ có nhiều cơ hội và thách thức, trong đó phải đối mặt với 4 vấn đề lớn: Rủi ro tỷ giá; tính cạnh tranh giữa các NH nội và ngoại ngày càng cao; áp lực lớn về tăng vốn; và tìm kiếm đối tác mua bán-sáp nhập (M&A).

Sôi động M&A

Kinh tế hồi phục rõ nét, hàng loạt hiệp định thương mại tự do (FTA) đã được ký kết, Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) hình thành là những yếu tố để thị trường kỳ vọng vào sự bùng nổ hoạt động M&A, đặc biệt trong lĩnh vực NH. M&A là giải pháp để cơ cấu lại các NH, không chỉ với NH yếu kém mà cả với những NH hoạt động bình thường. NHNN luôn khuyến khích M&A và đến nay các thương vụ M&A vẫn diễn ra trên tinh thần tự nguyện.

Mục tiêu và các giải pháp trọng tâm về điều hành chính sách tiền tệ của NHNN năm 2016 là chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách kinh tế vĩ mô khác nhằm kiểm soát lạm phát theo mục tiêu đề ra (dưới 5%); bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, góp phần hỗ trợ tăng trưởng kinh tế ở mức hợp lý (khoảng 6,7%). NHNN sẽ điều hành lãi suất, tỷ giá phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô, lạm phát, thị trường tiền tệ trong nước và quốc tế; phấn đấu chỉ tiêu dư nợ tín dụng tăng khoảng 18-20% so với cuối năm 2015 và căn cứ vào diễn biến, tình hình thực tế để điều chỉnh phù hợp.

Sau gần 4 năm tái cơ cấu, thông qua các thương vụ M&A hệ thống NH đã được sắp xếp lại theo một trật tự mới. Năm 2015 được đánh giá là năm thành công của M&A ngành NH, với 4 trong tổng số 7 thương vụ được thực hiện từ trước tới nay. Bên cạnh đó, còn phải kể đến hàng loạt thương vụ M&A giữa các NH với các công ty tài chính như: Maritime Bank mua lại Công ty Tài chính Dệt may, Techcombank mua lại Công ty Tài chính Hóa chất…

Với mục tiêu đẩy mạnh tái cấu trúc và sàng lọc hệ thống, giảm số lượng NH đến cuối năm 2016-2017 xuống còn 20 NH của NHNN, hiện các NH vẫn phải lo tìm kiếm đối tác phù hợp để thực hiện M&A. Điều này đặc biệt gấp rút với các NH nhỏ, bởi nếu không tìm được đối tác M&A, các NH nhỏ sẽ rất khó tồn tại, nhất là trong bối cảnh khi các NH ngoại đang ồ ạt nhảy vào thị trường Việt Nam sau khi chúng ta tham gia hàng loạt FTA.

Khốc liệt cạnh tranh nội-ngoại

Việt Nam đã là thành viên AEC và dự kiến sẽ chính thức ký kết TPP, lúc đó nhiều NH nước ngoài sẽ có mặt tại thị trường Việt Nam, thâm nhập thị trường bán lẻ, làm tăng tính cạnh tranh, đặc biệt trong mảng khách hàng VIP. Sản phẩm dành cho khách hàng VIP không chỉ đơn thuần là đóng gói các sản phẩm NH bán lẻ rồi cộng thêm một số giá trị gia tăng, mà sản phẩm sẽ vượt trội hẳn khi cộng hưởng các giá trị từ quy mô, tiềm lực tài chính và chuyên gia tư vấn toàn cầu.

Thí dụ, trong trường hợp mất thẻ tín dụng khách hàng có thể nhận tiền mặt ứng trước khẩn cấp lên đến 2.000USD; khách hàng nhận được ưu đãi đặc biệt đối với tất cả các nhu cầu về tài chính quốc tế, được tận hưởng những quyền lợi thiết kế riêng cho mình. Trên thị trường hiện nay, rõ ràng các NH ngoại đang có lợi thế hơn hẳn do có kinh nghiệm lâu năm trong mảng thị phần này.

Thế mạnh vượt trội khác của NH ngoại là các sản phẩm tư vấn và đầu tư tài chính được xây dựng dựa trên nhu cầu và tiềm lực kinh tế của khách hàng, giúp khách hàng tiếp cận với các chuyên gia từ tập đoàn NH của họ khắp nơi trên thế giới để có được hỗ trợ trong các quyết định đầu tư quốc tế. Các ưu thế trong cạnh tranh của NH ngoại sẽ gây nhiều khó khăn hơn đối với NH trong nước trong việc tiếp cận phân khúc khách hàng VIP, đặc biệt nguồn khách hàng đến từ các nước trên thế giới đến Việt Nam đầu tư.

Áp lực tăng vốn

Hiện nay thị trường tài chính nước ta vẫn còn yếu nên khó đáp ứng mọi nhu cầu vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh của nền kinh tế. Hệ thống NH Việt Nam mới chỉ đáp ứng một phần nhu cầu vốn trung và dài hạn. Thách thức này đặt ra bài toán phải làm sao để vừa cân đối được các kỳ hạn cho vay, vừa đảm bảo tín dụng an toàn. Tuy nhiên, việc tăng vốn tại các NH đang gặp nhiều khó khăn. Kế hoạch tăng vốn của các NH luôn trong tình trạng bị trì hoãn, hoặc phải hủy bỏ hoặc chưa tìm được nhà đầu tư chiến lược. Trước sức ép tăng vốn, trong năm 2016 các NHTM sẽ buộc phải tìm cách để tăng nhanh vốn điều lệ bằng nhiều cách khác nhau.

Trong năm 2016, khi các FTA mới chính thức có hiệu lực, Việt Nam phải tuân thủ các thỏa thuận trong các hiệp định này, lúc đó NHNN cũng phải nâng các tiêu chuẩn hoạt động đối với hệ thống NH. Để đạt được các chuẩn này, các NHTM phải nâng vốn điều lệ. Ngoài ra, các NH tăng vốn nhằm đáp ứng mục đích đầu tư tăng năng lực hạ tầng (đầu tư xây dựng trụ sở, đầu tư cho công nghệ, mở rộng mạng lưới hoạt động...) và tăng vốn để tăng năng lực tài chính nhằm nâng cao cạnh tranh và đảm bảo các hệ số an toàn vốn (hệ số CAR), đáp ứng nhu cầu tăng trưởng tín dụng 20% năm 2016 và tài sản có rủi ro khác trong tổng tài sản.  

Dự cảm hoạt động ngân hàng 2016 ảnh 1
Ảnh: LONG THANH

Rủi ro tỷ giá

Tại cuộc họp báo vào dịp cuối năm, NHNN thông báo đang nghiên cứu một cơ chế điều hành tỷ giá mới sẽ được áp dụng từ năm 2016, để phù hợp và chủ động hơn với những thay đổi của thị trường, đặc biệt với những thay đổi lớn trên thị trường thế giới. Cơ chế mới có thể được xây dựng theo hướng thị trường hơn, linh hoạt hơn, nhưng vẫn giám sát chặt chẽ để hạn chế những biến động lớn của tỷ giá, hạn chế những xáo trộn từ tỷ giá cũng như bảo vệ giá trị của VNĐ, củng cố giá trị và niềm tin vào VNĐ, giảm tình trạng đô la hóa trong nền kinh tế.

Khoản 2, Điều 15, Nghị định 70/2014/NĐ-CP về Quy định chi tiết thi hành một số điều của Pháp lệnh ngoại hối và Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh ngoại hối có hiệu lực từ ngày 5-9-2014 quy định chế độ tỷ giá hối đoái của VNĐ là thả nổi có quản lý. Tỷ giá hối đoái của VNĐ được hình thành trên cơ sở cung cầu ngoại tệ trên thị trường, có sự điều tiết của Nhà nước. Chế độ tỷ giá hối đoái của VNĐ do NHNN xác định trên cơ sở rổ tiền tệ của các nước có quan hệ thương mại, vay, trả nợ, đầu tư với Việt Nam và phù hợp với mục tiêu kinh tế vĩ mô trong từng thời kỳ. Như vậy, kể từ ngày 5-9-2014, cơ chế tỷ giá áp dụng chính thức cho đến hiện nay tại Việt Nam là thả nổi có quản lý, thay cho cơ chế neo tỷ giá trong biên độ đã áp dụng từ trước ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành.

Do đó, trong năm 2016 Việt Nam có thể sẽ tiếp tục duy trì cơ chế tỷ giá thả nổi có quản lý nhưng sẽ linh hoạt hơn, cùng với việc tiếp tục tăng cường phối hợp nhiều công cụ trong điều hành chính sách tiền tệ của NHNN nhằm giúp ổn định kinh tế vĩ mô, đạt được các cân đối lớn trong nền kinh tế.

TS. Bùi Quang Tín Trường Đại học Ngân hàng TPHCM

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

SCB tăng cường hỗ trợ khách hàng quản lý tài khoản tiền gửi

SCB tăng cường hỗ trợ khách hàng quản lý tài khoản tiền gửi

(ĐTTCO) - Nhằm khuyến khích khách hàng sử dụng những tiện ích quản lý tài khoản, SCB ra mắt chương trình “iBank-Linh hoạt” từ ngày 20-10 đến 31-12, tặng ngay 50.000 đồng cho khách hàng mở mới tài khoản tiền gửi thanh toán tại SCB và đăng ký sử dụng 1 trong 3 dịch vụ nêu trên. 

Vàng - ngoại tệ