Đoạn kết chuyển giao quyền lực

Chỉ còn vài tháng nữa là kết thúc năm cuối cùng thực hiện Đề án tái cấu trúc hệ thống NH Việt Nam. Điều ai cũng thấy rõ đang diễn ra trong 3 năm qua là số lượng NH giảm dần và gắn liền với những vụ “thay tên đổi chủ”, trong đó có những sự ra đi ồn ào nhưng cũng có cuộc bàn giao trong âm thầm lặng lẽ với cái kết đầy bất ngờ.

Cái kết bất ngờ của Sacombank

Đoạn kết chuyển giao quyền lực ảnh 1 
Ngày đầu tiên của tháng 10, trước sự chứng kiến của lãnh đạo NHNN và Sở Giao dịch chứng khoán TPHCM, lễ bàn giao sáp nhập toàn hệ thống Southernbank vào Sacombank đã chính thức diễn ra. Thông tin không chỉ phát đi đến hơn 65.000 cổ đông của 2 NH (tính đến thời điểm cuối năm 2014), mà cần khoảng 3,5 triệu khách hàng cùng nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán bởi Sacombank là một NH niêm yết.

Điều đáng nói khác kể từ thời điểm này, ông Trầm Bê người gắn liền với thương vụ sáp nhập đình đám kéo dài 3 năm qua sẽ không tham gia quản trị, điều hành tại NH sau sáp nhập. Đây là một cái kết bất ngờ.

Nhìn lại 3 năm qua, “cuộc chiến” ồn ào nhất trong việc kiểm soát hệ thống NH có lẽ vụ thâu tóm tại Sacombank. Những người có khuynh hướng “đào sâu” có thể xem đây là vụ M&A “thù địch” điển hình diễn ra ở Việt Nam.

Bởi kết quả cuối cùng bên thực hiện M&A đã thắng, nhưng diễn biến trước đó hút nhiều thời gian và cảm xúc khác nhau của thị trường. Người sáng lập ra Sacombank là ông Đặng Văn Thành đã phải ra đi trong “ồn ào”.

Toàn bộ cổ phiếu của ông Thành và con trai phải bán lại để cấn trừ nợ vào khoản vay của một số công ty liên quan tại Sacombank. Trong khi đó, ông Trầm Bê sau khi phải bỏ ra nhiều công sức để thâu tóm Sacombank và đến ngày Sacombank trở thành NH chỉ đứng sau 4 NHTM nhà nước khi có Southernbank cộng hưởng, đã thành hiện thực.

Tuy vậy, vị đại gia tên tuổi này cũng đã không thể giữ được Southerbank dù là “con đẻ” của mình. Và rồi cuối cùng với quyết định ủy quyền không hủy ngang toàn cổ phiếu của mình và người trong gia đình tại Sacombank và Southernbank cho NHNN (trong thời gian tới NHNN có thể thực hiện bất cứ lúc nào quyền cổ đông đối với toàn bộ số cổ phần thuộc sở hữu của ông Trầm Bê và cử người tham gia quản trị, điều hành NH sau sáp nhập), xem như ông Trầm Bê và gia đình mất quyền kiểm soát tại Sacombank mới.

Nhiều thương hiệu và ông chủ biến mất

Câu chuyện của ông Trầm Bê tại Sacombank là một cái kết đầy bất ngờ đối với giới tài chính. Trước đó không ít người tin rằng ông Trầm Bê được món hời lớn khi thực hiện được nỗ lực sáp nhập Southernbank, một NH có tỷ lệ nợ xấu lên đến hơn 50% vào một NH lớn là Sacombank.

Việc thay tên đổi chủ ở các NH có lẽ là một điều không thể tránh khỏi trong một nền kinh tế thị trường. Kể từ năm 2012, thời điểm bắt đầu Đề án tái cơ cấu các TCTD theo Quyết định 254/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ giai đoạn 2011-2015 ban hành ngày 1-3-2012, số lượng các NH đã giảm từ mức 42 xuống còn 37 tính đến cuối năm 2014.

Kể cả các thương vụ sáp nhập sẽ hoàn tất trong năm 2015, dự kiến số lượng NH có thể xuống còn 33. Song với một hệ thống NH đang có quá nhiều khiếm khuyết và với những mục tiêu đã được đề ra tại Đề án 254, những chuyển biến đã qua vẫn được xem là còn “nhẹ nhàng”.

Đây có thể là kết quả định lượng dễ nhìn thấy nhất của quá trình tái cấu trúc TCTD. Mỗi lần số lượng NH giảm đi gắn liền với những vụ “thay tên đổi chủ”, đình đám có, lặng lẽ có và kịch tích cũng có. Còn nhớ vị doanh nhân lừng lẫy một thời và đồng thời là đại biểu Quốc hội Đặng Thành Tâm đã không còn là ông chủ của 2 NH Phương Tây và Nam Việt. Hiện 2 cái tên này cũng không còn trên thị trường.

NH Phương Tây sáp nhập với PVFC trở thành NH Đại chúng Việt Nam (PVCombank), còn Nam Việt thì đã đổi tên thành NH Quốc dân (NVB). Hay sự ra đi khác của các “sếp” tại HabuBank sau 20 năm chinh chiến trên thị trường khi sáp nhập vào SHB đã không còn ở những cương vị như trước.

Theo Thanh tra NHNN, NH này đã âm vốn chủ sở hữu và không thể tự phục hồi. Phi vụ sáp nhập này không tốn nhiều giấy mực của báo chí nhưng nó đáng được phân tích vì là trường hợp đầu tiền việc “thay tên đổi chủ” làm cho ông chủ cũ gần như trắng tay.

Đến năm 2015, việc âm vốn chủ sở hữu được xử lý thẳng tay hơn, kết quả là 3 NH đã bị mua lại với giá 0 đồng và NHNN đã không ngại việc cổ đông có thể bị mất trắng bởi niềm tin của người gửi tiền phải được đặt lên trước.

Biện pháp cứng rắn này của NHNN được đưa ra sau khi có sự đổi chủ của những đại gia ngành NH trước đó. Trong số đó đáng nói là cái kết của NH Đại Dương sau khi ông Hà Văn Thắm, Chủ tịch HĐQT, bị bắt và kéo theo ông Nguyễn Xuân Sơn, cựu Chủ tịch Petrovietnam - Tập đoàn sở hữu 20% cổ phần NH Đại Dương, dính vào vòng lao lý.

Đánh giá về việc thực hiện Đề án tái cấu trúc TCTD, Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Kim Anh nói: “Về cơ bản, NHNN đã kiểm soát được và từng bước xử lý các TCTD yếu kém, lành mạnh hóa môi trường kinh doanh NH.

Các NHTM Nhà nước duy trì vị trí chủ đạo, đóng vai trò trụ cột trong việc giữ vững sự ổn định hệ thống các TCTD, luôn đi tiên phong, dẫn dắt thị trường trong việc thực hiện chủ trương, chính sách, pháp luật của Nhà nước, đồng thời là lực lượng chủ yếu, tích cực tham gia cơ cấu lại các TCTD yếu kém theo chỉ định của NHNN”.

Tuy nhiên, đằng sau những điều được gọi là thành công đó cũng có không ít băn khoăn. Bởi thành công đó mới mang tính “cơ học”. Chẳng hạn việc xử lý nợ xấu phần lớn chỉ dừng lại ở việc đưa cho VAMC tạm thời cất giữ. Tình hình sức khỏe thật sự của những NH bị mua lại với giá 0 đồng, hay NH bị kiểm soát đặc biệt vẫn chưa được công bố chính thức. Việc tái cấu trúc NH cũng thiếu hẳn các thiết chế thị trường tham gia.

Phú Thuận

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

PVcomBank đang cung cấp những sản phẩm, dịch vụ đa dạng, đáp ứng tối đa nhu cầu khách hàng.

PVcomBank nâng cấp 4 quỹ tiết kiệm lên phòng giao dịch

(ĐTTCO) - Ngày 22-11, được sự chấp thuận của NHNN, PVcomBank cho biết đã nâng cấp đồng loạt 4 quỹ tiết kiệm (QTK) lên Phòng giao dịch (PGD) tại địa bàn thuộc Hà Nội, TPHCM, Thừa Thiên - Huế để mở rộng các sản phẩm dịch vụ cung cấp cho khách hàng.