Cú sốc làm lành mạnh hệ thống

Có lẽ ít ai ngờ rằng DongABank lại rơi vào tình cảnh như hiện nay. Cũng ít ai ngờ rằng có thời điểm NHNN lại mạnh tay như vậy. Tuy nhiên, không ít người kỳ vọng những cú sốc này có thể làm tiền đề cho những chính sách tiếp theo nhằm lành mạnh hệ thống NH.

 Cú sốc làm lành mạnh hệ thống ảnh 1
Theo một thông báo đặc biệt từ DongABank là kể từ sau 13 giờ ngày 14-8, toàn bộ cổ đông không được chuyển nhượng cổ phần của DongABank. Trong trường hợp đặc biệt, NHNN sẽ xem xét việc chuyển nhượng cổ phần trên cơ sở đề xuất của Ban Kiểm soát đặc biệt. Điều này đồng nghĩa với với việc DongABank có thể sẽ bị NHNN mua lại với giá 0 đồng và cổ đông NH này gần như trắng tay.

Trong suốt 3 năm của quá trình tái cơ cấu hệ thống NH, DongABank không phải là cái tên được nhắc đến nhiều. NH này vẫn đều đặn công bố báo cáo tài chính hàng quý, hàng năm với cổ đông. Xét bề ngoài những báo cáo tài chính này cũng không có gì bất thường.

Tuy nhiên, âm ỉ trong dư luận lâu nay nhiều người nhận ra có điều gì đó đang không ổn tại NH này. Đầu tiên, “cuộc hôn nhân” giữa DongABank và ABBank bất thành. Có thông tin cho biết dù không phải là “điển trai, khỏe mạnh” nhưng ABBank vẫn chê DongABank không môn đăng hộ đối.

Mới đây Kido (Kinh Đô cũ) cũng dự định bỏ 1.000 tỷ đồng vào DongABank. Phân tích cho thấy những mục đích kinh tế của thương vụ đầu tư này không rõ ràng khiến nhiều người nghĩ rằng đây là một động tác “cứu bồ”. Cuối cùng cuộc “hôn nhân” này cũng bất thành. Gần đây nhất có thông tin cho biết nhà đầu tư nước ngoài sẽ nắm 49% cổ phần của DongABank khi NH này nâng vốn điều lệ lên 10.000 tỷ đồng.

Điều này làm nhiều người nhớ về thời đỉnh cao của DongABank khi là NH Việt Nam duy nhất ở thời điểm 2006-2007 lọt vào mắt Tập đoàn Tài chính Citigroup của Hoa Kỳ. Tuy nhiên, cuộc hôn nhân này đã không kết thúc đẹp khi giá DongABank đưa ra gấp 6 lần mệnh giá, trong khi Citigroup chỉ muốn ở mức 48.000 đồng/cổ phiếu.

DongABank được chính thức thành lập và đi vào hoạt động kể từ năm 1992 với số vốn điều lệ 20 tỷ đồng. NH được thành lập dựa trên nền tảng các công ty trực thuộc ban tài chính cua3 UBND TPHCM và quận Phú Nhuận. Mặc dù được quản lý khá chặt chẽ theo cơ chế của Nhà nước, song trong suốt chặng đường 22 năm qua của NH gắn liền với không ít khách hàng lần đầu tiên biết sử dụng chiếc thẻ ATM.

Đấy cũng là những khách hàng cá nhân lần đầu biết đến dịch vụ NH. Nói như vậy để thấy rằng con đường đi của DongABank đã chọn sự khác biệt ngay từ đầu, đó là hướng đến NH bán lẻ phục vụ khách hàng cá nhân trước khi trở thành trào lưu như giai đoạn hiện nay. Với số lượng 7 triệu khách hàng ở thời điểm bị kiểm soát - con số nhiều NH mơ ước.

Ngang ngửa với ACB, Sacombank, nhưng khi 2 NH này đã trải qua cuộc đại phẫu nay mới đến lượt DongABank. Những con số tài chính biết nói như tỷ lệ nợ xấu theo công bố 3,76% đến cuối năm 2014 và từng chịu cảnh bị thua lỗ. Người ta nói rằng DongABank đang bị nợ xấu do không còn “chung thủy” với lĩnh vực NH bán lẻ mà ngắm sang bất động sản.

Hơn nữa, khi DongABank ra đời, CTCP Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ) đã hoạt động được 4 năm và bộ đôi này đã có sự gắn bó trong nhiều năm qua. Đến nay PNJ đang có khoản đầu tư trị giá gần 400 tỷ đồng vào DongABank, tương đương 10%. Vì thế người ta cũng nói rằng điều gì có thể khiến DongABank lâm vào tình cảnh như hôm nay, nếu không thể là sức hút của vàng. DongABank đã không thể vượt qua và có thể đã bị “ngã” vì vàng.

Như vậy, chỉ trong 8 tháng đầu trong năm cuối cùng thực hiện Đề án tái cấu trúc NH đã có 3 NH bị mua lại với giá 0 đồng và 1 NH bị kiểm soát đặc biệt. Ngoài ra, những cổ phiếu của gia đình ông Trầm Bê tại Southernbank và Sacombank cũng ủy quyền lại cho NHNN.

Sau mỗi quyết định của NHNN đều gây ra cú sốc nhất định cho không ít người. Cụ thể như thị trường chứng khoán đã có những phản ứng tức thời với những thông tin này. Mới đây không ít người gửi tiền tại DongABank cũng đã rút tiền sau khi nghe thông tin về NH.

Trước đây, nhiều người cho rằng việc tái cấu trúc NH và xử lý nợ xấu rơi vào bế tắc. Không ít chuyên gia cho rằng NHNN minh bạch hóa nợ xấu, tình trạng tài chính của các NH; đồng thời đưa ra những giải pháp mạnh mẽ để lành mạnh hóa hệ thống chấp nhận những rủi ro. Chỉ có giải pháp mạnh mẽ đó mới có thể tái cấu trúc thành công hệ thống NH Việt Nam.

Tuy nhiên, cũng không ít ý kiến cho rằng đó là giải pháp quá rủi ro. NH là lĩnh vực nhạy cảm với nền kinh tế lẫn ổn định xã hội. Do đó giải pháp của NHNN phải đáp ứng được tiêu chí “ném chuột không vỡ bình”. Bên cạnh đó việc tái cấu trúc NH chắc chắn gặp không ít khó khăn khi có quá nhiều nhóm lợi ích chi phối. Thực tế giai đoạn 2011-2014 việc tái cấu trúc diễn ra chậm chạp, trong khi việc xử lý nợ xấu vẫn quá chậm.

Việc NHNN đưa ra những giải pháp mạnh mẽ khiến không ít người bất ngờ. Họ hy vọng đằng sau những giải pháp mạnh mẽ của NHNN trong việc xử lý NH yếu kém là quyết tâm thật sự trong việc tái cấu trúc NH. Thông tin về hệ thống NH sẽ dần được minh bạch hóa, các giải pháp đưa ra cũng sẽ mang tính thị trường hơn. Đặc biệt NHNN mạnh dạn hơn trong việc chấp nhận rủi ro và kiểm soát được những cú sốc để lành mạnh hệ thống NH một cách nhanh nhất và hiệu quả nhất.

Lãnh đạo của DongABank đã tìm mọi cách để tự cứu mình. Tuy nhiên, những nỗ lực đó gần như không mang lại kết quả đáng kể. Việc NHNN đưa DongABank vào diện kiểm soát đặc biệt và cử người của BIDV vào quản lý càng khẳng định thêm điều đó.

Minh Xuân

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất