Tái cơ cấu đầu tư công, DNNN và NHTM

Chưa định hình, thiếu cơ chế

Cuối tuần qua, Quốc hội đã nghe báo cáo giám sát và thảo luận tại hội trường về việc thực hiện tái cơ cấu (TCC) nền kinh tế trong lĩnh vực đầu tư công, doanh nghiệp nhà nước (DNNN) và hệ thống NHTM. Đánh giá cao những kết quả đạt được, nhưng nhiều đại biểu (ĐB) bày tỏ sự sốt ruột với quá trình TCC đang diễn ra chậm chạp.

Tiến độ thoái vốn chậm

Đánh giá tình hình TCC trong 3 năm qua, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Nguyễn Văn Giàu cho biết quá trình này thể hiện rõ thực trạng của nền kinh tế. Đó là mô hình tăng trưởng mới chưa thực sự định hình; cơ chế, chính sách chưa đủ mạnh để thu hút nguồn lực từ khu vực tư nhân và nước ngoài tham gia đầu tư khu vực công...

Đặc biệt, sự phối hợp của các cấp, ngành, địa phương trong chỉ đạo, điều hành và tổ chức thực hiện một số công việc TCC nền kinh tế chưa chủ động, chưa gắn kết chặt chẽ; công tác kiểm tra, đôn đốc, xác định và xử lý trách nhiệm chưa thực hiện thường xuyên và nghiêm túc.

Chưa định hình, thiếu cơ chế ảnh 1

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trao đổi với các ĐB trong giờ giải lao kỳ họp.
Ảnh: LÃ ANH

Đi vào cụ thể, theo ông Nguyễn Văn Giàu, trong bối cảnh tổng cầu nền kinh tế chưa cải thiện, khó khăn trong tiếp cận vốn tín dụng NH, vốn đầu tư khu vực nhà nước dù giảm về số tuyệt đối nhưng vẫn giữ tỷ trọng cao trong tổng đầu tư xã hội. Việc phân bổ nguồn vốn ngân sách, trái phiếu chính phủ đã tập trung hơn, ưu tiên các dự án quan trọng, cấp bách, kiên quyết cắt giảm, chỉ bố trí vốn đầu tư đối với những dự án đủ điều kiện về hồ sơ, hiệu quả kinh tế-xã hội.

Tuy nhiên, trong bối cảnh bội chi ở mức cao, mức trả nợ công vượt ngưỡng 25% là thách thức cho triển khai đầu tư công thời gian tới. Đặc biệt khi hệ thống chính sách thu hút nguồn lực từ khu vực tư nhân, đầu tư nước ngoài tham gia khu vực công chưa đủ mạnh; tình trạng đầu tư dàn trải, chậm tiến độ, tăng tổng mức đầu tư, chất lượng công trình thấp chưa được xử lý triệt để.

Trong TCC DNNN, từ năm 2011 đến tháng 9 năm 2014, cả nước đã cổ phần hóa (CPH) 170 DN (9 tháng là 71 DN). Theo kế hoạch đến cuối năm 2014 sẽ có 200 DN thực hiện CPH và cuối quý III-2015 toàn bộ DN được phê duyệt phương án sẽ tiến hành bán cổ phần lần đầu. Trong thoái vốn, đến nay DNNN đã thực hiện 3.940 tỷ đồng, riêng 7 tháng năm 2014 đã thoái vốn 2.975 tỷ đồng.

Tuy nhiên, theo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, tiến độ thực hiện tái cơ cấu DNNN chậm so với yêu cầu, chưa có chuyển biến về phân bổ lại nguồn lực và phương thức quản trị DN hiện đại; chưa xử lý các DN chần chừ trong quá trình triển khai TCC; tiến độ thoái vốn chậm so với yêu cầu...

Về TCC NH, bước đầu đã giúp an toàn hệ thống TCTD. Về nợ xấu NH, từ năm 2012 đến tháng 8-2014 đã xử lý được 214.000 tỷ đồng. Tính đến cuối tháng 9, VAMC đã mua nợ xấu với tổng nợ gốc 82.800 tỷ đồng từ các TCTD, bán được 1.400 tỷ đồng.

Tuy nhiên, lĩnh vực này bộc lộ nhiều hạn chế vướng mắc trong các giải pháp hỗ trợ TCC. Xử lý nợ xấu chưa được triển khai đồng bộ, thiếu sự phối hợp chặt chẽ, đặc biệt các giải pháp TCC DNNN và đầu tư công gắn với TCC các TCTD. Sở hữu chéo, đầu tư chéo trong hệ thống TCTD gây nguy cơ chi phối, thao túng hoạt động NH, tiềm ẩn nhiều rủi ro và ảnh hưởng đến an toàn hoạt động của từng TCTD cũng như toàn hệ thống, gây trở ngại đến quá trình TCC hệ thống các TCTD.

Nợ xấu: Không tiền cần cơ chế, chính sách

Vấn đề được báo cáo giám sát đề cập sâu và được nhiều ĐB quan tâm, là việc xử lý nợ xấu trong TCC hệ thống NH. Theo báo cáo, việc xử lý nợ xấu chậm do vướng mắc cả về thể chế và mô hình. Hoạt động của VAMC còn gặp một số vướng mắc.

Chẳng hạn, dù không sử dụng ngân sách để mua nợ xấu nhưng những trái phiếu đặc biệt của VAMC phát hành có thể được sử dụng để vay tái cấp vốn, tái chiết khấu với NHNN, cùng với những bất cập trong quy định pháp luật về xử lý tài sản bảo đảm, đã dẫn đến khó xử lý nhanh và hiệu quả các khoản nợ xấu. Bên cạnh đó, cơ sở pháp lý cho mua bán nợ xấu chưa rõ ràng; thiếu cơ chế, nguồn lực cho việc xử lý nợ xấu.

Báo cáo xử lý nợ xấu của Chính phủ cần đầy đủ và minh bạch hơn, những khó khăn được nêu trong báo cáo còn chung chung, chưa đưa ra cụ thể khó khăn đó nằm ở đâu, khâu nào? Chẳng hạn nói thiếu nguồn lực tài chính công để có thể hỗ trợ xử lý nợ xấu. Vậy nếu dùng tài chính công để xử lý nợ xấu nguồn đó lấy từ đâu? Có được đưa vào dự toán thu chi hay không? Nếu có đưa thì sao không sử dụng được? Vì thế cần bổ sung và cụ thể hóa để nhìn nhận vấn đề xử lý nợ xấu dưới nhiều góc cạnh, từ đó đưa ra những giải pháp phù hợp.

ĐB Trịnh Ngọc Phương (Tây Ninh)

Các ĐB Cao Sỹ Kiêm (Thái Bình), Nguyễn Bá Thuyền (Lâm Đồng), Phùng Văn Hùng (Cao Bằng) cho rằng cần có giải pháp nâng cao năng lực của VAMC trong xử lý nợ xấu. Bởi vấn đề nợ xấu không chỉ đeo đẳng năm nay, năm 2015 mà còn cả những năm sau.

Điều này đòi hỏi phải có chính sách hợp lý do hệ thống pháp lý hiện nay chưa đủ đảm bảo xử lý nợ xấu, sự hỗ trợ của các hệ thống khác như ngân sách chưa rõ ràng. Bên cạnh đó, những khó khăn của thị trường tài chính trong nước kéo dài, thị trường bất động sản chậm phục hồi khiến việc kêu gọi nhà đầu tư tham gia TCC NH gặp nhiều khó khăn.

Trong khi đó, cơ chế thực thi luật pháp nhiều nơi chưa công bằng, đảm bảo quyền lợi chủ nợ. Việc xử lý hình sự với những sai phạm trong lĩnh vực NH là đúng nhưng sẽ ảnh hưởng đến tâm lý, dẫn đến co lại, hạn chế rủi ro, gia tăng chi phí gây ảnh hưởng đến lộ trình TCC.

Để giải quyết vấn đề nợ xấu, nhiều ĐB đề nghị cần nhanh chóng sửa đổi, bổ sung Luật Dân sự theo hướng bảo vệ quyền lợi chính đáng của chủ nợ, từ đó có giải pháp hài hòa giữa dân sự và hình sự, nhằm giải quyết tốt các vấn đề kinh doanh, khả năng thu hồi vốn, giảm chi phí hoạt động, chi phí hỗ trợ thanh khoản, ủy quyền khởi kiện.

Bên cạnh đó, cần có cơ chế thông thoáng hơn cho VAMC trong việc bán lại nợ để trả cho nhà đầu tư nước ngoài. Ngoài ra, về cơ bản, TCC NH, xử lý nợ xấu, Nhà nước không cấp tiền để xử lý những tổn thất, rủi ro, nhưng cần có cơ chế, chính sách khuyến khích huy động nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia và xử lý nợ xấu, bởi hiện nay cơ chế cho giải quyết vấn đề này còn thiếu, chưa đủ hấp dẫn, chưa tạo thuận lợi để có sự tham gia của nhiều nhà đầu tư tư nhân.

Hà My

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

PVcomBank đang cung cấp những sản phẩm, dịch vụ đa dạng, đáp ứng tối đa nhu cầu khách hàng.

PVcomBank nâng cấp 4 quỹ tiết kiệm lên phòng giao dịch

(ĐTTCO) - Ngày 22-11, được sự chấp thuận của NHNN, PVcomBank cho biết đã nâng cấp đồng loạt 4 quỹ tiết kiệm (QTK) lên Phòng giao dịch (PGD) tại địa bàn thuộc Hà Nội, TPHCM, Thừa Thiên - Huế để mở rộng các sản phẩm dịch vụ cung cấp cho khách hàng.