VNX - Kênh đầu tư mới

Giao dịch hàng hóa đang trở thành một kênh đầu tư khá hấp dẫn trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng của nền kinh tế nước ta. Sau việc không thành công của một số sàn giao dịch, Sở Giao dịch hàng hóa Việt Nam (VNX) đã ra đời với hành lang pháp lý tương đối vững chắc và hệ thống giao dịch hiện đại, đang mang lại nhiều kỳ vọng cho cả nhà đầu tư và người sản xuất.

> Sàn giao dịch hàng hóa: Nhiều tiềm năng đầu tư

Thực tế và kỳ vọng

Loại hình sàn giao dịch hàng hóa - nơi diễn ra việc mua bán các loại hàng hóa theo phương thức mua bán trước, giao nhận hàng sau theo các kỳ hạn - đã hình thành và phát triển trên thế giới cách nay cả hơn 100 năm.

Tuy nhiên nó mới được biết đến tại nước ta những năm gần đây khi một số sàn giao dịch ra đời, dành cho mặt hàng nông sản, thủy sản. Thế nhưng do các sàn này chưa có đủ năng lực tổ chức kinh doanh, đã nhanh chóng tàn lụi.

VNX - Kênh đầu tư mới ảnh 1

Sở Giao dịch hàng hóa Việt Nam (VNX).

Năm 2002, sàn giao dịch điều ra đời đánh dấu sự xuất hiện đầu tiên của sàn giao dịch hàng hóa tại Việt Nam nhưng sàn này chỉ giao dịch đúng 1 phiên và 1 hợp đồng duy nhất rồi chấm dứt hoạt động.

Năm 2004, để doanh nghiệp và ngư dân có thể mua bán trực tiếp, tránh sự thiệt thòi về giá khi mua bán qua khâu trung gian, sàn giao dịch thủy sản đã được thiết lập tại Cần Giờ (TPHCM), nhưng sàn giao dịch này cũng nhanh chóng biến mất.

Sau sự thất bại của 2 sàn trên, UBND tỉnh Đắk Lắk đã trình đề án thành lập sàn giao dịch cà phê với kinh phí dự kiến khoảng 17 tỷ đồng. Đến cuối năm 2008, sàn giao dịch cà phê đầu tiên của Việt Nam được thành lập nhằm ổn định giá cà phê, tạo mặt bằng giá cả cà phê hợp lý trên thị trường, củng cố lòng tin của người nông dân với thị trường và đảm bảo nguồn cung ổn định cho xuất khẩu.

Cuối năm 2009, Sàn giao dịch hàng hóa Sài Gòn Thương Tín (Sacom-STE) cũng đi vào hoạt động với các sản phẩm trọng tâm là sắt thép. Sau đó Sacom-STE mở rộng sang các loại hàng hóa như nông sản với các hình thức giao ngay và giao sau. Sacom-STE được xem là sàn giao dịch hàng hóa hiện đại đầu tiên tại Việt Nam nhằm thực hiện mục tiêu tập trung, kết nối giữa người mua và người bán thông qua hệ thống giao dịch điện tử hiện đại, minh bạch, uy tín và bảo mật. Tuy vậy, hiện nay 2 sàn này cũng chỉ hoạt động cầm chừng.

Đầu năm 2011, Chính phủ đã cho phép thành lập Sở Giao dịch hàng hóa Việt Nam (VNX), được xem là đầu mối giao dịch các sản phẩm chiếm tỷ trọng lớn trong kim ngạch xuất khẩu của nước ta là thép, cà phê và cao su - những mặt hàng luôn bị ảnh hưởng bởi sự biến động giá trên thị trường thế giới. VNX được đặt rất nhiều kỳ vọng trong việc thu hẹp chênh lệch giá của hàng hóa Việt Nam so với thị trường thế giới.

Quảng bá và kết nối

Khi nền kinh tế gặp khó khăn, việc quyết định chọn lựa kênh đầu tư nào rất quan trọng. Kênh đầu tư hàng hóa lại quá mới mẻ nên trong ngắn hạn khó thu hút các nhà đầu tư trong lĩnh vực vàng, chứng khoán, bất động sản… tham gia. Tuy nhiên, cũng cần phải nhìn nhận kênh hàng hóa đang phát huy nhiều ưu điểm trong bối cảnh hiện nay.

Kênh giao dịch hàng hóa ở Việt Nam dù ra đời sau nhưng có nhiều ưu điểm như có đầy đủ công cụ hỗ trợ nhà đầu tư gia tăng lợi nhuận, vòng quay vốn và đa dạng hóa danh mục đầu tư. Kênh giao dịch này cần ít vốn nhưng lợi nhuận mang lại rất cao nếu nhà đầu tư nghiên cứu kỹ thông tin và theo dõi chặt thị trường.

Ông NGUYỄN DUY PHƯƠNG,
Tổng giám đốc VNX

Điểm khác biệt nằm ở chỗ không chỉ những nhà đầu tư, nhà đầu cơ, kinh doanh đến với thị trường hàng hóa để tìm kiếm tỷ suất lợi nhuận cao, mà còn phục vụ cho nhu cầu của xã hội, giúp các doanh nghiệp có công cụ để bảo hiểm rủi ro về biến động giá, tìm nguồn nguyên liệu đầu vào, hiện thực hóa các chỉ tiêu kinh doanh…

Nếu thị trường hàng hóa hoạt động hiệu quả, không chỉ nhà đầu tư, doanh nghiệp có được lợi nhuận mà trong tương lai, nền sản xuất sẽ được đảm bảo, sản lượng sẽ đáp ứng nhu cầu thực tế, tránh tình trạng mất cân đối cung cầu. Đặc biệt đối với ngành nông sản, khi thị trường vận hành tốt sẽ góp phần xóa bỏ điệp khúc mất mùa được giá và được mùa mất giá lâu nay.

Ông Nguyễn Duy Phương, Tổng giám đốc VNX, cho biết trong quý II vừa qua, giá trị giao dịch qua sàn đối với 2 mặt hàng cà phê và cao su đạt 240 tỷ đồng. Con số này không lớn nhưng ở thời điểm kinh tế khó khăn hiện nay, kênh giao dịch hàng hóa đã bắt đầu định hình và được sự quan tâm của nhà đầu tư. Điều quan trọng nhất trong thời gian tới là phải tìm cách thay đổi tư duy của nhà đầu tư, để họ hiểu được đây không phải mua bán hàng hóa đơn thuần mà là một kênh đầu tư tài chính, có thể tìm kiếm lợi nhuận thông qua biến động giá cả hàng hóa.

VNX - Kênh đầu tư mới ảnh 2

Nhà đầu tư đang theo dõi giá hàng hóa tại VNX. Ảnh: Tự TRung

Theo các chuyên gia, để thu hút nhà đầu tư cá nhân quan tâm đến thị trường, điều cần nhất là phải cung cấp thông tin để nhà đầu tư có được kiến thức đầy đủ về lĩnh vực này, từ đó mạnh dạn tham gia. Bài học “chết yểu” của các sàn giao dịch điều, thủy sản trước đây do nhận thức về việc tổ chức hoạt động sàn còn hạn chế, lập lờ giữa chợ đầu mối và sàn giao dịch nên không hiệu quả, gây ảnh hưởng lớn đến tâm lý nhà đầu tư.

Mới đây Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho phép một số ngân hàng cung cấp các dịch vụ môi giới, mở tài khoản giao dịch hàng hóa ở nước ngoài để giúp doanh nghiệp trong nước tiếp cận kênh đầu tư này và bảo hiểm hoạt động kinh doanh.

Tuy nhiên, việc này chỉ dành cho doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu trực tiếp liên quan đến mặt hàng đó, không cho phép nhà đầu tư cá nhân giao dịch ở nước ngoài. Vì vậy, trong tương lai, để nhà đầu tư tìm đến với kênh giao dịch hàng hóa, rất cần sự nỗ lực từ VNX để quảng bá, tạo điều kiện giúp nhà đầu tư tiếp cận với bộ phận tư vấn, xây dựng niềm tin để nhà đầu tư mạnh dạn tham gia vào thị trường.

Gần đây, VNX đã tổ chức hội thảo giới thiệu về kênh đầu tư này tại TPHCM, mở đầu cho một chiến dịch rộng lớn trên các tỉnh, thành phố trong cả nước nhằm đào tạo, huấn luyện từng nhóm đối tượng, từng phân khúc khách hàng. Khi hoạt động này được đồng bộ và rộng khắp, nhà đầu tư cũng sẽ có được thông tin đầy đủ để có thể tham gia vào thị trường, hạn chế rủi ro.

Hoàn chỉnh công cụ và hỗ trợ pháp lý

Hầu hết mô hình sở giao dịch hàng hóa trên thế giới hiện nay đều hoạt động theo hình thức công ty cổ phần, được xem là thông lệ quốc tế. Ở nước ta các văn bản luật đưa ra quy định cũng phù hợp với xu thế phát triển của quốc tế. Bên cạnh đó, Nghị định 158 của Chính phủ, Thông tư 03 của Bộ Tài chính đã xây dựng hành lang pháp lý điều chỉnh hoạt động giao dịch hàng hóa, về cơ bản đã đáp ứng được nhu cầu.

VNX là công cụ để nhà đầu tư tài chính cá nhân và các tổ chức tham gia, góp phần làm giá nông sản bình ổn, tạo lực mua vào mạnh khi thị trường tràn ngập nhưng không có người mua và ngược lại khi thị trường lên cao nhà đầu cơ có thể bán ra chốt lời. Hiệu quả của nó là kết hợp đầu tư tài chính và thị trường hàng hóa. Vì vậy, Nhà nước cần ban hành các chính sách hỗ trợ phù hợp với thực tiễn để khuyến khích hoạt động này.

TS. ĐINH THẾ HIỂN,
Giám đốc Viện Nghiên cứu tin học - kinh tế ứng dụng

Tuy nhiên, trong quá trình thực tiễn hoạt động, còn một số vấn đề liên quan đến hoạt động giao dịch, các nhà đầu tư cá nhân và doanh nghiệp tham gia… vẫn chưa có những quy định rõ ràng, chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể để thực thi. Về vấn đề này, VNX cũng đã kiến nghị lên các bộ, cơ quan liên quan có những văn bản hướng dẫn chi tiết hơn.

Thí dụ, Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế đã ban hành quy định về thuế thu nhập cá nhân, sau đó có những hướng dẫn riêng về thuế thu nhập cá nhân đối với kinh doanh chứng khoán, kinh doanh bất động sản. Do đó, VNX rất cần được hướng dẫn về thuế cho hoạt động kinh doanh hàng hóa liên quan đến lĩnh vực đầu tư tài chính dành cho những nhà đầu tư cá nhân.

Hiện nay VNX đang áp dụng theo Luật Thuế thu nhập cá nhân có những điều chưa phù hợp, chưa tăng tiện ích cho nhà đầu tư. Bên cạnh đó VNX cũng chưa được hướng dẫn cụ thể của cơ quan thuế và các cơ quan có liên quan có công nhận kết quả khớp lệnh trên sàn là chứng từ đi đường khi chuyển giao hàng hóa?

Về việc Nghị định 158 quy định tổng hạn mức giao dịch đối với một loại hàng hóa của toàn bộ các hợp đồng đang trong thời hạn giao dịch không được vượt quá 50% tổng khối lượng hàng hóa đó được sản xuất tại Việt Nam của năm ngay trước đó, VNX kiến nghị Bộ Công Thương và các cơ quan, ban ngành có liên quan nên xem xét lại việc xác định hạn mức giao dịch này, tạo điều kiện để VNX hoạt động thông suốt. 

YÊN LAM - ĐỖ LINH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Cơn địa chấn mang tên “đất công”

Cơn địa chấn mang tên “đất công”

(ĐTTCO) - Việc Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an có văn bản yêu cầu phối hợp điều tra việc mua bán nhà, đất công sản trên địa bàn TP Đà Nẵng từ năm 2006 đến nay, bước đầu hé lộ những thông tin lợi nhuận khủng từ việc xẻ thịt đất công mà lâu nay mọi người vẫn râm ran.