Vai trò chủ động của doanh nghiệp

Chủ động tìm hiểu, cập nhật thông tin về các vòng đàm phán Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) cũng như chuẩn bị thật tốt “sức khỏe”, là 2 yếu tố chính giúp (DN)Việt Nam có thể nắm bắt cơ hội từ TPP.

Lệ thuộc không nhỏ

Nói đến TPP sẽ có rất nhiều vấn đề mà các DN quan tâm. Tuy nhiên, tôi chỉ nói một vài khía cạnh nhỏ và sẽ cung cấp một vài thông tin để thấy rằng xuất khẩu dệt may và da giày của Việt Nam hiện nay lệ thuộc vào khối TPP như thế nào. Đối với dệt may, kim ngạch xuất khẩu vào các nước trong Hiệp định TPP chiếm khoảng 58%.

Còn với da giày kim ngạch xuất khẩu vào các nước trong khối TPP chiếm khoảng 41%. Liên quan đến câu chuyện của 2 ngành này, đặc biệt với dệt may để có thể hưởng được lợi ích khi TPP được ký kết, vấn đề xuất xứ đang rất được quan tâm.

Vai trò chủ động của doanh nghiệp ảnh 1

Kim ngạch xuất khẩu da giày vào các nước trong khối TPP chiếm khoảng 41%. 

Hiện nay có 2 cách tính xuất xứ, thứ nhất là tính về hàm lượng giá trị và thứ hai là thay đổi mã HS. Khi Hoa Kỳ đưa ra đề xuất áp dụng quy tắc xuất xứ từ sợi trở đi đối với hàng dệt may trong TPP (tức 1 sản phẩm dệt may muốn được hưởng ưu đãi thuế quan theo TPP thì tất cả nguyên liệu, bắt đầu từ sợi trở đi phải được sản xuất tại các nước TPP), đã vấp phải sự phản đối của khá nhiều nước tham gia đàm phán.

Chính vì thế, Hoa Kỳ đã đưa ra đề xuất mới linh hoạt hơn. Theo đó, bên cạnh nguyên tắc xuất xứ từ sợi trở đi sẽ có các ngoại  lệ nằm trong 2 danh mục bổ sung hay còn được gọi là danh mục nguồn cung thiếu hụt, là danh mục thường xuyên và không thường xuyên. Danh mục thường xuyên bao gồm các sản phẩm không được sản xuất toàn bộ trong TPP và không được hy vọng sản xuất trong TPP trong tương lai.

Danh mục tạm thời bao gồm những sản phẩm hiện không được sản xuất trong TPP nhưng có thể có trong tương lai. Các sản phẩm thuộc danh mục này áp dụng quy tắc “cắt và may”. Có nghĩa nhà sản xuất trong TPP có thể sử dụng vải nguyên liệu mua từ bất kỳ đâu để sản xuất ra sản phẩm may mặc mà vẫn được hưởng ưu đãi thuế quan theo TPP.

Tuy nhiên, khi hiệp hội chúng tôi khảo sát các DN để xem cái gì thiếu hụt thường xuyên và cái gì không thường xuyên đã gặp khó khăn do chính các DN cũng không rõ vấn đề này. Chính vì thế phía hiệp hội cũng thiếu những số liệu để có thể cung cấp cụ thể cho phía đoàn đàm phán.

Cũng phải nói thêm rằng hàng năm khi chúng ta thông tin rằng tỷ lệ nội địa hóa đang cao và đưa ra những con số, nay nó có thể xem là những thông tin “đập” lại nếu đề xuất về tỷ lệ nội địa hóa 55% được đưa ra.

Nâng cao nội lực

Khi được tham gia vòng đàm phán thứ 18 vừa qua tại Malaysia, chúng tôi có đưa ra 3 vấn đề. Thứ nhất, mở cửa thị trường. Chúng ta có 2 hướng là mở cửa có lộ trình như khi gia nhập WTO hoặc mở cửa ngay. Tuy nhiên, với ngành dệt may và da giày nên mở cửa ngay vì 2 ngành này có tính cạnh tranh, nên nếu chúng ta càng mở cửa chậm các nước khác có thể đầu tư và chiếm cơ hội.

Thứ hai, tính xuất xứ tập trung vào cách chuyển đổi mã HS. Tuy nhiên chúng tôi cũng hiểu sẽ có một số nước khó chấp nhận việc này. Song với sự khéo léo và cương quyết của đoàn đàm phán nước ta, họ cũng đã nhượng bộ.

Thứ ba, về khung pháp lý. Như chúng ta cũng biết thủ tục hải quan ẩn chứa nhiều rắc rối và nếu không nắm vững, dù hàng có đạt các tiêu chuẩn cũng bị trả về. Chính vì thế chúng tôi đề nghị thủ tục hải quan phải minh bạch.

Trước câu hỏi chúng ta được gì, mất gì khi TPP chính thức được ký kết, đã có quá nhiều phân tích. Nhưng theo tôi cái được lớn nhất chính là chúng ta sẽ có môi trường kinh doanh ngày càng minh bạch và đó chắc chắn sẽ là cốt lõi cho mọi vấn đề. Cái khó lớn nhất là khả năng mình được hưởng các lợi thế.

Mới đây, đã có thông tin một số DN Hồng Công muốn đầu tư nhà máy sợi tại Việt Nam để đón đầu cơ hội này. Và nếu không thận trọng, không khéo các DN Việt Nam sẽ chẳng được gì. Có thể thấy, các DN ngoại rất nhanh nhạy. Theo tôi đã đến lúc chúng ta nên bỏ cụm từ công nghiệp phụ trợ.

Bởi phụ nghe thì yếu nhưng thực tế thì không. Hiện các nước đang dùng cụm từ ngành công nghiệp thượng nguồn, hạ nguồn. Cái quan trọng cuối cùng và cũng là điều mà nhiều DN quan tâm là trong bối cảnh này DN nên làm gì.

Theo tôi, có 2 yếu tố quan trọng, đó là phải tìm hiểu thông tin, theo dõi các vòng đàm phán của TPP. Song song đó phải chuẩn bị cho mình “sức khỏe” thật tốt, bởi nếu không có sức khỏe tốt dù có TPP hay không mình cũng không làm được gì, bị gạt ra rìa.

Diệp Thành Kiệt, Phó Chủ tịch Hội Dệt may thêu đan TPHCM

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Khó càng khó khi “thuế chồng thuế”

Khó càng khó khi “thuế chồng thuế”

(ĐTTCO) - Người dân nói chung và giới kinh doanh BĐS nói riêng khá quan tâm đến một số đề xuất của Bộ Tài chính với Chính phủ về định hướng điều chỉnh 5 chính sách thuế, trong đó có Luật Thuế giá trị gia tăng (VAT), bởi liên quan đến các hoạt động đầu tư, kinh doanh BĐS.