Thị trường tiền tệ: Ách tắc dòng vốn

Lãi suất được xem là vấn đề nóng trên thị trường tiền tệ trong tháng 3 này, nhiều ý kiến chuyên gia trái chiều xoay quanh việc có nên tiếp tục hạ lãi suất để kích cầu nền kinh tế trong bối cảnh tín dụng tăng trưởng khá chậm? ĐTTC đã trao đổi với TS. LÊ XUÂN NGHĨA, chuyên gia ngân hàng, xung quanh vấn đề này.

 Cung cầu đang tự điều chỉnh

 PHÓNG VIÊN: - Ông nhận định thế nào khi tín dụng 2 tháng đầu năm 2013 tăng trưởng âm 0,28%?

 TS. LÊ XUÂN NGHĨA: - Mức tăng trưởng tín dụng âm 0,28% trong 2 tháng qua cho thấy tiền tệ ra nền kinh tế rất thấp. Bên cạnh đó, giải ngân của ngân sách cũng thấp hơn năm ngoái, càng làm cho thị trường khan hiếm vốn và cầu trên thị trường cũng suy giảm mạnh.

Tăng trưởng tín dụng âm dù tác động làm tỷ lệ lạm phát ở mức khá thấp, bằng chứng là chỉ số CPI tháng 3 giảm 0,19% nên lạm phát quý I-2013 là 2,38%, nhưng khiến tăng trưởng kinh tế quý I năm nay có thể thấp so với quý I năm ngoái.

Nếu tổng dư nợ tín dụng của nền kinh tế là 2,7 triệu tỷ đồng, lãi suất cho vay bình quân 15%/năm, thì mỗi năm nền kinh tế phải trả lãi cho ngân hàng gần 20 tỷ USD. Mức lãi này không một nền kinh tế nào chịu nổi. Còn với doanh nghiệp vay vốn sẽ khó phục hồi sản xuất, dễ làm tăng nợ xấu.

 TS. Trần Du Lịch

- Vừa qua nhiều NHTM đồng loạt giảm lãi suất huy động dù trần huy động chưa hạ. Theo ông, đây có phải là thời điểm thuận lợi để NHNN tiếp tục hạ trần lãi suất hay để thị trường tự điều chỉnh?

 - NHNN chỉ quy định trần lãi suất huy động chứ không quy định sàn lãi suất huy động, nên các NHTM hoàn toàn có quyền hạ lãi suất huy động. Có 3 lý do để các NHTM hạ lãi suất huy động.

Thứ nhất, qua chỉ số CPI tháng 3 và quý I, các NHTM dự đoán và kỳ vọng lạm phát tiếp tục thấp trong năm 2013.

Thứ hai, nhu cầu về vốn hiện tại của nền kinh tế đang ở mức rất thấp, các NHTM lớn đang dư thừa vốn và không tìm được nơi tiêu thụ cũng như công cụ thích hợp để đầu tư. Để đảm bảo lợi nhuận, các NHTM phải tiếp tục hạ lãi suất tiền gửi. Lý do này hoàn toàn do cung cầu tín dụng.

Thứ ba, các NHTM dự đoán thời gian tới phải tiếp tục giảm lãi suất cho vay để phục hồi đà tăng trưởng kinh tế và làm tăng cầu trên thị trường.

 - Theo ông lãi suất cho vay ở mức nào là phù hợp?

 - Tôi cho rằng lãi suất cho vay đang còn nhiều dư địa giảm, có thể xuống mức 11-13%/năm là thích hợp. Nhưng tôi cũng thấy rằng lãi suất tiền gửi có thể giảm thêm 1%/năm và nên giảm 1 lần rồi tuyên bố ổn định luôn trần lãi suất tiền gửi 7%/năm cho cả năm, trên cơ sở đó phấn đấu giảm lãi suất cho vay. Xu hướng giảm lãi suất cho vay là phù hợp nhu cầu hiện tại của thị trường.

 Dòng vốn chưa Khai thông

 - Dòng vốn hiện nay có dấu hiệu tắc nghẽn. Nhiều NHTM đưa ra các gói tín dụng với lãi suất ưu đãi nhưng khách hàng tiếp cận rất khó vì không đủ điều kiện vay vốn. Theo ông giải pháp nào để khơi thông?

 - Nói dòng vốn của hệ thống ngân hàng đang tắc nghẽn là chính xác, thể hiện qua 2 chỉ số: huy động vốn ở ngân hàng vẫn tiếp tục tăng, trong khi cho vay tăng trưởng âm. Dòng vốn tắc nghẽn này đang ứ đọng ở tiền gửi dự trữ bắt buộc, ở số dư tín phiếu NHNN và số dư trái phiếu chính phủ.

Để dòng vốn lưu thông cần thực hiện song song 2 giải pháp. Thứ nhất, hạ lãi suất để vực dậy cầu tín dụng. Bởi chỉ hạ lãi suất mới có thể giải quyết được các điểm nghẽn khác của nền kinh tế như hàng tồn kho, nợ xấu, thị trường bất động sản... Và khi lãi suất được điều chỉnh giảm xuống mức hợp lý sẽ kích cầu đầu tư và tiêu dùng. Dòng tiền được khơi thông mới có thể giúp nền kinh tế hoạt động trở lại được.

Thứ hai, làm thế nào để doanh nghiệp nhỏ và vừa đang có nợ xấu nhưng vẫn sản xuất bình thường và có thể tiếp cận được vốn ngân hàng. Điều này đòi hỏi không chỉ xử lý nợ xấu mà phải có chính sách bảo lãnh của NHNN, Ngân hàng Phát triển Việt Nam hoặc Quỹ bảo lãnh doanh nghiệp nhỏ và vừa (hoặc sau này có Công ty mua bán nợ quốc gia - VAMC).

Thị trường tiền tệ: Ách tắc dòng vốn ảnh 1

Tư vấn cho khách hàng vay vốn. Ảnh: LONG THANH

Qua khảo sát của tôi, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu có đơn hàng đến hết tháng 1-2014, nhưng đang có nợ xấu do kinh doanh thêm bất động sản. Vì vậy, dù sản xuất và xuất khẩu của họ đang rất tốt, nhưng toàn bộ lợi nhuận phải dùng để trả lãi cho các khoản vay bất động sản, nên không có khả năng mở rộng sản xuất kinh doanh, không vay mới được vốn ngân hàng.

Theo tôi, các NHTM nên xem từng trường hợp cụ thể để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, trong đó nên mở rộng hạn mức tín dụng để họ có thể vay bổ sung, mạnh dạn mở rộng thị trường.

 - Có thể thấy nợ xấu là nguyên nhân gián tiếp làm cho tín dụng 2 tháng đầu năm 2013 tăng trưởng âm. Trong khi chờ VAMC ra đời, theo ông có giải pháp nào để đẩy nhanh quá trình xử lý nợ xấu, hỗ trợ doanh nghiệp kịp thời?

- VAMC do NHNN quản lý dự kiến thành lập và đi vào hoạt động trong tháng 4 tới. Đến nay các thủ tục theo quy định đã hoàn chỉnh. Theo đề án xử lý nợ xấu của NHNN, toàn bộ nợ xấu của các NHTM sẽ được chuyển sang VAMC và VAMC sẽ đưa cho các NHTM các trái phiếu đặc biệt.

Và như vậy thanh khoản sẽ tăng lên và bảng cân đối tài sản của các NHTM sẽ sạch hơn, nhất là những khoản nợ lớn. Các NHTM khi có thanh khoản sẽ mở rộng tín dụng mạnh hơn. Tuy nhiên, như vậy chưa đủ để các doanh nghiệp tiếp cận được vốn, bởi các NHTM sẽ không dám cho vay tiếp những doanh nghiệp có “lịch sử nợ xấu”.

Do vậy phải kèm thêm các biện pháp, như VAMC lựa chọn những doanh nghiệp tốt để bảo lãnh cho họ được vay mới ở các NHTM.

 - Ông dự đoán thế nào về tăng trưởng tín dụng quý II-2013?

 - Tăng trưởng tín dụng quý II-2013 sẽ còn tiếp tục khó khăn. Bởi khi VAMC đi vào hoạt động, phải qua quý III và IV tăng trưởng tín dụng mới có thể mạnh hơn và đạt được mức 12-13% cho cả năm 2013.

Bên cạnh 2 quý cuối năm dự báo tăng trưởng tín dụng có sự hỗ trợ rất mạnh từ sự phục hồi rõ ràng hơn của kinh tế thế giới, đặc biệt là Đức, Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ… sẽ hỗ trợ xuất khẩu của Việt Nam tiếp tục tăng ở mức khá cao, đồng thời vốn đầu tư nước ngoài FDI được giải ngân sẽ tiếp tục tăng vào nửa cuối năm 2013. 

 Áp lực lạm phát không lớn

 - Theo ông lãi suất huy động giảm có ảnh hưởng đến huy động vốn từ cư dân của các NHTM?

Một nền kinh tế quá phụ thuộc vào tín dụng sẽ tạo nên gánh nặng tài chính lớn, nhất là khi chiếm hơn 16% GDP cả nước. Tại Hoa Kỳ, các doanh nghiệp trả lãi vay chỉ từ 3-5%/năm, trong khi Việt Nam phải trả vốn vay với lãi suất trung bình từ 12-15%/năm, khiến gánh nặng tài chính đè lên các doanh nghiệp, dễ dẫn đến phá sản.

 TS. Nguyễn Trí Hiếu

 - Lãi suất huy động kỳ hạn ngắn nếu có hạ xuống 7%/năm cũng không ảnh hưởng đến nguồn vốn huy động của NHTM. Trong giai đoạn hiện tại các kênh đầu tư khác rất khó khăn, như bất động sản đang tắc nghẽn và chờ các giải pháp hỗ trợ của Chính phủ; đầu tư vàng nhiều rủi ro khi giá vàng thế giới đang giảm; đầu tư chứng khoán bấp bênh…

Điều này cho thấy người dân vẫn sẽ lựa chọn kênh đầu tư tương đối an toàn và hiệu quả là gửi tiền vào ngân hàng. 

 - Theo ông, dòng vốn tín dụng 2013 sẽ khởi sắc ở lĩnh vực nào? Thực tế NHNN cũng rất thận trọng lạm phát có thể quay lại. Liệu việc hạ lãi suất có ảnh hưởng đến lạm phát khi dự kiến một số giá dịch vụ sẽ phải tăng theo lộ trình?

 - Thời điểm này NHTM cần đẩy mạnh cho vay tiêu dùng, bởi nhu cầu vay tiêu dùng vẫn rất lớn, đặc biệt cho vay sửa chữa, thuê, mua nhà ở. Hơn nữa, đẩy mạnh cho vay tiêu dùng sẽ kích cầu, tạo nhu cầu sản xuất mạnh hơn. Có thể thấy triển vọng cuối năm 2013 kinh tế sẽ hồi phục rõ ràng hơn, các doanh nghiệp sẽ mạnh dạn vay vốn mở rộng đầu tư.

Còn hiện nay nhiều doanh nghiệp vẫn e ngại vay vốn, trong khi NHTM cũng thận trọng, lựa chọn khách hàng vay để tránh phát sinh thêm nợ xấu, ảnh hưởng lợi nhuận khi phải trích lập dự phòng theo quy định chặt chẽ của Thông tư 02.

 Nhân tố chính ảnh hưởng đến lạm phát chủ yếu vẫn là tín dụng, nhưng mức tăng trưởng tín dụng 12-13% trong năm nay sẽ không tác động nhiều đến lạm phát. Ngoài ra, lạm phát cũng chịu chi phối bởi một số yếu tố phi tiền tệ khác.

Thí dụ, một số thành phố lớn chưa tăng dịch vụ y tế, nhưng do lạm phát đang thấp họ bắt đầu nghĩ tới chuyện tăng giá dịch vụ y tế và tăng giá điện theo lộ trình. Hơn nữa, khi kinh tế thế giới phục hồi giá dầu có thể tăng, đồng thời có thể trong năm nay NHNN sẽ điều chỉnh tỷ giá hối đoái 2-3%...

Cộng tất cả các yếu tố trên lại có thể làm CPI tăng thêm 1-1,5%. Theo dự đoán của tôi, chỉ số CPI năm nay tăng từ 7-7,5%, vẫn nằm trong vòng kiểm soát của Chính phủ và NHNN.

 - Xin cảm ơn ông.

MAI THẢO (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Dự án đại lộ ven sông Sài Gòn có khả thi?

Dự án đại lộ ven sông Sài Gòn có khả thi?

(ĐTTCO) - Mới đây, trong văn bản cho ý kiến về dự án BT (đổi đất lấy hạ tầng) đại lộ ven sông Sài Gòn, Bộ Kế hoạch - Đầu tư (KH-ĐT), cho rằng TPHCM cần yêu cầu Tập đoàn Tuần Châu bổ sung các nội dung còn thiếu, như chứng minh năng lực, kinh nghiệm thực hiện dự án tương tự cho phù hợp quy định.