TCC ngân hàng: Khó khăn còn phía trước

(ĐTTCO) - Sau 5 năm thực hiện Đề án cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng (TCTD) theo Quyết định  254/QĐ-TTg, dù gặp không ít khó khăn, trở ngại, song tiến trình TCC hệ thống ngân hàng giai đoạn 2011-2015 đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận: Vấn đề thanh khoản đã được xử lý căn bản, nguy cơ đổ vỡ hệ thống được đẩy lùi, tạo tiền đề cho điều hành chính sách tiền tệ hiệu quả cao hơn. Tình trạng sở hữu chéo trong hệ thống các TCTD cơ bản đã được nhận dạng và kiểm soát, giúp hoạt động của hệ thống an toàn và hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, hệ thống TCTD vẫn còn những tồn tại chưa khắc phục được. Cụ thể, nợ xấu của hệ thống TCTD chưa được giải quyết triệt để. Đến cuối tháng 6-2016, hệ thống TCTD báo cáo nợ xấu khoảng 3%. Tuy nhiên, đánh giá nợ xấu tiệm cận chuẩn mực quốc tế thì tỷ lệ nợ xấu của hệ thống TCTD Việt Nam cao hơn nhiều số báo cáo. Việc xử lý nợ xấu vẫn chủ yếu bằng các biện pháp kỹ thuật, bởi với điều kiện như hiện nay (chưa có khuôn khổ pháp lý về xử lý nợ xấu; chưa có thị trường mua bán nợ phát triển; sản xuất kinh doanh chưa có sự phục hồi mạnh mẽ…) VAMC chưa thể trở thành giải pháp tối ưu để có thể xử lý nợ xấu một cách triệt để. Vấn đề sở hữu chéo, đầu tư chéo trong hệ thống TCTD chưa được xử lý triệt để. Đến nay, vẫn còn một số hình thức sở hữu chéo như sở hữu cổ phần lẫn nhau giữa các TCTD, giữa TCTD và doanh nghiệp; sở hữu chéo giữa ngân hàng và doanh nghiệp thông qua công ty con của doanh nghiệp; cổ đông lớn (tổ chức, cá nhân) và người liên quan góp vốn, cổ phần tại TCTD; DNNN sở hữu cổ phần tại các TCTD.

Nhìn chung năng lực tài chính, khả năng sinh lời của hệ thống TCTD có phần giảm sút, ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả TCC. Việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế trong quản trị, điều hành NHTM còn ở mức độ thấp, chứa đựng rủi ro khi nền kinh tế còn nhiều thách thức. Với những tồn tại được nhận diện nêu trên, chúng tôi cho rằng để TCC hệ thống các TCTD thời gian tới cần đi vào chiều sâu, hiệu quả và chất lượng hơn.

Để tiến trình TCC hệ thống các TCTD đạt hiệu quả cần các giải pháp trọng tâm sau: Thành lập 1 hội đồng hay ủy ban về TCC hệ thống các TCTD, xử lý nợ xấu để chỉ đạo quá trình TCC tổng thể hệ thống ngân hàng giai đoạn 2016-2020. Bởi việc TCC liên quan đến nhiều bộ, ngành và các khuôn khổ pháp lý liên quan đến nhiều lĩnh vực (bất động sản, tài sản đảm bảo...), cần ban chỉ đạo có thẩm quyền đưa ra quyết định về các chính sách và giải pháp để xử lý triệt để các vấn đề có liên quan. Cần phân loại, phân nhóm các TCTD thành các nhóm dựa trên các tiêu chí cơ bản như: nhóm có vấn đề về nợ xấu; nhóm có vấn đề về lãi dự thu; nhóm có vấn đề về tổn thất tín dụng; phân nhóm theo năng lực thực tế (hiện trạng) về vốn chủ sở hữu... nhằm có các giải pháp riêng biệt cho từng nhóm TCTD cụ thể.

TCC ngân hàng: Khó khăn còn phía trước ảnh 1
Ảnh minh họa.
Thực tế cho thấy phải xử lý nợ xấu bằng các biện pháp tổng thể cho toàn bộ hệ thống kết hợp với biện pháp riêng cho từng nhóm TCTD. Đồng thời, nợ xấu cũng cần được xử lý bằng nguồn lực tổng hợp của Nhà nước như nguồn lực từ các công cụ của chính sách tiền tệ; nguồn lực từ việc huy động vốn trong Nhân dân thông qua việc phát hành 1 loại trái phiếu nợ xấu đặc biệt. Cần thiết ban hành cơ chế để các TCTD tự xử lý nợ xấu thông qua cấn nợ, xiết nợ. Điều này đòi hỏi phải chỉnh sửa các quy định pháp lý có liên quan đến vấn đề này như cho phép tăng tỷ lệ (tài sản cố định/vốn chủ sở hữu) của các TCTD, chuyển nợ xấu thành vốn góp... Thay đổi mạnh mẽ các quy định pháp luật liên quan đến phát mại, mua bán tài sản thế chấp hoặc công trình, dự án liên quan đến các khoản nợ xấu. Bổ sung, chỉnh sửa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, giành quyền ưu tiên trong việc phát mại tài sản, định giá công khai minh bạch để có thể lưu động hóa nhanh các tài sản đảm bảo.

 Xây dựng hành lang pháp lý về điều kiện kinh doanh hoạt động mua, bán nợ nhằm tạo khuôn khổ pháp lý cho hoạt động mua, bán nợ hướng tới hình thành và phát triển thị trường mua, bán nợ tập trung tại Việt Nam. Mua bán nợ xấu giữa VAMC và các TCTD theo giá thực tế của thị trường và có các cơ chế pháp lý nhằm phân bổ các tổn thất tín dụng phù hợp với năng lực của từng TCTD. Tăng cường xử lý và kiểm soát tốt tình trạng sở hữu chéo và đầu tư chéo trong hệ thống TCTD với một số giải pháp, như tăng cường giám sát chặt chẽ các giao dịch trên thị trường chứng khoán liên quan đến việc góp vốn, mua cổ phần, đầu tư chéo, sở hữu chéo giữa các TCTD, các doanh nghiệp và các giao dịch vốn khác; sửa đổi luật các TCTD đối với các quy định về cổ đông, cổ phần, điều lệ, quyền cổ đông, thành viên góp vốn, người có liên quan, trong đó cổ đông phải chứng minh được nguồn gốc tài chính của khoản góp vốn.

Điều quan trọng và cấp thiết hiện nay là đẩy nhanh tiến độ thoái vốn của các doanh nghiệp nhà nước tại các TCTD theo đúng yêu cầu của Nghị quyết 15/NQ-CP của Chính phủ, đến năm 2018 hoàn thành việc thoái vốn Nhà nước. Bên cạnh đó, đẩy nhanh tiến trình áp dụng các chuẩn mực quốc tế đối với hệ thống TCTD, trong đó có Basel II nhằm giúp các ngân hàng chủ động quản lý rủi ro tốt hơn, giảm mạnh rủi ro hệ thống và tăng cường tính hiệu quả của thị trường tài chính, hướng tới xây dựng một thị trường tài chính phát triển lành mạnh, bền vững.

TS. Trương Văn Phước, Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Cơn địa chấn mang tên “đất công”

Cơn địa chấn mang tên “đất công”

(ĐTTCO) - Việc Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an có văn bản yêu cầu phối hợp điều tra việc mua bán nhà, đất công sản trên địa bàn TP Đà Nẵng từ năm 2006 đến nay, bước đầu hé lộ những thông tin lợi nhuận khủng từ việc xẻ thịt đất công mà lâu nay mọi người vẫn râm ran.