ĐIỀU HÀNH KINH TẾ 2014

Quyết sách mạnh mẽ, tạo bước ngoặt

“Cần tăng cường ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát. Đây là nhiệm vụ trước mắt và cả lâu dài. Trong đó, bám sát mục tiêu kiểm soát lạm phát năm 2014 là 6,5-7% để điều hành” - đó là chỉ đạo của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tại Hội nghị trực tuyến Chính phủ với các địa phương dịp cuối năm 2013. Theo nhận định của các chuyên gia kinh tế, điểm quan trọng nhất trong điều hành vĩ mô là phục hồi niềm tin, không phải là phấn đấu mức tăng trưởng cao hơn.

Thuận lợi và thách thức

Nhiều tổ chức, chuyên gia kinh tế tại các định chế tài chính hàng đầu thế giới nhận định kinh tế toàn cầu năm 2014 tiếp tục xu hướng phục hồi từ nửa cuối 2013. Cụ thể, kinh tế thế giới được dự báo tăng trưởng 3,5%, cao hơn năm 2013 (2,9%). Nhìn chung, triển vọng tích cực của kinh tế thế giới dự kiến mang lại những thuận lợi cho kinh tế Việt Nam trong năm 2014. Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu phục hồi tích cực, nội tại nền kinh tế trong giai đoạn hiện nay vẫn đối mặt với nhiều thách thức.

Năm 2014, chính sách tiền tệ của NHNN sẽ hướng theo mục tiêu ổn định vĩ mô và kiểm soát lạm phát ở mức 7%. Đây là nhiệm vụ hết sức khó khăn vì một mặt phải ổn định kinh tế vĩ mô, mặt khác phải đảm bảo tăng trưởng ở mức khoảng 5,8%. Vì vậy, cần sự phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ để đảm bảo vừa kiềm chế được lạm phát, vừa phát hành trái phiếu chính phủ theo đúng mục tiêu, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Ông NGUYỄN VĂN BÌNH,
Thống đốc NHNN Việt Nam

Cụ thể, sức cầu nội địa suy yếu, cân đối ngân sách và áp lực nợ công sẽ gây khó khăn cho mục tiêu tăng trưởng. Lạm phát tuy đã được kiểm soát nhưng vẫn rất nhạy cảm với những biến động của giá cả đầu vào thế giới và các chính sách nội tại.

Hoạt động sản xuất kinh doanh còn nhiều khó khăn, số lượng doanh nghiệp giải thể, phá sản tăng cao tác động tiêu cực đến lao động, việc làm. Tình trạng nợ xấu tồn đọng cao vẫn gây tắc nghẽn cho nền kinh tế. Từ sự đánh giá tổng quan kinh tế Việt Nam 2013, có thể thấy năm 2014 nền kinh tế vẫn chưa thể ra khỏi giai đoạn trì trệ.

TS. Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu kinh tế và chính sách, Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho rằng tình hình kinh tế trong năm tới còn 2 vướng mắc do quá trình cải cách khu vực DNNN và nợ xấu - lực cản chính của nền kinh tế.

Trong khi đó, chuyên gia kinh tế, TS. Vũ Đình Ánh nói năm 2014-2015 sẽ giống năm 2013, tức chưa thấy triển vọng để cải thiện. “Điều lo ngại nhất là kinh tế không đi xuống cũng không đi lên trong vòng vài năm tới. Và chúng ta lại rơi vào thập kỷ mất mát…” -  ông Ánh nhận định. Trong báo cáo kinh tế vĩ mô số tháng 12-2013, HSBC cũng cảnh báo, nếu không có tiến triển rõ rệt trong xử lý các nút thắt cổ chai về cơ cấu, nền kinh tế Việt Nam có nguy cơ đi ngang trong nhiều năm.

Chương trình phục hồi kinh tế trung hạn

Trung tâm Thông tin và Dự báo kinh tế - xã hội Quốc gia đã đưa ra 2 kịch bản dự báo của năm 2014. Theo đó, với kịch bản có tính khả thi, khi nền kinh tế giải quyết được những khó khăn, chính sách điều hành dần đi vào thực tế, những điểm nghẽn của nền kinh tế được giải quyết theo hướng tích cực, tốc độ tăng trưởng GDP có thể đạt 5,67%; chỉ số CPI nhiều khả năng cao hơn năm 2013, đạt khoảng 7%; năm 2015 tăng trưởng GDP có thể đạt 6,03% và CPI khoảng 7,2%.

Kinh tế 2014 vẫn đối mặt rất nhiều khó khăn, thách thức. Để đạt được mục tiêu tăng trưởng 5,8% đòi hỏi cố gắng rất nhiều, thực hiện quyết liệt, đồng bộ nhiều giải pháp. Điều kiện tiên quyết là phải đảm bảo sự ổn định kinh tế vĩ mô. Bên cạnh đó phải vực dậy sản xuất ở tất cả các cấp, ngành, nhất là các doanh nghiệp, hộ sản xuất nông nghiệp.

Ông BÙI QUANG VINH,
Bộ trưởng Bộ KH-ĐT

Kịch bản tăng trưởng cao hơn cũng có thể xảy ra, nếu nền kinh tế trong nước được hưởng lợi nhiều hơn từ quá trình hồi phục kinh tế thế giới, tận dụng được lợi thế về mở rộng đầu tư thương mại. Khi đó, tốc độ tăng trưởng kinh tế 2014 sẽ đạt gần 6,2%, lạm phát được khống chế ở mức trên 7%.

“Dự báo 2014, các cơ chế, chính sách sẽ phát huy hiệu quả hơn do nhiều doanh nghiệp đã vượt qua thời kỳ khó khăn nhất. Vì vậy, khi Chính phủ kiên định thực hiện các chính sách hỗ trợ, đây sẽ là cơ hội lớn cho doanh nghiệp tăng trưởng trở lại” -  bà Mai Thị Thu, Giám đốc Trung tâm Thông tin và Dự báo kinh tế - xã hội Quốc gia, nhận định.

Nhiệm vụ chính trong năm 2014-2015 vẫn là giữ ổn định kinh tế vĩ mô, đẩy nhanh tiến trình tái cơ cấu nền kinh tế và quan trọng nhất là khôi phục niềm tin của thị trường. Những dấu hiệu bất ổn vĩ mô được cải thiện so với các năm trước, đặc biệt là nguy cơ lạm phát cao đã được ngăn chặn. Tốc độ tăng CPI từ hơn 18% năm 2011 đã kéo giảm xuống còn 6,81% năm 2012; và năm 2013 tiếp tục giảm xuống 6,04%. Đây là kết quả nổi bật nhất trong mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô.

“Có thể nói, trong ngắn hạn, lạm phát không còn là “con ngựa bất kham”. Do đó, hiện nay là thời điểm thích hợp, là thời cơ để đưa ra những quyết sách mạnh mẽ, tạo bước ngoặt làm thay đổi tình hình” - TS. Trần Du Lịch đề xuất. Trong thời gian tới, nhiệm vụ tập trung vẫn là giải quyết nợ xấu của ngân hàng thương mại để xử lý điểm nghẽn tín dụng, tạo điều kiện cho nền kinh tế hấp thụ vốn; trong đó phải xử lý một phần nợ đọng xây dựng cơ bản từ ngân sách.

Nghị quyết 02 của Chính phủ phần liên quan đến gói hỗ trợ tín dụng 30.000 tỷ đồng cho thị trường bất động sản cũng cần điều chỉnh theo hướng kích thích phân khúc thị trường nhà ở dưới 1 tỷ đồng/căn hộ ở Hà Nội và TPHCM và khoảng 500 triệu đồng/căn hộ ở các địa phương khác.

Công cụ tín dụng phải hỗ trợ trực tiếp người mua, không hỗ trợ trực tiếp người bán. Tình thế thực thế cho thấy cần một chương trình trung hạn phục hồi kinh tế kéo dài đến hết năm 2015. Chính sách chủ đạo của chương trình là thực hiện chính sách “lạm phát mục tiêu”, với mức tăng CPI khoảng 7%/năm trong 3 năm 2013-2015 và dưới 5%/năm trong các năm tiếp theo.

Có sự phối hợp giữa các chính sách tiền tệ, tài khóa, thị trường hóa giá cả một số loại dịch vụ công Nhà nước đang quy định giá và chính sách ngoại thương. Chương trình phục hồi kinh tế trung hạn sẽ chấm dứt tình trạng ban hành các giải pháp theo kiểu “ăn đong” như vừa qua, chuyển chính sách từ kiềm chế lạm phát bị động sang lạm phát chủ động.

Nâng cao năng lực, kỹ trị điều hành

Theo ông Phạm Xuân Hòe, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (NHNN), để khôi phục niềm tin thị trường, điều hành vĩ mô cần tính kỹ trị nhiều hơn. Khi chuyển sang nền kinh tế thị trường, mọi chính sách kinh tế phải triệt để hướng tới việc điều hành theo nguyên tắc thị trường, các biện pháp hành chính chỉ là nhất thời để đạt được kết quả, khi xong sứ mạng của mình nó được kết thúc và trả về theo nguyên tắc thị trường.

Quyết sách mạnh mẽ, tạo bước ngoặt ảnh 1

Năm 2014 cần có những giải pháp tháo gỡ thủ tục cho gói tín dụng hỗ trợ
lãi suất 30.000 tỷ đồng để kích thị trường bất động sản. Ảnh: LONG THANH

Các mô hình tính toán phân bổ nguồn lực cho tăng trưởng, chỉ số chi cho đầu tư, cung tiền, các cân đối lớn của nền kinh tế… đều đã được các nhà kinh tế trên thế giới xây dựng trên cơ sở khoa học và tính toán từ nhiều nền kinh tế. Nhưng đáng tiếc những kỹ thuật tính toán này chỉ được các viện, chuyên gia nghiên cứu sử dụng để tính toán dự báo, khuyến nghị chính sách.

Còn việc thống nhất thảo luận có tính kỹ thuật, để từ đó thống nhất trong hành động điều hành chính sách kinh tế vĩ mô dường như chưa được triển khai trên thực tế: liều lượng cụ thể của từng chính sách; kết quả đạt được; sự tác động lan tỏa qua lại, sự cộng hưởng đưa đến hệ quả gì?... Có chăng chỉ là suy đoán định tính.

Tháng 8-2013, bằng Quyết định 1317, Chính phủ đã giao vai trò nhạc trưởng trong quản lý và điều hành kinh tế vĩ mô cho Bộ KH-ĐT. Theo ông Phạm Xuân Hòe, nhìn lại những yếu kém dồn tích của nền kinh tế trong chặng đường vừa qua, yếu kém nổi cộm nhất là sự phân bổ, sử dụng nguồn lực của nền kinh tế dàn trải, kém hiệu quả. Kế đến là yếu kém về quy hoạch phát triển vùng, ngành kinh tế bị phá vỡ. Và hệ lụy của mô hình tập đoàn nhà nước để lại cho nền kinh tế, người dân đóng thuế phải gánh chịu… không thể không có trách nhiệm của nhạc trưởng.

Những rủi ro hệ lụy này thường bị khỏa lấp khi nó được tích lũy lại và bộc lộ ra ở vế tiền tệ, đó là nợ xấu của hệ thống ngân hàng. Từ đó, ông Hòe cho rằng để đúng tầm hơn của một nhạc trưởng trong quản lý và điều hành kinh tế vĩ mô, nên trao cho một Phó Thủ tướng phụ trách về kinh tế để việc triển khai cơ chế phối hợp có hiệu lực và hiệu quả hơn.

Bảo Minh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Đường liên cảng Cái Mép - Thị Vải thi công chậm tiến độ và mới được kết nối tới chân công trình Cảng CMH. Ảnh: Minh Tuấn

Vừa thanh tra toàn diện, vừa thu hồi dự án?

(ĐTTCO) - Sau khi ĐTTC có bài phản ánh “Dự án Cảng Tổng hợp-Container Cái Mép Hạ: Nhiều dấu hiệu khuất tất”, ngày 8-12-2017, phóng viên ĐTTC đã liên hệ lãnh đạo tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu để làm rõ những khiếu nại của chủ đầu tư về việc tỉnh thu hồi dự án trái pháp luật và những bất cập, khó khăn, vướng mắc trong suốt quá trình thực hiện dự án.