Quyết liệt chống chuyển giá

Tình hình doanh nghiệp (DN) chuyển giá trốn thuế ngày càng phức tạp và lan rộng, không chỉ tồn tại ở DN có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) mà các DN trong nước cũng bắt đầu xuất hiện tình trạng này. Vì vậy, việc chống chuyển giá đang trở thành vấn đề “nóng”.

Cơ quan thuế mạnh mẽ vào cuộc

Tháng 9-2010, Cơ quan An ninh điều tra thuộc Bộ Công an đã khởi tố vụ án trốn thuế tại Khách sạn Equatorial (TPHCM) - một liên doanh giữa Công ty dịch vụ tổng hợp Hoàng Việt và Công ty Planergo (Hồng Công).

Theo đó, trước khi chuyển sang cơ quan công an để điều tra vụ án, hồ sơ của Cục Thuế TPHCM cho thấy DN này đã áp dụng các phương thức đăng ký chuyển lỗ và xác định số liệu kế toán không nhất quán. Đặc biệt khách sạn đã không kê khai nộp thuế nhà thầu hơn 6,3 tỷ đồng và kê khai thiếu tiền thuế phải nộp hơn 8,5 tỷ đồng.

Qua thanh tra 90 DN FDI tại 10 địa phương trên cả nước, đã có gần 90% số DN lỗ liên tiếp 3 năm 2007-2009, trong đó có nhiều DN thuộc các ngành bán lẻ, phân phối, may mặc, sản xuất xe máy, mỹ phẩm, đồ gia dụng... Năm 2007 chỉ có 8 DN lãi trên tổng số 72 DN FDI báo cáo. Năm 2008 số DN lãi chỉ còn 2 đơn vị trên tổng số 79 DN thanh tra, đều thuộc TPHCM. Năm 2009 số các DN lãi chỉ vẻn vẹn là 4 trên tổng số 70 DN tại Hà Nội và TPHCM. Hai thành phố này có số DN thanh tra nhiều nhất đã phát hiện trên 90% là lỗ; 18/19 DN ở Hà Nội và 18/21 DN TPHCM. Số lỗ khai báo lên tới hàng trăm tỷ đồng/năm.

(NGUỒN THANH TRA BỘ TÀI CHÍNH)

Theo ông Nguyễn Trọng Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Thuế TPHCM, tình trạng chuyển giá của các DN FDI đang gây nhức nhối trong nhiều năm qua. Đáng báo động, gần đây DN trong nước cũng “nối gót” thực hiện việc chuyển giá. Các DN này chuyển giá bằng cách lập nhiều công ty con để dễ dàng điều chỉnh việc kê khai doanh thu các công ty này cao hoặc thấp tùy theo tình hình để điều tiết việc lãi lỗ, chủ yếu nhắm vào những ngành nghề được ưu đãi về thuế.

Nhiều DN còn liên kết để thực hiện chuyển giá lãi thu lời bất chính. Hoạt động này gây ảnh hưởng không nhỏ đến lợi ích chung, bởi khi thực hiện hành vi chuyển giá DN đã trực tiếp giảm nghĩa vụ thuế của đơn vị, gây thát thoát ngân sách nhà nước. Chuyển giá cũng giúp DN có nhiều cơ hội thâm nhập, chiếm lĩnh thị phần, thậm chí thôn tính đối tác với chi phí thấp.

Hiện nay luật pháp Việt Nam đã có đầy đủ cơ sở pháp lý để thực hiện chống chuyển giá. Trong Luật Quản lý thuế ban hành năm 2006 quy định cơ quan thuế có 8 quyền cơ bản trong quá trình thực thi việc quản lý thuế nhằm đảm bảo hiệu quả trong quá trình thu thuế.

Trong đó, chuyển giá là một trong những hành vi cố ý trốn thuế, cơ quan thuế hoàn toàn có thể áp dụng những quy định của pháp luật để xử lý. Ngành thuế cũng đang chuẩn bị sửa đổi Luật Quản lý thuế, dự kiến giữa năm 2012 trình Quốc hội thông qua. Trước mắt, sự ra đời của Thông tư 66/2010/TT-BTC đã tỏ rõ sự quyết tâm của cơ quan chức năng trong việc chống chuyển giá.

Trên cơ sở này, ngành thuế đang có kế hoạch đẩy mạnh đấu tranh, kiểm tra và giải quyết một cách quyết liệt với hoạt động chuyển giá của DN thông qua những yêu cầu chính thức từ Tổng cục Thuế gửi cho các cục thuế địa phương, tập trung vào các DN FDI thường xuyên báo cáo kết quả kinh doanh lỗ, có khả năng do gian lận về thuế thông qua chuyển giá.

Cần sự hỗ trợ

Việc phát hiện và phòng chống chuyển giá của các cơ quan thuế gặp rất nhiều khó khăn do sự liên kết của các DN trong thực hiện hành vi này. Theo Tổng cục Thuế, để triển khai chống chuyển giá, điều cần nhất là cán bộ ngành thuế phải có kiến thức và trình độ cao.

Hiện nay, Tổng cục Thuế cũng đã triển khai nhiều biện pháp chống chuyển giá trong đó nổi bật là phối hợp với tổ chức JICA của Nhật Bản tiến hành điều tra những DN có biểu hiện thực hiện chuyển giá, trốn thuế.

Quyết liệt chống chuyển giá ảnh 1

Công nhân của Công ty Simitomo Bakelite (100%
vốn Nhật Bản) kiểm tra bảng vi mạch dẻo điện tử
tại KCN Thăng Long. Ảnh: CÔNG HOAN

Thế nhưng, do phải đảm bảo bí mật thông tin kinh doanh của DN nên các biện pháp điều tra trực tiếp rất khó thực hiện. Thí dụ, Thông tư 66 có quy định 5 cách tính để phát hiện tình trạng chuyển giá như so sánh giá giao dịch độc lập, giá bán lại, giá vốn cộng lãi, tách lợi nhuận…

Tuy nhiên, khi triển khai thực hiện cán bộ thuế gặp một số khó khăn do các phương pháp được đưa ra áp dụng chung cho tất cả các đơn vị. Nếu  muốn điều tra một DN cụ thể, cần phải thực hiện nhiều thao tác để khảo sát, lấy số liệu từ DN, thị trường, các cơ quan khác có liên quan đến ngành nghề hoạt động của DN để so sánh đối chiếu.

Ngoài ra, để so sánh số liệu một cách chính xác đối với DN FDI, cơ quan thuế phải có sự hỗ trợ từ phía các bộ, ngành để xin số liệu từ các cơ quan thuế ở các nước có DN đầu tư vào Việt Nam. Nếu số liệu thu thập được nhiều, việc đối chiếu sẽ thuận lợi hơn. Tuy nhiên không thiếu trường hợp số liệu quá ít, buộc cơ quan thuế phải chấp nhận một kết quả tương đối.

Về vấn đề này, ông Nguyễn Trọng Hạnh chia sẻ: “Cục Thuế TPHCM luôn đấu tranh quyết liệt với tình trạng DN chuyển giá nhưng trước hết chúng tôi chọn đấu tranh tình cảm với DN. Khi phát hiện DN thực hiện chuyển giá, chúng tôi mời các DN đến làm việc.

Ngoài việc lấy ra báo cáo quyết toán và phân tích các con số về doanh thu, lợi nhuận, chi phí để DN nhìn thấy được vấn đề, chúng tôi cũng “đánh” vào tình cảm của DN, chỉ ra cho họ thấy rằng khi hợp tác với nhau, đôi bên cùng hài hòa trách nhiệm và nghĩa vụ mới có thể gắn bó lâu dài. Việc này cũng đã đạt được một số hiệu quả nhất định. Song song đó, chúng tôi cũng thực hiện những biện pháp phối hợp kiểm tra với các ban ngành có liên quan tiến hành điều tra để giải quyết triệt để tình trạng này”.

ĐỖ LINH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Đường liên cảng Cái Mép - Thị Vải thi công chậm tiến độ và mới được kết nối tới chân công trình Cảng CMH. Ảnh: Minh Tuấn

Vừa thanh tra toàn diện, vừa thu hồi dự án?

(ĐTTCO) - Sau khi ĐTTC có bài phản ánh “Dự án Cảng Tổng hợp-Container Cái Mép Hạ: Nhiều dấu hiệu khuất tất”, ngày 8-12-2017, phóng viên ĐTTC đã liên hệ lãnh đạo tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu để làm rõ những khiếu nại của chủ đầu tư về việc tỉnh thu hồi dự án trái pháp luật và những bất cập, khó khăn, vướng mắc trong suốt quá trình thực hiện dự án.