Quỹ đầu tư nội: Hứa hẹn cuộc cạnh tranh sôi động

Cùng với sự ấm dần của thị trường chứng khoán (TTCK), hoạt động các quỹ đầu tư trong nước năm 2013 trở nên sôi động hơn khi một loạt quỹ đầu tư theo mô hình quỹ mở ra đời. Tuy nhiên, việc các quỹ có thể thu hút dòng tiền từ nhà đầu tư (NĐT) trong nước, nhất là NĐT cá nhân, vẫn còn nhiều thử thách phải vượt qua.

Đa dạng loại hình quỹ

Hôm qua 27-11, chứng chỉ quỹ (CCQ) VF4 (Quỹ đầu tư doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam) đã chính thức hủy niêm yết tại Sở Giao dịch chứng khoán TPHCM (HOSE) và chuyển đổi mô hình hoạt động từ quỹ đóng sang quỹ mở.

Như vậy, trên bảng điện tử HOSE chỉ còn 2 CCQ đại chúng theo mô hình quỹ đóng còn niêm yết là ASIAGF (Quỹ đầu tư tăng trưởng ACB) và MAFPF1 (Quỹ đầu tư tăng trưởng Manulife). Thời kỳ đông đảo nhất, có 6 CCQ niêm yết tại HOSE, bao gồm 3 quỹ vừa nêu và VF1, VFA, BF1.

Nhưng 6 CCQ so với gần 700 mã cổ phiếu (CP) trên cả 2 sàn đã nói lên sự ít ỏi của các quỹ đại chúng dành cho NĐT trong nước. Ngoài BF1 đã kết thúc hoạt động, hoàn trả tiền cho NĐT, các quỹ VF1, VFA và VF4 sẽ chuyển thành quỹ mở đại chúng.

Hiện nay, việc thành lập các quỹ đầu tư CP là phù hợp nhất, bởi TTCK đang là kênh đầu tư hấp dẫn so với các kênh khác. Khi tiến hành khảo sát nhu cầu của NĐT, chúng tôi nhận thấy thị trường có những dấu hiệu phát triển bền vững và hiệu quả hơn. Để đánh giá hiệu quả một quỹ đầu tư, NĐT cần xem xét những yếu tố như tính thanh khoản của CCQ, chiến lược, sự linh hoạt trong đầu tư cũng như minh bạch thông tin.

Ông Bùi Tuấn Trung,
Tổng giám đốc Công ty quản lý quỹ Bảo Việt 

Nhìn sang lực lượng quỹ mở, quy mô dù chưa phải lớn nhưng đã có nhiều tín hiệu tương đối tích cực. Sau các quỹ mở đầu tiên chuyên đầu tư trái phiếu, gồm Bảo Thịnh VinaWealth (VFF), Quỹ đầu tư trái phiếu MB Capital (MBBF), Quỹ đầu tư trái phiếu Việt Nam (VFB)... đã xuất hiện các quỹ mở đầu tư CP, như Quỹ đầu tư CP năng động Bảo Việt (BVFED), Quỹ đầu tư cân bằng chiến lược VCBF (VCBF-TBF).

So với quỹ đóng trước kia, số lượng quỹ mở được thành lập thời gian gần đây chưa nhiều, nhưng lại xuất hiện tập trung (trong năm 2013). Số tiền huy động được cũng theo chiều hướng gia tăng, điển hình như trường hợp VFB gọi được 100 tỷ đồng từ NĐT, gấp đôi so với VFF và MBBF.

Sau quỹ mở, ngành quản lý quỹ đang tiếp cận sản phẩm quỹ hưu trí. Hiện cơ quan quản lý đang hoàn tất các văn bản liên quan đến quỹ hưu trí, các tập đoàn bảo hiểm cũng đã thành lập công ty quản lý quỹ với mục tiêu hướng đến loại hình quỹ mở.

Đơn cử như Tập đoàn Bảo hiểm ACE Life đã được cấp giấy phép thành lập Công ty quản lý quỹ ACE Life FMC, những đơn vị khác như Dai-ichi, AIA hay PVI Sun Life cũng đang chuẩn bị công tác này. Như vậy, các công ty quản lý quỹ bảo hiểm thuộc hàng kỳ cựu như Bảo Việt Fund, Eastspring (tên cũ của quản lý quỹ Prudential), Quản lý quỹ Manulife sẽ có thêm những đối trọng mới, hứa hẹn một cuộc cạnh tranh sôi động và quyết liệt.

Cơ hội cho NĐT

Nói đến cạnh tranh, dù mới khởi đầu nhưng đã có một số tín hiệu đáng lưu ý. Bắt đầu với trường hợp của Quỹ đầu tư cân bằng chiến lược VCBF (VCBF-TBF), với chiến lược phân bổ tài sản vào một bên là CP, một bên là trái phiếu và các công cụ tiền tệ khác.

Quỹ đầu tư cân bằng đầu tiên trên TTCK Việt Nam chính là quỹ BF1 (Quỹ đầu tư cân bằng Prudential). Hơn 1 tháng trước, BF1 đã kết thúc 7 năm hoạt động và hoàn trả tiền mặt cho NĐT với giá trị 10.886 đồng/CCQ. Nếu NĐT bỏ tiền vào BF1 từ đầu và giữ lại đến nay cũng lãi được chút đỉnh (gần 9%), nhưng điều đáng nói là khả năng bảo vệ tiền của BF1.

Theo đó, quỹ này ra đời năm 2006, đã giải ngân vào giai đoạn VN Index lên đến 1.100 điểm. Khi BF1 kết thúc hoạt động VN Index chỉ vào khoảng 500 điểm, tức giảm hơn 1 nửa, nhưng giá trị của CCQ này không hao hụt mà còn tăng nhẹ. Đây là minh chứng cho một phần thành công của đội ngũ quản lý BF1, tức Công ty quản lý quỹ Eastspring.

Tiền nhiều không phải là lợi thế lớn nhất của các quỹ đầu tư vào thời điểm này. Khi doanh nghiệp đón nhận một tổ chức đầu tư, điều họ cần là sự gắn kết của cổ đông lớn trong quá trình phát triển. Do vậy quỹ đầu tư muốn tạo sự bền vững trong hoạt động cần có chiến lược bài bản, ngoài cung cấp nguồn tài chính, cần chung tay hỗ trợ, đóng góp trực tiếp vào hoạt động của doanh nghiệp. Đây là điều không dễ thực hiện trong một sớm một chiều.

TS. Nguyễn Anh Tuấn,
Chuyên gia chứng khoán

Về lý mà nói, một quỹ mới hoạt động theo mô hình quỹ mở và đầu tư với chiến lược cân bằng phải do Easpring lập ra, nhưng lần này Công ty quản lý quỹ VCB (VCBF) đã đi trước Eastspring một bước. Những ưu điểm, nhược điểm của BF1 chắc chắn được VCBF-TBF nghiên cứu kỹ.

Trong giai đoạn NĐT còn dè dặt bỏ tiền vào quỹ, dòng tiền trên thị trường cũng dồi dào, quỹ nào ra trước thường có lợi thế. Vì vậy, Eastspring sẽ phải nỗ lực gấp bội trong việc nghiên cứu một mô hình quỹ mới để thu hút NĐT. Thế nhưng, đến thời điểm này vẫn chưa có quỹ mở nào của Eastspring xuất hiện trên thị trường, có thể do sự thận trọng hoặc do công ty quá chậm chạp? 

Như vậy, chỉ trong thời gian ngắn, có 2 quỹ mở đầu tư CP xuất hiện (VCBF-TBF và BVFED), trở thành đối trọng với nhóm quỹ mở đầu tư trái phiếu. Những NĐT còn chần chừ chưa bỏ tiền vào quỹ mở trái phiếu vì e ngại lợi nhuận không cao có thể cân nhắc chọn quỹ mở CP.

Ngược lại, những nhà quản lý quỹ mở trái phiếu cũng không thể nhắm mắt làm ngơ mà sẽ tìm tòi những cách thức đầu tư mới, hoặc gọi vốn thành lập quỹ mới. Công ty quản lý quỹ VinaWealth sau khi ra mắt thành công quỹ VFF cho biết sẽ tiếp tục đưa ra thị trường thêm 2 quỹ mở CP, còn lại là quỹ cân bằng hay quỹ thị trường tiền tệ.

Khi VinaWealth có đầy đủ loại hình quỹ này, khách hàng của công ty sẽ có nhiều sự lựa chọn, không bỏ sang các quỹ khác. Tuy nhiên, áp lực đa dạng cũng như hoàn thiện sản phẩm của công ty quản lý quỹ sẽ ngày càng lớn.

Cần gia tăng tính đại chúng

Quy mô của một quỹ đầu tư 50-100 tỷ đồng là con số không lớn. Nhưng để gọi vốn thành công một quỹ mở trong giai đoạn ban đầu cần số lượng lớn NĐT cá nhân. Lý do, với một sản phẩm mới, NĐT khi bỏ tiền đầu tư chủ yếu mang tính chất thử nghiệm, nên số tiền không nhiều. Thí dụ, một NĐT cá nhân “chơi thử” quỹ mở, đã bỏ ra 5-10 triệu đồng để mua CCQ mở.

Như vậy, để huy động một quỹ mở 50-100 tỷ đồng cần khoảng 10.000 NĐT, một số lượng phải nói là đông đảo. Tuy nhiên, trong các buổi roadshow giới thiệu về quỹ mở, hoặc tại đại hội NĐT, số người đến tham dự cao lắm chỉ vài trăm, thậm chí vài chục. Điều này có thể lý giải do có NĐT bỏ rất nhiều tiền, có NĐT ít tiền, nhưng không cần đến dự các buổi ra mắt, đại hội vẫn có thông tin...

Thành thực mà nói, với một NĐT bình thường, bỏ tiền tỷ để lướt sóng CP nóng sẽ dễ dàng hơn rất nhiều so với đem tiền để vào quỹ mở, trong khi quỹ mở hoạt động như thế nào lại chưa rõ.

Thí dụ trên đây chỉ ra rằng việc quỹ mở dưới sự hậu thuẫn của các tập đoàn tài chính hùng mạnh, huy động được vốn, kêu gọi được NĐT không phải là khó. Nhưng tính đại chúng của các nguồn vốn, NĐT đến đâu mới là vấn đề đáng nói. Quỹ mang danh đại chúng sẽ chỉ có ý nghĩa thực sự nếu nguồn vốn đến thực sự từ đại chúng.

Quỹ đầu tư nội: Hứa hẹn cuộc cạnh tranh sôi động ảnh 1
 Ảnh minh họa.

Thời gian qua, một loạt công ty chứng khoán (CTCK) lớn như SSI, HSC, VN Direct đã hợp tác với các công ty quản lý quỹ lớn để phân phối CCQ. Theo đó, các công ty quản lý quỹ sẽ ký kết với nhiều CTCK làm đại lý, không giới hạn độc quyền một CTCK nào.

Với cách thức này, các CTCK muốn thu được phí sẽ phải gia tăng chào bán CCQ cho các quỹ mở và có thể diễn ra cuộc cạnh tranh giữa CTCK với nhau. CTCK trong vai trò đại lý, nếu phân phối tốt sẽ có nhiều nguồn thu và được các nhà sản xuất (tức các quỹ mở) ưu ái hơn.

Đối với NĐT cá nhân, quỹ mở đầu tư vào trái phiếu thực sự không hấp dẫn do không có nhiều yếu tố đột biến về khả năng sinh lời. Chính vì vậy, việc ra đời các quỹ mở cho CP là khởi điểm thực sự cho việc thu hút NĐT cá nhân. Nhưng khả năng NĐT chuyển đổi nguồn tiền tự đầu tư sang để góp vốn vào quỹ không đơn giản trong ngắn hạn.

Hơn nữa, sau một giai đoạn hoạt động kém hiệu quả với mô hình quỹ đóng, các quỹ đầu tư sẽ phải tìm cách lấy lại những gì đã mất. Trước tiên, phải chứng minh khả năng bảo vệ tiền của NĐT trong các giai đoạn thị trường thuận lợi, sau đó là khả năng sinh lời.

Để thuận lợi hơn trong hoạt động đầu tư, có lẽ các quỹ phải tìm cách gia tăng lượng vốn huy động của mình, mốc gần nhất khoảng 200 tỷ đồng, kế tiếp 500 tỷ đồng. Khi vốn gia tăng, các quỹ không chỉ thuận lợi về đầu tư, mà áp lực về thanh khoản đến từ việc NĐT góp tiền, rút tiền dẫn đến ảnh hưởng về chiến lược phân bổ tài sản, sẽ được giảm thiểu. 

Ngọc Thanh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

105m2 đất được đền bù 145 triệu đồng?

105m2 đất được đền bù 145 triệu đồng?

(ĐTTCO) - Mua đất cất nhà từ năm 1999, nhưng từ đó đến nay gia đình bà Lê Minh Huế (tổ 44, KP5, phường An Phú, quận 2, TPHCM) luôn sống trong tình trạng bất an vì bị giải tỏa bởi dự án KĐT An Phú - An Khánh.