Quản lý TT vàng: Bỏ sót 400 tấn vàng trong dân?

Ngân hàng nhà nước (NHNN) vừa ban hành Thông tư 12 cho phép các ngân hàng thương mại (NHTM) còn số dư huy động và cho vay vốn bằng vàng được tiếp tục phát hành chứng chỉ huy động ngắn hạn bằng vàng từ nay đến hết ngày 24-11-2012, nhưng thời gian đáo hạn của các chứng chỉ huy động bằng vàng phát hành mới không vượt quá ngày 30-6-2013. Như vậy các NHTM có thêm 7 tháng nữa để thu xếp cân bằng trạng thái khoảng 20 tấn vàng đang thiếu. Tuy nhiên, NHNN vẫn chưa đề cập sau thời hạn ấy có thực hiện đề án huy động vàng trong dân hay không.

NHNN không tham gia bình ổn giá vàng

Theo Thông tư 12, các NHTM chỉ được phát hành thêm chứng chỉ huy động vàng ngắn hạn khi số vàng tồn quỹ và thu nợ không đủ để chi trả, tổng khối lượng huy động mới tối đa không vượt quá tổng khối lượng vàng sử dụng theo nguyên tắc tổng khối lượng vàng huy động giảm dần (ngoại trừ các khoản chuyển đổi vàng thành tiền theo Thông tư 32 và các khoản bán vàng kỳ hạn).

Việc người dân gửi vàng vào NHTM không phải hướng tới mục tiêu lợi tức, vì lợi tức gửi vàng rất thấp, mà chủ yếu bảo vệ tài sản của chính họ. Tài sản quốc gia xét về phương diện tài sản bằng vàng không chỉ là khối lượng vàng thuộc sở hữu Nhà nước, mà cả số vàng do dân chúng nắm giữ. Đó là sức mạnh vật chất lớn lao do kết quả lao động của chính họ mà luật pháp của bất kỳ quốc gia nào cũng đều phải bảo vệ. Đó là lợi ích chính đáng, theo nghĩa dân có giàu thì nước mới mạnh. Vì vậy, NHNN có thể sử dụng nhiều biện pháp để huy động vàng trong dân, vừa có lợi cho nền kinh tế, vừa có lợi cho người dân.

PGS.TS LÊ VĂN TỀ,
Trường Đại học Kinh tế Công nghiệp Long An

Để giám sát, các NHTM phải xây dựng và báo cáo NHNN kế hoạch phát hành chứng chỉ huy động mới ngắn hạn bằng vàng (kỳ hạn huy động, khối lượng huy động, dự kiến của từng kỳ hạn) từ nay đến ngày 25-11-2012 để NHNN xem xét, phê duyệt đối với từng NHTM trước khi thực hiện.

Trước đó, NHNN cho biết trong 6 tháng qua các NHTM đã mua hơn 60 tấn vàng để tất toán hợp đồng, số còn thiếu hiện vào khoảng 20 tấn, trong đó có 3 NHTM rất khó khăn trong việc bù đắp số vàng còn thiếu khoảng 8 tấn. Theo tính toán, với tốc độ mua vào như thời gian qua, các NHTM cần thêm vài tháng mới gom đủ số vàng còn thiếu để chi trả.

Lãnh đạo NHNN khẳng định, không cấm mua bán, tích trữ vàng, nhưng tới đây khi chấm dứt huy động, người dân nếu không gửi vàng cho các NHTM giữ hộ thì dùng vào sản xuất kinh doanh, hoặc gửi vào hệ thống NHTM để gián tiếp đầu tư vào nền kinh tế.

NHTM kinh doanh vàng như kinh doanh ngoại tệ và chỉ giữ vàng có thu phí cho người dân. Ai có nhu cầu mua vẫn được, NHNN không bình ổn giá vàng. Khi đó quan hệ giữa người dân và NHTM chỉ là quan hệ mua bán như hàng hóa thông thường khác.

NHNN chỉ tham gia thị trường dưới vai trò của một người kinh doanh vàng, nếu thấy hợp lý thì mua vào tăng dự trữ ngoại hối. Như vậy tình trạng NHTM đầu cơ vàng sẽ bị triệt tiêu, nguồn cung vàng được đảm bảo, có thể làm cho giá vàng trong nước đi xuống. Với những công bố trên, dư luận cho rằng khả năng NHNN sẽ không thực hiện đề án huy động vàng trong dân như đã tuyên bố trước đây.

Điều này cũng phù hợp khi thời gian gần đây do một số chính sách quản lý về vàng của NHNN có sự thay đổi, nên người dân hồ nghi về đề án huy động vàng trong dân sẽ tiếp tục bị “treo” hoặc không thực hiện

Lãng phí nguồn lực tài chính quốc gia

Thực tế, với tâm lý cất trữ vàng trong dân ăn sâu bao lâu nay, càng chậm trễ kế hoạch huy động vàng trong dân Nhà nước không chỉ lãng phí nguồn lực tài chính để phát triển kinh tế, mà còn đi ngược với tuyên bố trước đó là đảm bảo quyền đầu tư, cất trữ, mua bán vàng của người dân. Theo số liệu NHNN công bố, lượng vàng gửi tiết kiệm các NHTM huy động chỉ khoảng 100 tấn, khoảng 400 tấn vàng còn lại vẫn đang nằm rải rác trong dân.

Quản lý TT vàng: Bỏ sót 400 tấn vàng trong dân? ảnh 1

Ảnh minh họa: LÃ ANH

Nếu quy đổi ngang giá 1.700 USD/ounce, tương đương 22 tỷ USD, xấp xỉ dự trữ ngoại hối hiện nay ở nước ta. Như vậy, nếu Chính phủ và NHNN nỗ lực huy động chỉ một nửa số vàng trong dân, ít nhất cũng có 10 tỷ USD đưa vào nền kinh tế. Nguồn ngoại tệ này sẽ làm giảm áp lực vay nợ từ các tổ chức tài chính-kinh tế nước ngoài.

Đó là chưa nói việc huy động vàng nhằm tăng tỷ trọng dự trữ vàng trong tổng dự trữ ngoại hối, sẽ giúp NHNN có nguồn lực để chủ động và sẵn sàng điều tiết thị trường khi xảy ra biến động chênh lệch giá.

Theo TS. Lê Xuân Nghĩa, chuyên gia tài chính, việc huy động vàng trong dân không đồng nghĩa với việc khuyến khích người dân đầu tư, cất trữ vàng. Nếu nền kinh tế vĩ mô ổn định, trong đó thước đo cơ bản là lạm phát được kiềm chế một cách hiệu quả, sẽ tạo dựng được lòng tin cho người dân, hạn chế việc lấy vàng làm nơi trú ẩn.

Nếu NHNN có chính sách huy động vàng với khung pháp lý rõ ràng và nhất quán, công bố thông tin minh bạch sẽ giúp người dân hiểu rõ và an tâm gửi vàng cho ngân hàng quản lý, phát huy tâm lý cho ngân hàng là nơi gửi giữ an toàn nhất.

Còn theo TS. Nguyễn Thế Hùng, Tổng giám đốc Công ty đầu tư và Kinh doanh vàng Việt Nam (VGC), mục tiêu cơ bản của việc huy động vàng thời điểm này là tập hợp nguồn vốn phát triển kinh tế đất nước. Do đó hiệu quả kinh tế phải được đặt lên hàng đầu khi nghiên cứu ban hành chính sách quản lý hoạt động kinh doanh vàng và huy động vàng, thay vì sử dụng các biện pháp hành chính, mệnh lệnh.

Chính sách quản lý thị trường vàng phải phù hợp với quy luật vận hành và phát triển của thị trường, đặc biệt là các yếu tố hội nhập quốc tế.

Thành lập sàn giao dịch vàng quốc gia

Tại Ấn Độ đã thực hiện thành công nghiệp vụ nhận gửi vàng không gây ra rủi ro cho hệ thống NHTM. Nhưng để làm được điều này, Ấn Độ thực hiện huy động vàng chủ yếu thông qua các NHTM lớn của nhà nước. Vàng sau khi huy động được bán cho Ngân hàng Trung ương Ấn Độ.

Số vàng huy động được có thể dùng làm tài sản thế chấp để vay ngoại tệ ở nước ngoài với lãi suất thấp phục vụ phát triển kinh tế, xã hội. Tùy từng thời điểm, NHNN trực tiếp nhập vàng để bình ổn giá. Khi thị trường dần ổn định, các yếu tố nhạy cảm về ngoại hối được kiểm soát thì nên cho phép kinh doanh vàng tài khoản, hạn chế tình trạng giao dịch vàng vật chất như hiện nay.

TS. LÊ XUÂN NGHĨA,
Chuyên gia tài chính

Trong khi ở Việt Nam trước đây, NHNN cho phép tất cả các NHTM huy động vàng nhưng các NHTM không thực hiện tốt vấn đề quản trị rủi ro, như cho vay quá nhiều vàng hoặc hoán đổi vàng sang tiền đồng để cho vay.

Do đó, vấn đề là khâu quản trị rủi ro ở các NHTM khi huy động vàng chứ không phải do chính sách huy động vàng có vấn đề. Việt Nam có thể áp dụng cách làm như Ấn Độ, chỉ chọn một số NHTM có khả năng quản trị tốt mới cho huy động.

Theo một lãnh đạo NHTM, có thể từ nay đến tháng 6-2013, NHNN sẽ có đủ thời gian để nghiên cứu thực hiện đề án huy động vàng trong dân qua hình thức phát hành trái phiếu và chứng chỉ vàng dài hạn.

Như vậy có thể thấy, NHNN sẽ phải cân nhắc kỹ đến lợi ích và an toàn khi huy động vàng trong dân. Nhưng nhiều chuyên gia cho rằng, NHNN thực hiện đề án phát hành trái phiếu vàng hay chứng chỉ vàng để huy động vàng trong dân sẽ không thành công nếu không tạo sàn giao dịch vàng.

Bởi khi người dân không thể sử dụng chứng chỉ vàng hay trái phiếu vàng để giao dịch, thì rất khó để người dân gửi vàng hoặc cho vay vàng. Do đó, song song với phát hành chứng chỉ vàng hay trái phiếu vàng, cần nhanh chóng thành lập sàn giao dịch vàng.

Nếu NHNN cho phép người dân giao dịch được vàng tài khoản hoặc thực hiện huy động vàng qua trái phiếu vàng, người dân không phải giao dịch vàng vật chất, tránh bị thiệt hại khi gặp phải vàng giả, vàng nhái như hiện nay.

Như vậy, chính sách huy động vàng nếu triển khai đồng bộ và kịp thời, không chỉ giúp kinh tế Việt Nam có được nguồn lực tài chính dồi dào mà còn đạt được “mũi tên” triệt tiêu dần tình trạng vàng giả, vàng nhái, vàng hóa nền kinh tế - đang là vấn đề nhức nhối hiện nay của thị trường tài chính.

THANH NHƯ

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

TTC Plaza Đức Trọng tích hợp rất nhiều những tiện ích mua sắm, giải trí hiện đại

Lâm Đồng sắp có Trung tâm Thương mại lớn nhất tỉnh

(ĐTTCO) - Ngày 10-12, CTCP Địa ốc Sài Gòn Thương Tín - TTC LAND (tiền thân là Sacomreal) đánh dấu bước chân đầu tiên của mình lên vùng đất cao nguyên khi chính thức tổ chức Lễ khởi công dự án Trung tâm thương mại TTC Plaza Đức Trọng tại thị trấn Liên Nghĩa, huyện Đức Trọng, Lâm Đồng.