Quản lý thị trường vàng: Chặt chẽ và minh bạch

Dự thảo Nghị định quản lý hoạt động kinh doanh vàng của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đang được người dân, giới kinh doanh vàng và các ngân hàng thương mại (NHTM) quan tâm. Bởi lẽ theo dự thảo này, NHNN không chỉ quản lý chặt chẽ lĩnh vực kinh doanh vàng miếng mà hoạt động xuất nhập khẩu, sản xuất, gia công và kinh doanh vàng nữ trang cũng chịu chế tài của NHNN.

Chưa thông điều kiện kinh doanh vàng

Dự thảo Nghị định quản lý vàng đã giải tỏa được tâm lý người dân và nhà đầu tư khi cho phép mua bán vàng tại các địa điểm được cấp phép. Tuy nhiên, điểm mới trong dự thảo lần này là NHNN yêu cầu các doanh nghiệp và NHTM khi kinh doanh và sản xuất, gia công vàng miếng phải đáp ứng các điều kiện về vốn điều lệ, mạng lưới chi nhánh, địa điểm, doanh thu…

Các doanh nghiệp sản xuất, gia công và kinh doanh vàng nữ trang phải đáp ứng đầy đủ điều kiện về địa điểm, cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ sản xuất, gia công vàng trang sức, mỹ nghệ. Với các quy định trên, những tiệm vàng nhỏ buộc phải đầu tư nâng cấp, hoặc phải đóng cửa nếu không đáp ứng điều kiện theo Nghị định. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp, cửa hàng phải niêm yết công khai giá mua bán vàng nữ trang và chịu trách nhiệm trước pháp luật về chất lượng sản phẩm bán ra thị trường.

Hoạt động sản xuất, kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ không tác động tiêu cực đến chính sách tiền tệ và cũng không thuộc đối tượng bị hạn chế kinh doanh hoặc kinh doanh có điều kiện, nếu được khuyến khích sản xuất và xuất khẩu sẽ góp phần cải thiện cán cân thương mại. Vì vậy, nên khuyến khích phát triển các làng nghề kim hoàn, tạo công ăn việc làm cho người lao động theo nguyên tắc chung của dự thảo Nghị định về quản lý hoạt động kinh doanh vàng.

Ông ĐINH NHO BẢNG,
Tổng thư ký Hiệp hội Kinh doanh vàng VN

Hiện nay cả nước có khoảng 10.000 điểm kinh doanh vàng miếng, trong đó hầu hết đều có hoạt động gia công vàng nữ trang. Do vậy việc quản lý hoạt động kinh doanh vàng của các cơ sở này rất khó. Thời gian qua tình trạng kinh doanh vàng thiếu tuổi “móc túi” người tiêu dùng của các cửa hàng kinh doanh vàng nhỏ lẻ tư nhân đã gây bức xúc dư luận. Vì vậy, dự thảo Nghị định quản lý của NHNN được kỳ vọng sẽ hạn chế tình trạng này trong lĩnh vực kinh doanh vàng nữ trang.

Tuy nhiên, cuối tuần qua Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam đã có công văn gửi NHNN đề nghị giảm bớt các quy định về hoạt động sản xuất, gia công vàng nữ trang. Thí dụ quy định 1 sản phẩm vàng trang sức, mỹ nghệ phải có 5 giấy phép hoặc giấy chứng nhận (đăng ký kinh doanh; đủ điều kiện sản xuất, gia công vàng trang sức, mỹ nghệ; đủ điều kiện kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ; giấy phép xuất khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ; giấy phép nhập khẩu vàng nguyên liệu) là chưa phù hợp chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về đơn giản hóa thủ tục hành chính và loại bỏ giấy phép con không cần thiết.

Theo đó hoạt động gia công vàng trang sức, mỹ nghệ, không cần phải thành lập doanh nghiệp và không cần giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh của NHNN như dự thảo, nhằm tạo điều kiện và khuyến khích các hộ gia đình tham gia. Đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ mới, thành lập doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp hoặc Luật Hợp tác xã mới cần các quy định này, bởi các đối tượng này phải chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm của mình. Bên cạnh đó, vàng trang sức là loại hàng hóa tiêu dùng thông thường, không thuộc đối tượng bị hạn chế kinh doanh hoặc kinh doanh có điều kiện theo quy định tại Luật Doanh nghiệp và Pháp lệnh ngoại hối, nên việc sản xuất, kinh doanh hàng hóa này chỉ cần có giấy đăng ký kinh doanh của Sở Kế hoạch - Đầu tư là đủ.

Cơ chế xuất, nhập khẩu vàng: Ai được lợi?

Một điểm đáng lưu ý trong dự thảo Nghị định quản lý hoạt động vàng lần này là doanh nghiệp xuất khẩu vàng trang sức mỹ nghệ có hàm lượng từ 20K trở lên phải được NHNN cấp phép, dưới 20K không phải xin phép. Ngoài ra, doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức mỹ nghệ phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu sẽ được NHNN xem xét cấp giấy phép nhập khẩu vàng nguyên liệu. Doanh nghiệp kinh doanh vàng có hợp đồng gia công vàng trang sức, mỹ nghệ với nước ngoài được cấp phép tạm nhập vàng để tái xuất sản phẩm… Với các quy định này nhiều ý kiến cho rằng vẫn chỉ là những doanh nghiệp trước đây được nhập vàng. Một chuyên gia vàng cho biết cơ chế nhập vàng hiện tại chỉ có lợi cho doanh nghiệp lớn.

Việc quản lý thị trường vàng cần xác định rõ chức năng nào thuộc NHNN và chức năng nào thuộc Bộ Công Thương, Bộ Tài chính. Trước đây NHNN chỉ quản lý hoạt động các NHTM và quota xuất, nhập vàng. Nay NHNN quản lý luôn các tiệm vàng nữ trang liệu có đủ năng lực và nhân sự. Bởi điều này đòi hỏi NHNN phải có bộ máy đủ lớn để giám sát, thanh tra, kiểm tra các cửa hàng nhỏ lẻ trên cả nước.

Ông PHAN THANH HẢI,
Trưởng phòng nguồn vốn GiadinhBank

Thời gian qua NHNN không chủ trương cấp quota nhập vàng nhằm tránh nhập siêu. Nhưng để giải quyết nhu cầu gấp rút của thị trường, NHNN chủ yếu cấp quota nhập khẩu vàng cho một số doanh nghiệp lớn. Điều này dễ dẫn đến tiêu cực trong hoạt động kinh doanh vàng. Vì vậy, cơ chế nhập vàng theo quy định mới của NHNN nên đưa ra tiêu chí rõ ràng, công bằng, minh bạch để hạn chế việc xin-cho.

TS. Lê Xuân Nghĩa, Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia, nhận định: “Dự thảo đưa vàng vào dự trữ ngoại hối quốc gia là một quyết định đúng đắn. Nhờ đó sẽ nâng cao sức mạnh ngoại hối của ngân hàng trung ương để can thiệp bình ổn thị trường khi cần thiết. Điều này cũng phù hợp xu thế quốc tế.

Trung Quốc đang đẩy mạnh mua vàng vào dự trữ ngoại hối quốc gia và khuyến khích người dân đầu tư vào vàng như một biện pháp chống lạm phát và bảo đảm an toàn tài chính trong bối cảnh các loại tiền tệ có xu hướng giảm. Ở nước ta, việc hạn chế “chảy máu” vàng qua đường xuất khẩu nữ trang sẽ giúp ngân hàng trung ương biến vàng dự trữ trong dân thành nguồn vàng luân chuyển trong nền kinh tế”.

Thành lập cơ quan chuyên doanh tập trung

Điểm tích cực nữa là quy định về hàm lượng xuất khẩu vàng của dự thảo mới này nếu thực thi sẽ hạn chế tình trạng lách luật để xuất vàng ra nước ngoài thu chênh lệch giá của các NHTM và doanh nghiệp kinh doanh vàng. Do biện pháp siết chặt quản lý thị trường, giá vàng trong nước đang rẻ hơn vàng thế giới 300.000-400.000 đồng/lượng. Khi giá vàng trong nước thấp hơn giá thế giới, nhiều doanh nghiệp xem đó là cơ hội xuất khẩu vàng thu lợi nhuận.

Quản lý thị trường vàng: Chặt chẽ và minh bạch ảnh 1

Theo dự thảo Nghị định quản lý hoạt động kinh doanh vàng,
việc kinh doanh vàng miếng sẽ được quản lý chặt chẽ

Để khỏi nộp 10% thuế đối với xuất khẩu vàng miếng, các doanh nghiệp và NHTM chuyển sang xuất khẩu vàng nữ trang. Theo dự thảo Nghị định mới, NHNN sẽ chế tài, siết cửa xuất khẩu vàng nữ trang, hạn chế tác nhân gây bất ổn thị trường ngoại hối, đặc biệt hạn chế sự giảm sút khối lượng vàng miếng trong nước thời gian gần đây.

Tuy nhiên, việc phân loại xuất khẩu theo hàm lượng vàng trên dưới 20K như dự thảo cũng khó triệt tiêu tình trạng lách của các doanh nghiệp và NHTM. Trước đây NHNN không cho phép xuất khẩu vàng miếng 9999, doanh nghiệp chuyển qua xuất khẩu kiềng và lắc vàng, nay nếu quy định hàm lượng vàng dưới 20K không cần xin phép chắc chắn sẽ xảy ra tình trạng các doanh nghiệp nấu vàng miếng ra vàng nữ trang thiếu tuổi dưới 20K để xuất khẩu.

Theo một số chuyên gia vàng, giải pháp căn cơ để quản lý thị trường là xây dựng cơ chế hoạt động công khai, minh bạch, triệt tiêu tình trạng lách luật thu lợi cá nhân hoặc cho riêng doanh nghiệp. Để làm được điều này, phải có trung tâm vàng của NHNN làm đầu mối giúp quản lý thị trường vàng, đem lại nguồn thu nhập cho Nhà nước thay vì để việc kinh doanh này hoạt động qua các kênh buôn lậu hay vào tay một số doanh nghiệp.

Cũng có ý kiến cho rằng NHNN có thể thành lập công ty trực thuộc có khả năng đúc, dập vàng miếng chuẩn. Song song đó nên thành lập Sở Giao dịch vàng quốc gia để điều tiết thị trường vàng, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nhà đầu tư.

----------

> Hướng đến ngành công nghiệp kim hoàn

THANH NHƯ -  THIÊN NGÂN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất