Phát triển mũi nhọn cơ khí

Là một nước đang phát triển nhưng nếu hội tụ đủ những điều kiện kinh tế - xã hội nhất định, biết tận dụng thành tựu khoa học kỹ thuật, nắm bắt thời cơ và chọn đúng hướng đầu tư với quy mô và bước đi thích hợp, với sự hỗ trợ về chính sách của Chính phủ, sự nỗ lực của các doanh nghiệp, công nghiệp hỗ trợ (CNHT) ngành cơ khí Việt Nam sẽ có những bước phát triển mới, góp phần đắc lực vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Công nghệ lạc hậu

Phát triển mũi nhọn cơ khí ảnh 1

Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, ngành CNHT có vai trò hết sức quan trọng. Sự phát triển của ngành này sẽ giúp các ngành công nghiệp chính phát triển nhanh, bền vững, tạo môi trường để doanh nghiệp trong ngành CNHT có điều kiện ứng phó nhanh, linh hoạt hơn với các biến động của thị trường trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Điều này cũng tạo điều kiện thuận lợi để thu hút đầu tư từ các thành phần kinh tế, nhất là đầu tư nước ngoài (FDI), đặc biệt từ các công ty đa quốc gia của Nhật Bản và Đông Á.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, cả nước hiện có 3.100 doanh nghiệp cơ khí (riêng TPHCM có hơn 1.100 doanh nghiệp, chiếm 36%), trong tổng số 53.000 cơ sở sản xuất cơ khí. Sự phân bổ của các doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong sản xuất cơ khí lớn không đều, chủ yếu tập trung tại các thành phố như Hà Nội, TPHCM, Hải Phòng.

Khoảng 50% cơ sở sản xuất cơ khí chuyên chế tạo, lắp ráp, còn lại chủ yếu là các cơ sở sửa chữa. Tổng số vốn của ngành cơ khí quốc doanh vào khoảng 360-380 triệu USD, tổng số vốn đăng ký FDI vào ngành cơ khí khoảng 2,1 tỷ USD, trong đó hơn 50% tập trung vào lĩnh vực lắp ráp ô tô, xe máy và các mặt hàng tiêu dùng khác.

Công nghệ chế tạo cơ khí tại nước ta hiện nay về tổng thể vẫn là công nghệ chế tạo đơn giản, lạc hậu, trình độ tụt hậu khoảng 2-3 thế hệ so với khu vực.

Thiết bị phần lớn là vạn năng đã qua nhiều năm sử dụng, lạc hậu về tính năng kỹ thuật, độ chính xác kém, thiếu phụ tùng thay thế, thiếu chú ý bảo dưỡng định kỳ, thiếu vốn để đầu tư thay thế, đổi mới, nâng cấp. Khâu chế tạo phôi - công đoạn quan trọng trong công nghiệp cơ khí - các cơ sở sản xuất vẫn sử dụng chủ yếu công nghệ đúc bằng khuôn cát, chất lượng vật đúc thấp, tỷ lệ phế phẩm cao (có nơi 30%), lượng dư gia công lớn.

Cơ khí Việt Nam chưa có kinh nghiệm đúc chính xác cao, chưa đúc được những mác thép có chất lượng và độ bền cao. Điều nghịch lý là nhiều doanh nghiệp như Công ty Cơ khí Hà Nội, sau khi đầu tư dây chuyền đúc tương đối hiện đại, cho đến nay công suất sử dụng còn thấp do thiếu đầu ra.

Khâu nhiệt luyện và xử lý chất lượng bề mặt các sản phẩm cơ khí còn yếu đã ảnh hưởng xấu đến chất lượng các chi tiết thành phẩm…

Trong ngành cơ khí, có thể nhắc đến những thành quả của sản xuất - lắp ráp xe máy. Lượng chi tiết, linh kiện, phụ kiện có hàm lượng sản xuất trong nước đạt tới 90%, đáp ứng được nhu cầu của các doanh nghiệp lắp ráp với một số nhóm sản phẩm, như nhóm linh kiện chế tạo từ thép và nhôm thông thường.

Tuy nhiên, giá thành một số linh, phụ kiện sản xuất trong nước còn cao, chất lượng không ổn định, khả năng cung cấp hàng hóa đúng thời hạn với số lượng lớn còn hạn chế.

Điều này dẫn đến tình trạng dù các doanh nghiệp trong nước có thể sản xuất được, nhưng các nhà lắp ráp trong nước vẫn phải nhập khẩu nhiều sản phẩm quan trọng như trục và bánh răng hộp số, ổ bi…

Ưu tiên lĩnh vực cơ khí

Trình độ công nghệ cơ khí Việt Nam hiện còn khoảng cách hàng chục năm so với các nước tiên tiến trên thế giới. Vì vậy, sự trợ giúp của các chuyên gia nước ngoài hết sức cần thiết nhằm góp phần đẩy nhanh trình độ công nghệ của ngành cơ khí trong nước. Trong điều kiện trình độ công nghệ trong nước còn thua kém các nước, việc thực hiện dự án khoa học công nghệ là cơ hội cho các nhà khoa học tiếp cận các thành tựu khoa học công nghệ thế giới, nâng cao trình độ công nghệ ngành cơ khí Việt Nam.

ThS. NGUYỄN ĐÌNH HẬU,
Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học - Công nghệ các ngành kinh tế - kỹ thuật (Bộ Khoa học - Công nghệ)

Các chính sách hỗ trợ phát triển CNHT ngành cơ khí ở Việt Nam đã được ban hành, như danh mục sản phẩm CNHT ưu tiên; được khuyến khích về hạ tầng cơ sở; khuyến khích về khoa học, công nghệ; về cung cấp thông tin và tư vấn, khuyến khích về tài chính. Việc ban hành hệ thống chính sách phát triển CNHT đã khẳng định quyết tâm và định hướng của Chính phủ ưu tiên phát triển CNHT trong lĩnh vực cơ khí.

Sau khi các chính sách phát triển CNHT được ban hành, nhiều doanh nghiệp lớn trong ngành cơ khí, cả trong và ngoài nước, đã quan tâm nghiên cứu, tìm hiểu để trên cơ sở đó xây dựng dự án đầu tư sản xuất sản phẩm CNHT tại Việt Nam.

Hiện nay, CTCP Ô tô Trường Hải với sự hỗ trợ và chuyển giao công nghệ của Tập đoàn Huyndai (Hàn Quốc), đã đầu tư nhà máy sản xuất động cơ với tổng mức đầu tư 200 triệu USD tại khu kinh tế mở Chu Lai để cung cấp cho thị trường trong nước và xuất khẩu.

Để thu hút các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào lĩnh vực CNHT ngành cơ khí, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Công Thương, Bộ Kế hoạch - Đầu tư và các bộ, ngành có liên quan hỗ trợ UBND các địa phương như Hải Phòng, Bà Rịa - Vũng Tàu, Đồng Nai lập đề án xây dựng khu CNHT chuyên sâu về cơ khí tại địa phương mình. Hiện nay các địa phương này đang hoàn thiện để trình Chính phủ phê duyệt.

Phạm Anh Tuấn, Phó Vụ trưởng Vụ Công nghiệp nặng, Bộ Công Thương

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Dự án đại lộ ven sông Sài Gòn có khả thi?

Dự án đại lộ ven sông Sài Gòn có khả thi?

(ĐTTCO) - Mới đây, trong văn bản cho ý kiến về dự án BT (đổi đất lấy hạ tầng) đại lộ ven sông Sài Gòn, Bộ Kế hoạch - Đầu tư (KH-ĐT), cho rằng TPHCM cần yêu cầu Tập đoàn Tuần Châu bổ sung các nội dung còn thiếu, như chứng minh năng lực, kinh nghiệm thực hiện dự án tương tự cho phù hợp quy định.