CẠNH TRANH THỊ TRƯỜNG BÁN LẺ

Phần thắng đang thuộc về bên ngoài

(ĐTTCO) - Theo thống kê, năm 2015 người Việt đã chi tổng cộng 8,3 tỷ USD để mua hàng hóa Thái Lan. Năm 2014 con số này cũng ở mức 7,1 tỷ USD. Quý I-2016, kim ngạch nhập khẩu từ Thái Lan tăng 1,8 tỷ USD so cùng kỳ. Nguy cơ phổ cập hàng tiêu dùng Thái Lan đã hiện hữu. Hàng Thái đang len lỏi vào các cửa hàng, từng sạp chợ, siêu thị tạo nên cuộc chiến không khoan nhượng với hàng Việt Nam.

Ra ngõ có hàng Thái Lan

Nhiều năm trước đây rất nhiều mặt hàng tiêu dùng Thái Lan đã được bày bán tràn lan tại Việt Nam. Tuy nhiên sau đó hàng Trung Quốc đã dần chiếm lĩnh thị trường. Vài năm gần đây, hàng Trung Quốc bắt đầu bị người tiêu dùng trong nước tẩy chay do lo ngại về chất lượng và sự an toàn. Nắm bắt cơ hội này, các doanh nghiệp (DN) Thái Lan đã tăng cường xuất khẩu hàng hóa vào Việt Nam. Và hiện nay hàng Thái đã và đang "hất cẳng" hàng Trung Quốc tại Việt Nam. Trên hệ thống các siêu thị đang có hiện tượng "thay máu" các sản phẩm Trung Quốc bằng hàng gia dụng, tiêu dùng xuất xứ Thái Lan. Thậm chí tiểu thương tại nhiều chợ ở TPHCM đã tăng cường nhập hàng Thái Lan về bán để đáp ứng nhu cầu của người mua, từ hàng gia dụng, quần áo, mỹ phẩm, đến hàng rau quả, sữa, thủy sản…

Các chính sách hỗ trợ DN, hàng Việt ngay trên chính sân nhà vẫn chưa rõ ràng. Tại các cuộc báo cáo tổng kết, chúng ta vẫn hô hào tỷ lệ hàng Việt chiếm đến 90-95% trong các siêu thị, nhưng số hàng hóa thực sự của DN Việt không cao như vậy. Vì thế, những lo lắng về nguy cơ hàng Thái chiếm lĩnh thị trường trong nước trước các cuộc thâu tóm chuỗi bán lẻ là có cơ sở.

Ông Trần Anh Tuấn, TGĐ Công ty Tư vấn Pathfinder (TPHCM)

Tại các khu chợ An Đông, Bến Thành, Bà Chiểu… rất nhiều sạp hàng bán các sản phẩm Thái Lan. Trong các siêu thị hàng gia dụng, hóa mỹ phẩm, thực phẩm Thái Lan được bày bán ngày càng nhiều. Điều đáng nói, rất nhiều thương hiệu hóa mỹ phẩm của Việt Nam sản xuất có chất lượng không thua kém hàng ngoại nhập, nhưng người tiêu dùng lại thích dùng hàng Thái dù giá thành cao hơn. Chẳng hạn, cùng lọ dầu gội Head and Shouder, nhưng nhiều người thích dùng hàng Thái vì theo họ chất lượng tốt hơn. Chính tâm lý này giúp nhiều cửa hàng bán đồ Thái Lan ngày càng phát đạt. Nếu thường xuyên đi trên con đường Nguyễn Kiệm (Phú Nhuận) sẽ dễ dàng nhận thấy sự thay đổi của Trung tâm mua sắm Thái Lan. Trước đây chỉ là một cửa hàng vừa phải, hàng hóa cũng không nhiều, nhưng khoảng hơn 1 năm nay cửa hàng đã sửa sang khá to đẹp, hàng hóa cũng phong phú đa dạng hơn.

 Một thống kê của Bộ Công Thương gần đây, cho thấy mức ưa chuộng của người Việt dành cho hàng Thái ngày càng tăng. Cụ thể, trong số các mặt hàng nhập khẩu tiêu thụ tại thị trường trong nước (tính về số lượng), hàng xuất xứ từ Thái Lan đang đứng thứ 2, sau hàng Trung Quốc. Hiện nay, các sản phẩm may mặc, đồ dùng gia dụng do Thái Lan sản xuất đã có mặt tại gần 8.600 chợ trên cả nước và chiếm ưu thế so với những sản phẩm nhập khẩu từ các nước khác. Bên cạnh những mặt hàng tiêu dùng, trái cây Thái Lan cũng  thâm nhập vào thị trường Việt Nam ngày một nhiều. Thậm chí tâm lý chuộng hàng Thái của người tiêu dùng còn khiến một bộ phận người bán hàng làm giả hàng Thái để bán. Trong một dịp đến khu chợ Tịnh Biên (An Giang) chúng tôi thấy rất nhiều hàng Thái Lan được bày bán ở đây, song theo những người có kinh nghiệm chỉ khoảng 50% là hàng Thái, còn lại 50% là hàng giả Thái Lan.

Đẩy mạnh bành trướng

Khi nói về dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam trong khoảng 2 năm trở lại đây, ông Đỗ Nhất Hoàng, Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch - Đầu tư), cho rằng nhà đầu tư Thái Lan rất quan tâm đến thị trường Việt Nam, nhất là khi Cộng đồng kinh tế chung ASEAN (AEC) hình thành. “Đầu tư của DN Thái Lan vào Việt Nam thể hiện rõ 2 xu hướng: hoặc là tạo ra sản phẩm nằm trong chuỗi giá trị toàn cầu, nên dù đã có cơ sở sản xuất ở Thái Lan nhưng muốn dịch chuyển sang Việt Nam nhằm giảm thiểu chi phí; hoặc là những DN thuộc nhóm ngành hàng thiết yếu sang Việt Nam để mở rộng kinh doanh lẫn thị trường tiêu thụ” - ông Hoàng chia sẻ.

Khoảng 2 năm trở về trước, mỗi năm hội chợ hàng Thái chỉ diễn ra 1 lần, nhưng 2  năm gần đây con số đó tăng lên 4 lần/năm. Để có thể tăng nhanh và mạnh như vậy, DN Thái được hỗ trợ rất nhiều để đi chinh chiến thị trường Việt Nam. Họ xây dựng chiến lược bài bản, có sự trợ giúp của chính phủ về chính sách, kể cả vốn. Thậm chí, nhiều quan chức và DN Thái Lan đang tăng cường đi học tiếng Việt để bắt kịp cuộc chơi hội nhập đầy khốc liệt này.

Ông Võ Xuân Trung, Giám đốc Công ty IBP

Trong mảng công nghiệp, một ông trùm không thể không nhắc đến chính là Tập đoàn SCG. Vào Việt Nam từ năm 1992, tập đoàn này đã thực hiện hàng loạt thương vụ mua bán sáp nhập (M&A) nhằm thâu tóm các DN Việt Nam ở nhiều nhóm ngành như vật liệu xây dựng, nhựa… Hay như trong mảng nông nghiệp, Tập đoàn CP vẫn luôn là cái tên đáng gờm với nhiều DN Việt Nam.

 Thực tế, đầu tư Thái Lan vào Việt Nam đã nổi lên sau những thương vụ đình đám trong mảng bán lẻ. Ngay trong những ngày đầu năm 2016, thông tin Tập đoàn TCC hoàn tất thương vụ mua lại toàn bộ cơ sở bán buôn của Tập đoàn Metro tại Việt Nam, bao gồm tất cả 19 siêu thị và các bất động sản liên quan trị giá 655 triệu EUR, đã thu hút rất nhiều sự quan tâm. Như vậy sau một khoảng thời gian giằng co, Metro cũng chính thức thuộc về người Thái. Và khi nhắc đến bán lẻ không thể không nói đến 2 thương vụ Central Group của Thái Lan mua lại 49% cổ phần Nguyễn Kim và BJC mua chuỗi cửa hàng tiện lợi Family Mart, đổi tên thành B’Mart. Và mới đây nhất Tập đoàn Casino Group (Pháp) - đơn vị sở hữu thương hiệu Big C tại Việt Nam - đã đạt được thỏa thuận cuối cùng về việc bán Big C Việt Nam cho Central Group. Trước đó đã không ít ý kiến bày tỏ sự lo ngại nếu người Thái mua được chuỗi này, gần như thị trường bán lẻ Việt Nam đã thuộc về họ. Không chỉ thực hiện liên tiếp các thương vụ M&A, bán lẻ Thái Lan còn hiện diện với chuỗi Robins.

Nhưng người Thái không dừng ở đó, khi chính phủ Thái Lan đang có những chương trình hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV Thái Lan sang được các thị trường trong khu vực, trong đó có Việt Nam. Theo tờ Nation của Thái Lan, các công ty hàng đầu nước này như BJC, SCG… sẽ chung tay cùng Bộ Thương mại Thái Lan tham gia đào tạo, hỗ trợ các DNNVV mở rộng xuất khẩu và đầu tư ra nước ngoài. Các thị trường mục tiêu nhắm đến là Campuchia, Lào, Việt Nam và Myanmar. Các DN lớn sẽ giúp DN nhỏ thông qua việc cung cấp thông tin và những đầu mối liên lạc tại mỗi thị trường DN nhỏ nhắm đến. Đặc biệt, Chương trình hợp tác công tư giữa chính phủ - DN lớn và DN nhỏ có sự tham gia của nhiều tổ chức như Phòng Thương mại công nghiệp, Bộ Thương mại, Liên đoàn Các ngành công nghiệp Thái Lan, các ngân hàng cùng với DN trong và ngoài nước. Đây là một phần dự án lớn của chính phủ Thái Lan có tên “Pracha Rath”, có nghĩa “Đất nước của người dân” nhằm xúc tiến đẩy mạnh sản xuất kinh doanh nội địa và đầu tư xuất khẩu ra ngoài.

Phần thắng đang thuộc về bên ngoài ảnh 1

Hàng hóa Thái Lan được giới thiệu với người tiêu dùng Việt Nam tại



“Ngày hội mua sắm hàng Thái Lan” vào đầu năm 2016 tại TPHCM. Ảnh: LONG THANH

Ngổn ngang nỗi lo hàng Việt

Trong khi các DNNVV Thái Lan đang nhận được rất nhiều sự hỗ trợ của Chính phủ, các bộ ban ngành, cùng các DN lớn trong cuộc chiến mang hàng ra nước ngoài, thì DN Việt Nam ngay trên sân nhà vẫn đang ngổn ngang lo về vốn, lãi suất, các chi phí, thủ tục thuế, hải quan… Nói về câu chuyện cạnh tranh, bà Nguyễn Phi Vân, Chủ tịch HĐQT Công ty Bán lẻ và nhượng quyền châu Á, một chuyên gia có nhiều kinh nghiệm làm việc với chính phủ cũng như DN các nước như Singapore, Malaysia… chia sẻ: “Đã đến lúc DN Việt không nên coi các nước trong khu vực là thị trường nước ngoài, mà phải xem đó như thị trường nối dài của Việt Nam. Muốn làm như vậy không còn cách nào khác DN Việt phải chuyển mình, nâng cao chất lượng, hạ giá thành để cạnh tranh”. Thế nhưng để nâng cao chất lượng, hạ giá thành, buộc các DN phải đầu tư đổi mới trang thiết bị, nâng cao năng suất lao động. Nhưng để giải bài toán này cần có vốn, trong khi việc tiếp cận nguồn vốn ngân hàng của DNNVV hiện nay rất khó, nếu có vay được phải chịu lãi suất cao. Trong một buổi hội thảo gần đây, ôngVõ Tân Thành, Phó Giám đốc VCCI, chia sẻ có tới 75% DN sử dụng máy móc hết thời gian khấu hao, cho thấy việc tạo ra sản phẩm chất lượng tốt, giá thành cạnh tranh đang là vấn đề nan giải của DN trong nước.

Theo nhiều chuyên gia, người Thái từ lâu luôn coi Việt Nam là thị trường chiến lược trọng điểm phát triển, với chất xúc tác từ Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), đầu tư của Thái sẽ còn tăng mạnh. Đặc biệt, khi các nhà bán lẻ Thái vào Việt Nam, chắc chắn họ sẽ tăng tỷ trọng hàng Thái trên quầy kệ của mình. Vì vậy, nếu chúng ta không có những chính sách kịp thời, không chỉ có cảnh người dân chuyển sang mua hàng Thái mà còn chứng kiến thêm nhiều thương vụ bán mình của DN Việt trong thời gian tới. Bà Vũ Kim Hạnh, Giám đốc Trung tâm BSA chia sẻ ngay từ khi đọc cẩm nang bán hàng của Metro tháng 4, ai cũng hết sức bất ngờ khi thấy rất nhiều sản phẩm bánh kẹo, thực phẩm đóng gói Thái Lan xuất hiện rất đậm. Và rồi nhìn kệ hàng, hàng Thái được trưng bày tràn ngập. Từ cổng vào, Metro dành riêng một khu chỉ trưng bày các sản phẩm Thái Lan, có quốc kỳ Thái phía trên. “Việc nắm giữ đa dạng hình thức bán lẻ này cho phép họ chủ động việc thu mua, buôn bán theo chuỗi, tận dụng lợi thế chuỗi để giảm chi phí, tăng sức cạnh tranh. Do vậy, cơ hội bán hàng của Việt Nam vào chuỗi của họ rất khó” - bà Kim Hạnh nói.

Thanh Dung

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Đường liên cảng Cái Mép - Thị Vải thi công chậm tiến độ và mới được kết nối tới chân công trình Cảng CMH. Ảnh: Minh Tuấn

Vừa thanh tra toàn diện, vừa thu hồi dự án?

(ĐTTCO) - Sau khi ĐTTC có bài phản ánh “Dự án Cảng Tổng hợp-Container Cái Mép Hạ: Nhiều dấu hiệu khuất tất”, ngày 8-12-2017, phóng viên ĐTTC đã liên hệ lãnh đạo tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu để làm rõ những khiếu nại của chủ đầu tư về việc tỉnh thu hồi dự án trái pháp luật và những bất cập, khó khăn, vướng mắc trong suốt quá trình thực hiện dự án.