Ngành thủy sản: "Cấp cứu" người nuôi và DN

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) trong tháng 6 các doanh nghiệp (DN) thủy sản xuất khẩu hơn 550 triệu USD, nâng tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản 6 tháng đầu năm 2012 đạt hơn 2,9 tỷ USD, tăng 10,6% so cùng kỳ năm ngoái. Thế nhưng, điều nghịch lý là từ đầu năm đến nay ước tính hơn 330 DN thủy sản ngừng xuất khẩu do thua lỗ; hàng loạt hộ nuôi thủy sản cũng khốn đốn vì dịch bệnh và giá bán giảm mạnh. Hỗ trợ các DN và người nuôi thủy sản ổn định sản xuất, đẩy mạnh xuất khẩu đang là vấn đề cấp bách đặt ra.

Nông dân “thiệt đơn, thiệt kép”

Theo Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn (NN-PTNT) nhiều tỉnh ở ĐBSCL, từ đầu năm đến nay tôm chết bất thường, nhiều nơi tôm mới thả được 6 ngày tuổi đã bị chết. Lo ngại hơn, nông dân càng điều trị bệnh cho tôm, tôm càng chết nhiều, thậm chí có hộ tiến hành thả lại giống  đợt  2-3 cũng mất trắng.

Ông Nguyễn Văn Phong, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trà Vinh, xác nhận diện tích tôm chết ở tỉnh lên đến 9.000ha, con số rất lớn trong nhiều năm qua.

Tôm chết tràn lan, người nuôi tôm cạn vốn, nợ chồng chất nhưng ngành chức năng vẫn chưa khống chế được dịch bệnh. Trong khi đó, giá cá tra nhích lên, người dân có nhu cầu nuôi cá trở lại nhưng ngân hàng vẫn “đóng cửa”. Các chính sách hỗ trợ DN và người nuôi thủy sản vẫn chưa được thực hiện, đã khiến mọi nỗ lực gần như bế tắc. Nếu tình hình này kéo dài, không chỉ DN, người nuôi, mà cả ngành thủy sản cũng sẽ lâm vào ngõ cụt, không có lối thoát.

“Vua tôm” VÕ HỒNG NGOÃN,
xã Vĩnh Trạch Đông, TP Bạc Liêu

Tôm chết tràn lan đã làm tỉnh thiệt hại khoảng 15.000 tấn tôm thương phẩm, tương đương 2.300 tỷ đồng. “Sau những đợt đầu thua trắng, trong tháng 6 và 7 nông dân tiếp tục thả nuôi lấp vụ, hy vọng gỡ nợ, không ngờ tôm vẫn chết tràn lan.

Trong số 5.886ha tôm lấp vụ, có khoảng 10% diện tích tôm bị chết do dịch bệnh; 30-50% diện tích đang bị bệnh dịch hoành hành và có nguy cơ lan rộng.

Hiện tại, nông dân lo lắng đã thu hoạch vội hơn 3.000 tấn tôm non, bán tháo nhằm giảm lỗ. Trà Vinh là tỉnh còn khó khăn, kinh tế chính dựa vào nông nghiệp, trong đó con tôm đóng vai trò quan trọng. Với mức thiệt hại này sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến phát triển kinh tế địa phương và đời sống người dân” - ông Phong trăn trở.

Ở Bạc Liêu, nhiều hộ nuôi tôm thiệt hại “kép”, bởi vừa trắng tay vì dịch bệnh vừa gặp cảnh giá tôm rớt thê thảm. Ông Sáu Hồng, ở xã Vĩnh Trạch Đông, TP Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu, cho biết vụ này ông thả 15 ao tôm thì 13 ao chết sạch, thiệt hại hơn 500 triệu đồng.

Tôm chết đã đành, ngặt nỗi nhà máy và thương lái mua tôm quá thấp. Hiện tôm loại 20 con/kg mua 180.000-190.000 đồng/kg; loại 30 con/kg 110.000 đồng/kg; loại 40 con/kg  90.000-100.000 đồng/kg… bình quân giá giảm 30-40% so cùng kỳ năm ngoái.

Giá tôm giảm mạnh trong khi giá thức ăn, thuốc thú y… tăng hơn 30% càng khiến người nuôi tôm thêm khó khăn. Trong khi đó, tình hình nuôi cá tra ở ĐBSCL cũng tệ hại không kém. Sau thời gian giảm giá thê thảm ở mức 18.000-19.000 đồng/kg, nay giá cá tăng lên 22.000-22.500 đồng/kg nhưng người nuôi còn lỗ 2.000-3.000 đồng/kg.

Ông Trần Văn Chảnh, ở xã Vĩnh Thới, huyện Lai Vung (Đồng Tháp), chua chát: “Mấy năm trước nuôi cá tra tỷ lệ chết chỉ 10%, giờ hộ nào nuôi giỏi cũng chết 30%, còn bình quân cá chết đến 40-50%. Cá chết nhiều do chất lượng con giống hiện nay quá kém đã đành, người nuôi còn phập phồng chuyện giá cả lên xuống thất thường. Nuôi 1.000 tấn cá tra cần trên 24 tỷ đồng, đến kỳ thu hoạch gặp cảnh rớt giá là mang nợ ngập đầu”.

Cần giải pháp cứu thực tế

Bộ NN-PTNT đã trình Chính phủ gói tín dụng 9.000 tỷ đồng để cứu DN và người nuôi cá tra. Đối với con tôm, diện tích thiệt hại từ đầu năm đến nay khoảng 40.000ha, mất trắng hàng chục ngàn tỷ đồng. Hiện DN và người nuôi tôm rất cần hỗ trợ khẩn cấp.

Tuy nhiên, theo ông Dương Ngọc Minh, Phó Chủ tịch VASEP, hiện có khoảng 70-80% DN thủy sản gần như lệ thuộc 100% vào vốn vay ngân hàng, trong đó nhiều DN đang “hấp hối”. Vì vậy, việc hỗ trợ cứu DN thủy sản và người nuôi cần phải làm ngay thời điểm này, càng để lâu càng bất lợi.

VASEP cho biết đã phân loại các DN thủy sản theo từng nhóm khác nhau như hoạt động hiệu quả và có lời, DN đang thiếu vốn, DN thua lỗ… nhằm có cơ chế hỗ trợ thích hợp cho từng đối tượng. Tuy nhiên, đến nay nhiều DN xuất khẩu thủy sản tiếp tục kêu khó. Ông Mai Đăng Hòa, Tổng giám đốc Công ty TNHH Thủy hải sản Saigon-Mekong, cho biết không có vốn, không được khoanh nợ, giãn nợ…

DN không thể hoạt động, nhất là từ nay đến cuối năm là thời điểm tăng tốc về đích. Hiện tại các ngân hàng đã giảm lãi suất cho vay xuống mức 13-15%/năm, nhưng nhiều DN không thể tiếp cận được nguồn vốn rẻ này.

Ngành thủy sản: "Cấp cứu" người nuôi và DN ảnh 1

Chế biến tôm xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản.

Ông Dương Tiến Dũng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, trăn trở về việc hỗ trợ DN và người nuôi thủy sản vẫn chưa thể triển khai. Trong khi Cà Mau là địa phương dẫn đầu cả nước về xuất khẩu tôm với chỉ tiêu năm 2012 đạt hơn 1 tỷ USD. Vấn đề nan giải hiện nay là nhiều DN chế biến và người nuôi tôm đang thiếu vốn trầm trọng, đồng thời rất khó tiếp cận được ngân hàng.

Nỗ lực của UBND tỉnh Cà Mau trong thời gian qua là hỗ trợ chi phí về gian hàng, vé máy bay… cho các DN tham dự những hội chợ thủy sản trong và ngoài nước; hỗ trợ chi phí đào tạo nghề cho công nhân, tạo điều kiện đẩy mạnh diện tích nuôi tôm nhằm tăng nguồn nguyên liệu cung ứng cho nhà máy.

Cà Mau vừa thành lập tổ công tác, trực tiếp đến từng DN thủy sản nắm cụ thể tình hình hoạt động, “mạnh- yếu” ra sao… để có cơ chế hỗ trợ hiệu quả hơn. Ông Dũng khẳng định, xuất khẩu thủy sản là thế mạnh của tỉnh, do đó Cà Mau sẽ làm hết sức mình để cùng DN vượt khó. Song, vấn đề quan trọng lúc này vẫn là nguồn vốn.

Đây là trở ngại lớn trong việc tái cơ cấu ngành thủy sản theo hướng phát triển bền vững. Theo ông Lê Minh Hoan, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp, cần phải có giải pháp cụ thể để ngân hàng sớm xem xét hỗ trợ tín dụng giúp DN nhanh chóng ổn định sản xuất, xuất khẩu.

Đối với người nuôi cá cần thu hẹp nuôi nhỏ lẻ đại trà, chuyển sang nuôi tập trung quy mô lớn có đầu tư bài bản về giống, vốn, công nghệ… Khuyến khích DN đầu tư xây dựng các vùng nuôi cá theo tiêu chuẩn Global GAP, nhằm đáp ứng yêu cầu an toàn vệ sinh thực phẩm.

Nỗ lực vượt khó

Trong bối cảnh khó khăn chồng chất, nhưng nhiều DN thủy sản vẫn biết cách vượt qua. Ông Mai Đăng Hòa, Tổng giám đốc Công ty TNHH Thủy hải sản Saigon- Mekong, cho biết: “Trong cái khó vẫn ló cái khôn”, DN cần thể hiện năng lực của mình để tồn tại.

Thời gian qua, Saigon- Mekong áp dụng nhiều giải pháp hạ chi phí giá thành, cắt giảm những khâu không cần thiết, tăng cường chế biến sản phẩm chất lượng cao nhằm tăng sức cạnh tranh, giữ vững thương hiệu đối với nhà nhập khẩu và người tiêu dùng thế giới.

Nghề nuôi, chế biến và xuất khẩu thủy sản đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển chung của toàn ngành nông nghiệp. Ngoài việc đem về nguồn ngoại tệ lớn, xuất khẩu thủy sản còn tạo việc làm cho nhiều lao động tham gia chế biến, nông dân nuôi tôm, cá… Vì vậy, bằng mọi cách phải trợ lực cho người nuôi và DN xuất khẩu thủy sản lấy lại vị thế và tăng tốc vào những tháng cuối năm.

Ông LÊ MINH HOAN,
Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp

Nhờ đó 6 tháng đầu năm 2012, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Saigon-Mekong đạt hơn 9 triệu USD; dự kiến cả năm đạt 20 triệu USD, tăng 20% so năm 2011. Hiện công ty ổn định sản lượng chế biến cá tra từ 60-70 tấn/ngày, kế hoạch tăng thêm công suất trong thời gian tới.

Cũng gồng mình vượt qua khó khăn để ổn định sản xuất và xuất khẩu, trong 6 tháng đầu năm, CTCP Gò Đàng xuất hơn 20 triệu USD, đạt 50% kế hoạch năm. Chỉ tiêu xuất 40 triệu USD thủy sản trong năm 2012 nhiều khả năng sẽ vượt, bởi những tháng cuối năm là “mùa” của xuất khẩu thủy sản.

Cũng tự lực vượt lên, ông Phạm Văn Bên, Giám đốc DN tư nhân Cỏ May, chuyên chế biến thức ăn thủy sản ở KCN Sa Đéc (Đồng Tháp), bộc bạch: “Chưa bao giờ các nhà máy chế biến thức ăn thủy sản lâm vào cảnh thê thảm như hiện nay. Những sản phẩm đầu vào như đậu nành, cám, các loại thuốc… đều tăng cao, nhưng giá bán thức ăn không tăng. Cùng với áp lực lãi suất cao từ ngân hàng, cạnh tranh đầu ra gay gắt… khiến nhiều DN không chịu nổi, rơi rụng. Tại Đồng Tháp có 24 nhà máy chế biến thức ăn, đến nay chỉ còn 4 nhà máy hoạt động ổn định, 7 nhà máy sản xuất cầm chừng, 13 nhà máy đã đóng cửa ngừng hoạt động vì thua lỗ”.

 Đối với Công ty Cỏ May, nhờ chiến lược kinh doanh hợp lý lấy chất lượng sản phẩm làm tiêu chí hàng đầu, nhờ đó từ đầu năm tới nay việc sản xuất và kinh doanh tăng hơn 20% so cùng kỳ. Ước tính doanh thu cả năm 2012 đạt khoảng 1.300 tỷ đồng, tăng 300 tỷ đồng so năm 2011.

HUỲNH PHƯỚC LỢI

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Dự án đại lộ ven sông Sài Gòn có khả thi?

Dự án đại lộ ven sông Sài Gòn có khả thi?

(ĐTTCO) - Mới đây, trong văn bản cho ý kiến về dự án BT (đổi đất lấy hạ tầng) đại lộ ven sông Sài Gòn, Bộ Kế hoạch - Đầu tư (KH-ĐT), cho rằng TPHCM cần yêu cầu Tập đoàn Tuần Châu bổ sung các nội dung còn thiếu, như chứng minh năng lực, kinh nghiệm thực hiện dự án tương tự cho phù hợp quy định.