Minh bạch và sự đánh đổi

Công ty đại chúng huy động vốn từ xã hội, nếu giấu diếm hoặc ngại công bố thông tin (CBTT) ra bên ngoài là tự mâu thuẫn với chính mình. Nhưng để CBTT rõ ràng, kịp thời và có hệ thống, doanh nghiệp cũng phải đối mặt với không ít rủi ro đe dọa trực tiếp đến sự tồn vong của mình.

Cái giá của tự phát

Minh bạch và sự đánh đổi ảnh 1

NĐT cần sự minh bạch trên TTCK. Ảnh: LÃ ANH

Một ngành nghề sinh lợi cao, chắc chắn sẽ thu hút được nhiều vốn đầu tư và nếu chỉ có một số ít doanh nghiệp tham gia, các thông tin liên quan sẽ được hạn chế đến mức tối thiểu, nhằm bảo vệ bí mật kinh doanh và lợi thế của doanh nghiệp.

Trong trường hợp doanh nghiệp vẫn tiếp tục phát triển, đến một ngưỡng phải có sự tham gia từ các cổ đông bên ngoài, đây chính là thử thách đầu tiên của việc CBTT.

Cởi mở quá là điều không ai muốn nhưng nếu vẫn giữ nếp nghĩ “kín cổng cao tường” với bên ngoài, doanh nghiệp sẽ rơi vào trạng thái xem việc CBTT là một sự ép buộc. Và khi đã rơi vào thế ép buộc sẽ không chú tâm vào thực hiện dẫn đến sự khiên cưỡng, cẩu thả.

Giai đoạn gần nhất có thể thấy được điều này là 2009-2010, khi nhiều doanh nghiệp đua nhau lên sàn chào bán bằng được cổ phiếu để huy động vốn những lại không trang bị cho mình những kỹ năng như ứng xử với cổ đông, quan hệ với nhà đầu tư (NĐT), CBTT…

Hậu quả là thông tin được lãnh đạo doanh nghiệp công bố cho cổ đông theo kiểu trịch thượng, tùy hứng, còn nhắc đến cổ phiếu chỉ nghe đến chuyện “đánh đấm”, “lên xuống” hơn là chất lượng thật sự. Tính chất đại chúng của những doanh nghiệp như vậy xem như không có.

Gần đây Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã xử phạt những vi phạm liên quan đến CBTT với cường độ hơn trước rất nhiều và đây là điều đáng mừng nhằm siết lại kỷ cương của các doanh nghiệp niêm yết.

Theo quan điểm của tôi, các cơ quan quản lý cần có thêm những biện pháp để phổ biến trách nhiệm cũng như cách thức CBTT cho doanh nghiệp ngay từ khi chuẩn bị niêm yết và có những đánh giá sơ bộ về ý thức cũng như năng lực trong hoạt động này.

Nếu doanh nghiệp chưa sẵn sàng hoặc không đủ lực để CBTT theo quy định sẽ phải dành nhiều thời gian hơn để khắc phục trước khi lên sàn. Doanh nghiệp cho thấy mình đã “cứng cáp” ứng xử với cổ đông, khi lên sàn sẽ không thể mắc những sai sót sơ đẳng để rồi đổ thừa mình thiếu kinh nghiệm.

Tầm vóc nhà quản trị

Ở một chiều hướng khác, khi lãnh đạo doanh nghiệp chú trọng việc CBTT và hướng đến tiêu chí minh bạch cũng sẽ phải cân nhắc và chấp nhận đánh đổi với những cái giá rất đắt. Một số nhà quản trị ban đầu có suy nghĩ về sự nhạy cảm của những thông tin trước đây vốn được giữ kín nhưng bây giờ phải công khai rộng rãi.

Điều rất dễ thấy khi công khai số liệu kế toán, tình hình tài chính, nhà phân phối, khách hàng, đối tác, ngân hàng cho vay cũng sẽ lộ diện và đây là cơ hội để các đối thủ thấy được điểm yếu của doanh nghiệp.

Giai đoạn 2004-2006 khi SMC cổ phần hóa và niêm yết tại HOSE đã bị rất nhiều đối thủ tung đòn cạnh tranh, đánh thẳng vào những điểm yếu cũng như khách hàng chủ lực, bởi lúc đó SMC đã chủ trương CBTT nói chung và báo cáo tài chính nói riêng một cách đầy đủ nhất.

Đây chính là mặt trái của CBTT, buộc lãnh đạo doanh nghiệp phải có tầm nhìn, nỗ lực gấp nhiều lần và khi vượt qua được, quy mô của doanh nghiệp sẽ được nâng lên đáng kể, cải thiện khả năng phòng thủ, năng lực cạnh tranh.

Nhưng trong giai đoạn này, nếu không cẩn trọng, doanh nghiệp có thể mắc những sai lầm không đáng có do chính mình tạo ra với những kiểu CBTT thiếu thực tế, hoặc đơn giản chỉ “nói cho sướng miệng”. Mặt khác, CBTT nhiều hơn cũng sẽ nhận lấy nhiều sự bàn tán, suy đoán đôi khi không chính xác, thậm chí có thể gây bất lợi.

Gần đây, khi SMC liên doanh với Sumitomo (Nhật Bản), nhiều người cho rằng chúng tôi đã “đuối” nên phải nhờ đến ngoại lực, thậm chí còn đồn đại rằng “ông Ngọc Anh sắp bán SMC cho người Nhật”…

Rơi vào những tình huống này, người đứng đầu doanh nghiệp phải bình tĩnh đón nhận, và chứng minh bằng hiệu quả thực tế của mình. SMC vẫn kinh doanh có lãi, chia cổ tức cho cổ đông đều đặn, hiện tại một số ngân hàng đề nghị cho SMC vay với lãi suất thấp nhưng chúng tôi chưa có nhu cầu.

NĐT cũng sẽ dễ dàng nhìn thấy được tầm vóc của doanh nghiệp cũng như các nhà quản trị thông qua hoạt động CBTT. Một thí dụ đơn giản: Khi doanh nghiệp chậm công bố báo cáo tài chính, một loạt lý do sẽ được đưa ra, như phần mềm kế toán bị lỗi, chưa kịp đối chiếu sổ sách tại các công ty liên kết…

Theo tôi những giải thích này không thuyết phục. Nếu doanh nghiệp không chủ ý đưa ra các lý do để giấu diếm cũng có thể thấy được năng lực của lãnh đạo doanh nghiệp có vấn đề, nhất là khi sự chậm trễ lặp đi lặp lại nhiều lần. Bởi lẽ, quản lý một doanh nghiệp, nắm vững số liệu tài chính, kế toán là điều tiên quyết. Như vậy việc dự báo những sự cố sẽ xuất hiện cũng như đưa biện pháp khắc phục không khó.

Về dài hạn khi doanh nghiệp đã có thâm niên niêm yết, những chiến lược, mục tiêu công bố cách đây 5-10 năm sẽ được đem ra so sánh, từ đây những sự tốt hay xấu, chụp giật hay bài bản của doanh nghiệp sẽ được nhận diện. 

Nguyễn Ngọc Anh, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc, CTCP Đầu tư Thương mại SMC

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Đầu tư vô bổ, lãng phí nguồn lực

Đầu tư vô bổ, lãng phí nguồn lực

(ĐTTCO) - Vừa qua, UBND TP Hà Nội đã thông tin về việc sẽ xây dựng dự án Nhà hát Hoa Sen sức chứa 2.000 chỗ ngồi bên trong, khu vực xung quanh nhà hát có thể chứa khoảng 25.000 người vào vui chơi hàng ngày.