Minh bạch chất lượng tín dụng

Từ ngày 1-6-2013, các NHTM phải tăng trích lập dự phòng tài chính ở nhiều khoản tín dụng mới được quy định theo Thông tư 02 của NHNN. Đây được xem là động thái cần thiết để tăng cường ổn định hệ thống NHTM, đặc biệt giúp minh bạch hóa chất lượng tín dụng của các NHTM.  

NH yếu sẽ hết “ra gió”

Xét đến bản chất tín dụng, các tài sản có sẽ phải trích lập theo Thông tư 02 bao gồm khoản mua và ủy thác mua trái phiếu chưa niêm yết, các khoản ủy thác cấp tín dụng, khoản tiền gửi trên liên NH (trừ tiền gửi thanh toán), các khoản cấp tín dụng dưới hình thức phát hành thẻ tín dụng.

Thông tư 02 nếu thực hiện nghiêm túc sẽ là một cuộc “đại phẫu” hệ thống NHTM, không còn lợi nhuận “ảo”, tăng trưởng nhanh như trước đây. Do vậy, dù chậm nhưng các NHTM sẽ phát triển bền vững và an toàn. Để làm được điều này, các NHTM sẽ phải tiếp tục tăng cường tiềm lực về vốn và minh bạch tài chính, tái cơ cấu mạnh về tổ chức, hoạt động và nhất là về quản trị rủi ro tín dụng cũng như các loại rủi ro lãi suất, thanh khoản, tác nghiệp...

TS. LÊ XUÂN NGHĨA,
Chuyên gia NH

NHNN cũng yêu cầu các NH phải xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ để xếp hạng khách hàng theo định kỳ hoặc khi cần thiết để làm cơ sở cho việc xét duyệt cấp tín dụng, quản lý chất lượng tín dụng, xây dựng chính sách dự phòng rủi ro phù hợp.

Ngoài ra, các NHTM cũng phải cung cấp kết quả tự phân loại nợ cho trung tâm thông tin tín dụng. Sau đó trung tâm này sẽ tổng hợp và cung cấp lại cho các NHTM danh sách khách hàng thuộc nhóm nợ có mức độ rủi ro cao nhất để điều chỉnh kết quả phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro.

Ông Trương Văn Phước, Tổng giám đốc Eximbank, cho rằng Quyết định 493 về phân loại nợ của NHNN đặt nền tảng cho quản trị rủi ro về mặt tín dụng là dùng cơ chế trích lập dự phòng chung, dự phòng cụ thể để trị căn bệnh nợ xấu, nợ quá hạn tăng lên.

Còn Quyết định 780 cho phép các NHTM trong vòng 1 năm gần đây có thể cơ cấu lại nợ, xem xét có tình có lý trong chuyển nợ quá hạn như một biện pháp mềm dẻo uyển chuyển hơn để giúp doanh nghiệp và NHTM.

Bởi thực tế nhiều doanh nghiệp nếu chiếu theo Quyết định 493 bộc lộ nợ quá hạn, sẽ không được vay nữa để phục hồi sản xuất mà còn phải trả lãi suất quá hạn gấp 1,5 lần so với lãi suất bình thường. Vì thế, Thông tư 02 chính là mệnh lệnh hành chính bắt buộc hệ thống NHTM trở lại “ngay hàng thẳng lối” trong phân loại nợ, sức khỏe được “chẩn đoán” chính xác và minh bạch hơn.

“Nợ xấu của các NHTM tất yếu sẽ tăng lên khi áp dụng phân loại nợ theo Thông tư 02. Để trị nợ xấu các NHTM sẽ phải dùng chi phí và lợi nhuận giảm thấp, cổ tức ít đi là điều không tránh khỏi” - ông Phước nhận định.  

Hết cửa tín dụng dễ dãi

Minh bạch chất lượng tín dụng ảnh 1
Hầu hết NHTM đều cho rằng Thông tư 02 đi theo chuẩn mực quốc tế, nhưng cũng có nhiều ý kiến lo ngại việc gia tăng trích lập dự phòng, báo cáo nợ xấu theo quy định mới sẽ khiến lợi nhuận giảm. Từ đó, mục tiêu giảm lãi suất của NHNN khó thực hiện do các NH tìm cách duy trì lãi suất cho vay cao để bù đắp khoản lợi nhuận bị hụt.

Đã có ý kiến đề xuất nên xem xét lộ trình cho áp dụng Thông tư 02 để tránh gây khó dồn dập cho các NHTM. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng để tránh các NHTM tăng lãi suất cho vay khi áp dụng Thông tư 02, NHNN cần linh hoạt sử dụng các công cụ thị trường mở giúp các NHTM ổn định thanh khoản.

Theo TS. Trần Du Lịch, để tránh trích lập dự phòng rủi ro, không ít NHTM tìm cách cho vay dưới nhiều hình thức, phổ biến là ủy thác đầu tư hay cho vay qua thẻ tín dụng. Trong khi các giao dịch vay mượn qua hình thức đầu tư kể cả trái phiếu, tín phiếu hay cho vay qua thẻ tín dụng đều có những rủi ro nên đều phải được trích lập dự phòng.

Đây cũng là chuẩn mực quốc tế đều áp dụng. Như vậy, thực hiện Thông tư 02 các NHTM sẽ không còn chạy đua cho vay tín dụng dễ dãi như trước đây.

Đặc biệt, hạn chế dòng vốn tiếp tay cho những hoạt đầu tư sở hữu chồng chéo trong lĩnh vực NH, hay ủy thác góp vốn cho vay lẫn nhau, hoặc đầu tư chung các dự án lớn khi chủ dự án mất khả năng trả nợ, làm phát sinh những khoản nợ khó đòi cho hệ thống NHTM.

Theo Thông tư 02, có nhiều khoản nợ trước đây được coi là an toàn, như nợ được bảo đảm bằng cổ phiếu của chính TCTD, hoặc công ty con của TCTD, hoặc tiền vay được sử dụng để góp vốn vào một TCTD khác; nợ cấp cho công ty con, công ty liên kết TCTD; nợ đang thu hồi theo kết luận thanh tra… nay bị xếp vào nợ xấu nhóm 3.

Còn các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần thứ 2; nợ phải thu hồi theo kết luận thanh tra, nhưng đã quá thời hạn thu hồi đến 60 ngày mà vẫn chưa thu hồi được... bị xếp vào nợ xấu nhóm 4. Nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần thứ hai quá hạn theo thời hạn trả nợ được cơ cấu lại lần thứ hai; nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần thứ ba trở lên, kể cả chưa bị quá hạn, hoặc đã quá hạn… đều bị xếp vào nhóm nợ có nguy cơ mất vốn. 

Thực tế thời gian qua nhiều chi nhánh NHTM phân loại nợ ở một mức khác nhau, chưa phản ánh thực tế bức tranh nợ xấu của các NHTM. Chính vì vậy, việc ban hành Thông tư 02 nhằm điều chỉnh việc phân loại nợ sát thực tế hơn.

Có thể tới đây nợ xấu của các NHTM có thể tăng, nhưng về lâu dài giúp giảm nợ xấu, nâng cao chất lượng tín dụng, tăng hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Đặc biệt, khi phân loại nợ theo định tính thay vì chỉ định lượng như trước, sẽ giúp các NHTM nâng khâu thẩm định trước khi cho vay. Điều này phù hợp với chuẩn mực quản trị rủi ro quốc tế.

Theo đó, các NHTM sẽ phải xây dựng một quy trình quản lý nguồn tín dụng chặt chẽ, xác định đúng đối tượng cho vay, không còn cửa cho vay tín dụng dễ dãi, bởi chính các NHTM sẽ phải gánh chịu rủi ro từ những khoản cho vay này.

Dù dự báo năm 2013 lợi nhuận nhiều NHTM sẽ giảm sút mạnh, thậm chí lỗ nhưng các NHTM sẽ điều chỉnh hoạt động để đi đúng định hướng: Củng cố, chấn chỉnh và tái cơ cấu hệ thống ngân hàng.

Thiên Ngân

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Cơn địa chấn mang tên “đất công”

Cơn địa chấn mang tên “đất công”

(ĐTTCO) - Việc Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an có văn bản yêu cầu phối hợp điều tra việc mua bán nhà, đất công sản trên địa bàn TP Đà Nẵng từ năm 2006 đến nay, bước đầu hé lộ những thông tin lợi nhuận khủng từ việc xẻ thịt đất công mà lâu nay mọi người vẫn râm ran.