Kỹ năng thu hút nhà đầu tư

Cho đến nay, quá trình CPH DNNN đã đạt được một bước tiến đáng kể với hàng loạt DNNN được sáp nhập hoặc tái cấu trúc. Bối cảnh thị trường bên ngoài cũng như các đặc điểm cấu trúc nội tại của chương trình cải tổ DNNN giai đoạn 2014-2015, cũng hỗ trợ cho việc thực hiện chương trình CPH và làn sóng M&A. Tuy nhiên, hiện vẫn còn nhiều thách thức cho nhà đầu tư nước ngoài khi tham gia các DNNN đang CPH.

Chất xúc tác tích cực

 Kỹ năng thu hút nhà đầu tư ảnh 1
Nền kinh tế Việt Nam có nhiều triển vọng thu hút đầu tư. Về chính sách tài khóa, thâm hụt ngân sách năm 2014 vẫn ở mức 5-5,5% GDP. Do nhu cầu mở rộng chi tiêu chính phủ và đầu tư công để thúc đẩy tăng trưởng, gói tín dụng 30.000 tỷ đồng hỗ trợ nhà ở cho người có thu nhập thấp và nhà ở xã hội được triển khai; giảm thuế thu nhập DN từ 25% còn 22% vào năm 2014 và còn 20% vào năm 2016; chính sách tiền tệ được nới lỏng để thúc đẩy tăng trưởng GDP.

Về quản lý tiền tệ, năm 2014 NHNN ước tính thu về 26 tỷ USD, thừa khả năng bù đắp thâm hụt thương mại. Với giá USD tiếp tục giảm, NHNN tiếp tục mua vào USD để tăng dự trữ ngoại tệ. VNĐ được điều chỉnh giảm giá 1% trong tháng 6 để thúc đẩy xuất khẩu. Nền kinh tế đã có thặng dư thương mại, điều này rất quan trọng để ổn định đồng tiền trong nước. Như vậy, thặng dư thanh toán và thặng dư thương mại là nền tảng đảm bảo cho sự ổn định của đồng tiền trong nước, điều mà các nhà đầu tư nước ngoài rất cần khi vào Việt Nam.

Chỉ số VN Index từ năm 2012 đến nay tăng rất đẹp với mức tăng khoảng 20-22%/năm. Đây là chỉ báo rất tốt cho quy trình CPH, là động cơ để các DN bán tài sản, thúc đẩy nhanh quá trình CPH DNNN. Các DN FDI hoạt động tốt, ước tính đóng góp 60% tổng giá trị xuất khẩu. Nhà đầu tư nước ngoài đang có những phản ứng lạc quan trước đề xuất nâng trần sở hữu nước ngoài tại các công ty niêm yết từ 49% lên 60%. Đây là những chất xúc tác tích cực để Việt Nam thu hút nhiều hơn nhà đầu tư tham gia M&A.

Nhằm thúc đẩy quá trình CPH các DNNN, Chính phủ cũng đã đưa ra những chính sách để khuyến khích, hỗ trợ, đồng thời lưu ý các DNNN về trách nhiệm hoàn thành đúng hạn trong năm 2014-2015. Nghị quyết 15/NQ-CP ban hành tháng 3-2014 đã đưa ra các biện pháp cho phép bán cổ phần thuộc sở hữu nhà nước dưới mệnh giá hoặc dưới giá trị sổ sách sau khi thực hiện các quy định về tổn thất đầu tư tài chính, giúp đẩy nhanh quá trình CPH.

Hoạt động CPH DNNN đang triển khai tại Việt Nam hướng đến 2 lợi ích chính: Nhà nước tạo được nguồn thu để sử dụng cho các dự án đầu tư trọng yếu của nền kinh tế; giúp các DNNN hiệu quả hơn trong hoạt động. Chương trình CPH gần đây nhất do Thủ tướng Chính phủ ban hành trong Nghị quyết 15/NQ-CP có nhiều điểm mạnh sẽ giúp đạt được cả 2 mục tiêu này.

5 thách thức

Trong bối cảnh hiện tại, tham gia các DNNN đang CPH, nhà đầu tư nước ngoài phải đối mặt với nhiều thách thức. Thứ nhất, tìm kiếm công ty chất lượng tốt. Những năm qua, thị trường các công ty niêm yết và thị trường OTC Việt Nam mang đến những cơ hội tuyệt vời. Tuy nhiên, những cơ hội này bị hạn chế bởi giới hạn sở hữu nước ngoài chỉ ở mức 49% tại các DN niêm yết (30% đối với ngân hàng).

Hiện nay trong số DNNN chuẩn bị CPH, Vietnam Airlines và MobiFone đang trong tầm ngắm của nhà đầu tư trong nước và quốc tế. Tuy nhiên, nhà đầu tư cũng không nhất thiết tìm một công ty hoàn hảo, hoàn toàn minh bạch hoặc quản lý tốt. Điều nhà đầu tư hướng đến là những DN có cơ hội thay đổi, dù hiện không hiệu quả nhưng có thể tái định giá, trở nên hiệu quả hơn và sẽ tăng giá trị theo thời gian.

Thứ hai, DNNN Việt Nam thiếu thông tin chia sẻ với nhà đầu tư, thiếu minh bạch trong báo cáo tài chính, thiếu các hoạt động chuyên nghiệp về tiếp thị cũng như quan hệ với nhà đầu tư. Các chương trình quảng bá trước IPO thường phó mặc cho đơn vị môi giới dẫn dắt. Những điều này khiến nhà đầu tư băn khoăn về sự song hành giữa lợi ích của cổ đông với lợi ích của ban điều hành.

Thứ ba, vấn đề định giá, Việt Nam đang là một trong những thị trường mới nổi được định giá thấp nhất trên toàn thế giới, nên cần phải biết định chuẩn trong CPH DNNN. Theo đó, cách định giá DNNN không chỉ dựa vào chuẩn mực, vào bảng cân đối tài sản mà còn dựa trên những giá trị chung như hệ số P/E, phân loại tài sản, giá trị sổ sách… Tuy nhiên, theo quy định hiện nay, DNNN chỉ được định giá theo một số cách nhất định.

Thứ tư, khung thời gian thực hiện IPO. Ước tính khoảng 1.300 công ty nhà nước sẽ được CPH, trong đó khoảng 400 DNNN được CPH trong 2 năm 2014-2015, những công ty này đạt khoảng 86 tỷ USD, tức sẽ có rất nhiều cơ hội cho nhà đầu tư tham gia. Bên cạnh đó USD đã được điều chỉnh tăng 1% nên hoạt động IPO cũng sẽ có cơ hội hoạt động mạnh trong thời gian tới. Nhưng cho đến nay, nhiều DNNN phải đối mặt với việc phải đăng ký như thế nào để CPH với mức chào bán 49%.

Bởi lẽ các DNNN CPH dịp này là những công ty lớn nên tỷ lệ đăng ký như vậy rất thấp. Hơn nữa, cổ đông chiến lược phải giữ cổ phần trong 5 năm, trong thời gian đặt ra để CPH rất sát sao nhưng chế tài lại không rõ ràng, khiến việc cam kết thực hiện CPH và niêm yết trên thị trường của DNNN gây ra nhiều quan ngại cho nhà đầu tư.

Thứ năm, các cam kết và hỗ trợ, khuyến khích trong quản lý DN. Theo đó, nhà đầu tư muốn tham gia phải nắm bắt được những điều đang diễn ra trong suy nghĩ của chủ tịch, tổng giám đốc, ban điều hành, bởi rất nhiều DNNN lo lắng khi công khai sẽ dễ dẫn đến mất tín nhiệm, mất việc, phải báo cáo với hàng ngàn lao động ra sao, làm thế nào đo lường thành công khi thực hiện…

Điều này tạo áp lực lớn cho nhà quản lý. Vì vậy, nhà quản lý DNNN và đội ngũ nhân viên của họ cần được khuyến khích để tham gia IPO, qua đó nâng cao chất lượng hoạt động và tính cạnh tranh cho DN và bản thân họ sẽ được tưởng thưởng xứng đáng.

Andy Ho, Giám đốc điều hành Quỹ VinaCapital

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Khó càng khó khi “thuế chồng thuế”

Khó càng khó khi “thuế chồng thuế”

(ĐTTCO) - Người dân nói chung và giới kinh doanh BĐS nói riêng khá quan tâm đến một số đề xuất của Bộ Tài chính với Chính phủ về định hướng điều chỉnh 5 chính sách thuế, trong đó có Luật Thuế giá trị gia tăng (VAT), bởi liên quan đến các hoạt động đầu tư, kinh doanh BĐS.