Kinh tế VN: Tạo dựng niềm tin thị trường

3 năm qua, hầu hết chính sách kinh tế - tài chính đều mang tính chất tình thế, nhằm xử lý nguy cơ bất ổn kinh tế vĩ mô, tập trung nhất là chống lạm phát, bởi nguyên nhân sâu xa vẫn là sự bất cập của cơ cấu kinh tế và tác động tính 2 mặt của các giải pháp về tài khóa, tiền tệ áp dụng từ năm 2011 (Nghị quyết 11/CP). Hành trang kinh tế Việt Nam bước vào năm 2014 tuy có cải thiện hơn so với đầu năm 2013, nhưng vẫn đang đứng trước nhiều thách thức cả ngắn hạn lẫn trung hạn.

Phục hồi nhưng chưa thoát trì trệ

Bước vào năm 2013, diễn biến nền kinh tế cho thấy sức mua chung của nền kinh tế suy giảm mạnh đã tạo nên vòng luẩn quẩn sức mua giảm - tồn kho tăng - sản xuất giảm - nợ xấu tăng - tín dụng giảm… Nền kinh tế đối diện với những thách thức như nguy cơ tái lạm phát cao kèm theo sự trì trệ của thị trường; tình hình nợ xấu chưa được cải thiện nên dòng tín dụng vẫn bị tắc nghẽn, nền kinh tế không hấp thụ được vốn.

Lãi suất dù đã nhiều lần kéo giảm nhưng vẫn ở mức cao, không kích thích được doanh nghiệp đang có thị trường đầu tư mở rộng và làm tăng nợ xấu đối với doanh nghiệp đang nỗ lực phục hồi sản xuất. Những nỗ lực nhằm làm ấm thị trường bất động sản chưa mang lại kết quả, thanh khoản thị trường này vẫn khó cải thiện.

Các chính sách của Chính phủ thực thi trong năm 2013 - thông qua Nghị quyết 01 và 02 - tuy vẫn ưu tiên mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, nhưng  đồng thời cũng áp dụng nhiều biện pháp để tăng tổng cầu, kích thích phục hồi tốc độ tăng trưởng, từng bước triển khai Đề án tổng thể tái cơ cấu và chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Lạm phát tuy thấp nhưng có nguyên nhân quan trọng là do tổng cầu của nền kinh tế giảm, giá lương thực - thực phẩm tăng thấp hơn nhiều so với chỉ số giá cả chung. Mất cân đối ngân sách và nợ công nước ta đã gần đến giới hạn cho phép, khối lượng nợ phải trả ngày càng lớn càng gây áp lực cho ngân sách, ảnh hưởng đến đầu tư. Tăng trưởng tín dụng năm 2013 chỉ đạt 8,83% so với kế hoạch 12% nên nhiều doanh nghiệp vẫn rất khó khăn tiếp cận vốn dù lãi suất đã giảm.

Trong bối cảnh trên, đến hết năm 2013 có thể nói những khó khăn đã được cải thiện phần nào; nền kinh tế đang có dấu hiệu phục hồi, các chỉ báo về kinh tế vĩ mô, như tăng trưởng, lạm phát, tỷ giá, xuất - nhập khẩu, thanh khoản ngân hàng thương mại… có sự ổn định hơn so với các năm trước.

Thị trường tài chính, bất động sản tuy chưa khởi sắc, nhưng đang diễn biến theo chiều hướng tích cực hơn. GDP năm 2013 tăng 5,42%; lạm phát được kiềm chế ở mức 6,04% và chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân tăng khoảng 6,6%, thấp hơn so với mức tăng 9,21% năm 2012; tổng kim ngạch xuất khẩu tăng 14,4% (kế hoạch trên 10%), nhập siêu còn khoảng 0,4 tỷ USD; hàng tồn kho ngành công nghiệp chế biến tăng 9,4% so với mức tăng 21,5% năm 2012; số doanh nghiệp tạm ngưng hoạt động đã quay lại kinh doanh gần 11.800.

Đặc biệt khu vực vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vẫn giữ được tốc độ tăng trưởng khi vốn đăng ký đạt 21,6 tỷ USD, tăng 54,5% so với cùng kỳ năm trước; vốn thực hiện đạt 11,5 tỷ USD, tăng 9,9% so với năm 2012… Tuy nhiên, nền kinh tế vẫn đang ở trong giai đoạn trì trệ, tăng trưởng dưới tiềm năng và phải đối diện với những khó khăn ngắn hạn, chứa đựng nhiều nguy cơ tiềm ẩn có thể gây mất ổn định trở lại.

Triển vọng 2014    

Theo dự báo của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) và Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD), kinh tế thế giới có xu hướng phục hồi. Dự báo kinh tế thế giới năm 2014 sẽ tăng 3,6% và 3,9% năm 2015 (năm 2013 tăng 2,9%). Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) cũng dự báo thương mại thế giới năm 2014 tăng 4% so với mức tăng 2,5% năm 2013.

Dòng vốn FDI năm 2014 dự kiến tăng so với năm 2013, đạt 1.600 tỷ USD (năm 2013 đạt 1.400 tỷ USD) và có xu hướng chuyển dịch giữa các châu lục. Giá cả thế giới năm 2014 sẽ tiếp tục xu hướng giảm, đặc biệt giá lương thực sẽ giảm mạnh hơn. Dự báo bức tranh kinh tế thế giới trong 2 năm 2014-2015 cho thấy kinh tế Việt Nam vừa có cơ hội, nhưng cũng đứng trước những thách thức, nhất là lĩnh vực xuất khẩu nông sản.

Kinh tế VN: Tạo dựng niềm tin thị trường ảnh 1

Hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp là vấn đề
cấp thiết đặt ra trong năm 2014. Ảnh: LONG THANH

Nghị quyết kỳ họp thứ 6 Quốc hội khóa XIII đã xác định mục tiêu kinh tế tổng quát của năm 2014 là: “Tiếp tục ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, tăng trưởng hợp lý và nâng cao chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế, trên cơ sở đẩy mạnh thực hiện 3 đột phá chiến lược gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, tái cơ cấu nền kinh tế. Bảo đảm an sinh xã hội và phúc lợi xã hội, cải thiện đời sống Nhân dân”.

Cụ thể trong năm 2014 GDP tăng 5,8% và dự kiến 6% trong năm 2015. Kiểm soát CPI khoảng 7% trong giai đoạn 2014-2015 và kéo giảm dần trong các năm tiếp theo.

Về mặt chính sách, trong năm 2014 Chính phủ vẫn kiên trì áp dụng các chính sách nhằm tăng cường các yếu tố ổn định kinh tế vĩ mô; đồng thời có sự linh hoạt hơn về chính sách tài khóa và tiền tệ nhằm hỗ trợ thị trường; từng bước phục hồi tốc độ tăng trưởng. Vấn đề trước mắt là cần tập trung tháo gỡ khó khăn về vốn cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, khu vực nông nghiệp, nông thôn, lĩnh vực xuất khẩu.

Việc triển khai Đề án tổng thể tái cơ cấu nền kinh tế cần đẩy nhanh tiến độ tái cơ cấu 3 lĩnh vực ưu tiên đã được xác định trong mục tiêu giai đoạn 2011-2015: đầu tư công, hệ thống ngân hàng thương mại và các tập đoàn, tổng công ty nhà nước.

Năm 2013, Chính phủ ban hành Nghị quyết 02 (ngày 7-1-2013) và triển khai thực hiện nhằm giải quyết đồng bộ 4 vấn đề đặt ra: giải quyết hàng tồn kho, hỗ trợ thị trường và đầu tư; hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất kinh doanh, tạo điều kiện cho doanh nghiệp hạ giá thành và tiêu thụ sản phẩm; tháo gỡ khó khăn nguồn vốn tín dụng và hỗ trợ thị trường bất động sản. Tuy nhiên, kết quả đạt được vẫn còn hạn chế.

Vì thế, trong năm 2014 những vấn đề trên phải tiếp tục thực hiện có hiệu quả hơn nữa, tạo niềm tin cho thị trường và cơ hội cho doanh nghiệp phục hồi sản xuất kinh doanh. Có lẽ đây là sự kỳ vọng trong năm mới 2014: Kinh tế phục hồi chậm, nhưng môi trường kinh tế vĩ mô ổn định hơn, niềm tin thị trường tốt hơn.

TS. Trần Du Lịch, Ủy viên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Đường liên cảng Cái Mép - Thị Vải thi công chậm tiến độ và mới được kết nối tới chân công trình Cảng CMH. Ảnh: Minh Tuấn

Vừa thanh tra toàn diện, vừa thu hồi dự án?

(ĐTTCO) - Sau khi ĐTTC có bài phản ánh “Dự án Cảng Tổng hợp-Container Cái Mép Hạ: Nhiều dấu hiệu khuất tất”, ngày 8-12-2017, phóng viên ĐTTC đã liên hệ lãnh đạo tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu để làm rõ những khiếu nại của chủ đầu tư về việc tỉnh thu hồi dự án trái pháp luật và những bất cập, khó khăn, vướng mắc trong suốt quá trình thực hiện dự án.