Kinh tế 9 tháng 2013: Đã phục hồi vẫn lo

Theo số liệu vừa được Bộ Kế hoạch - Đầu tư (KH-ĐT) công bố, tăng trưởng GDP 9 tháng năm 2013 ước đạt 5,14%, nhiều chỉ số kinh tế vĩ mô khác đã có sự cải thiện và tăng dần theo từng tháng. Phải chăng nền kinh tế Việt Nam đã thoát khỏi tình trạng loay hoay ở đáy? Bởi dù đưa ra những số liệu đáng mừng trên, Bộ KH-ĐT vẫn chưa xác nhận điều này, trong khi các chuyên gia kinh tế tiếp tục khuyến nghị cần hết sức thận trọng với các chính sách kích cầu để thúc đẩy tăng trưởng trong thời gian tới.

Nỗi lo cầu yếu tạm vơi

Theo báo cáo của Bộ KH-ĐT, khu vực nông, lâm, ngư nghiệp và thủy sản tăng 2,39%; khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 5,02%; dịch vụ tăng khoảng 6,25%. Như vậy, mức tăng GDP 5,14% đã có sự cải thiện so với cùng kỳ năm trước (4,73%) và nhích lên qua từng quý (quý I: 4,89%, quý II: 5%).

Ước 9 tháng qua chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) toàn ngành tăng 5,4% so với cùng kỳ năm 2012, cao hơn mức tăng 5,3% trong 8 tháng. Một số liệu khác đáng chú ý là trong 9 tháng qua sản xuất và phân phối điện, khí đốt tăng 8,3% so với cùng kỳ năm 2012.

 Kinh tế 9 tháng 2013: Đã phục hồi vẫn lo ảnh 1

DNNVV hiện vẫn chưa thoát khỏi khó khăn thực sự.  Ảnh: LONG THANH 

Ông Bùi Hà, Vụ trưởng Vụ Tổng hợp Kinh tế quốc dân (Bộ KH-ĐT), nhận định: “Thông qua tăng trưởng của ngành điện và lượng tiêu thụ điện năng cao hơn so với cùng kỳ năm trước, có thể nhận thấy sản xuất công nghiệp, xây dựng, nông lâm nghiệp và thủy sản đang phục hồi”.

Trong khi đó, phân tích các số liệu vĩ mô khác có thể thấy xuất khẩu đang là điểm sáng nhất trong tình hình kinh tế 9 tháng qua. Kim ngạch xuất khẩu 9 tháng ước 96,5 tỷ USD, tăng 15,7% so với cùng kỳ năm 2012. Nhập khẩu ước 96,6 tỷ USD, tăng 15,5% so với cùng kỳ năm trước.

Nhập siêu 9 tháng khoảng 124 triệu USD, bằng 0,1% tổng kim ngạch xuất khẩu. Bên cạnh đó, tốc độ tăng trưởng khu vực dịch vụ 9 tháng năm 2013 ước đạt 6,2% so với cùng kỳ năm 2012 là mức đóng góp cao nhất vào tăng trưởng GDP.

Nhìn chung tình hình kinh tế 9 tháng, về số liệu thống kê, các chỉ số chính đều có mức tăng cao hơn tháng trước và cùng kỳ năm trước, đã có thể nhận định rằng những lo ngại về tổng cầu yếu đã tạm vơi, những chính sách hỗ trợ tổng cầu đã bước đầu có kết quả.

Tuy nhiên, ông Đào Quang Thu, Thứ trưởng Bộ KH-ĐT, cho rằng không nên quá lạc quan trước những con số báo cáo. Theo ông Thu, cho dù ở góc nhìn lạc quan nhất cũng nhận thấy sự cải thiện rất nhỏ và tình hình của nền kinh tế vẫn còn mong manh. Thực tế cho thấy số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới trong quý III giảm, chỉ đạt trên 19.300 đơn vị, với tổng vốn gần 87.800 tỷ đồng (giảm 17% về lượng và 23% về vốn so với quý trước).

Tính chung 9 tháng, cả nước có hơn 58.200 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới với vốn đăng ký khoảng 281.360 tỷ đồng, tăng 11% so với cùng kỳ năm trước nhưng giảm 22% về vốn. Số doanh nghiệp tạm ngừng quay trở lại hoạt động trong 9 tháng qua gần 11.300, chủ yếu tập trung ngành bán buôn, bán lẻ, sửa chữa ô tô, xe máy (4.060 doanh nghiệp), xây dựng (1.918 doanh nghiệp), công nghiệp chế biến chế tạo (1.628 doanh nghiệp).

Còn nhiều thách thức

Kinh tế 9 tháng 2013: Đã phục hồi vẫn lo ảnh 2Hiện nay vẫn có nhiều ý kiến đánh giá khác nhau. Một số ý kiến cho rằng nền kinh tế đã vượt đáy, với nhiều chỉ tiêu quan trọng có diễn biến tháng sau cao hơn tháng trước. Nhưng lại có ý kiến cho rằng tháng sau cao hơn tháng trước, quý sau cao hơn quý trước là diễn biến bình thường hàng năm. Vậy các bộ, ngành và địa phương cần nhận định xu hướng kinh tế cho đúng, liệu có khởi sắc hay vẫn như thế?
Kinh tế 9 tháng 2013: Đã phục hồi vẫn lo ảnh 3

Ông ĐÀO QUANG THU,
Thứ trưởng Bộ KH-ĐT

Trong bản tin kinh tế vĩ mô số 9 vừa công bố hồi đầu tuần này, Ủy ban Kinh tế của Quốc hội nhận định: “Những diễn biến trong 3 quý năm 2013 của kinh tế thế giới nói chung và kinh tế Việt Nam nói riêng cho thấy những khó khăn và thách thức vẫn tiếp diễn trên phạm vi toàn cầu. Trên thế giới, tăng trưởng kinh tế toàn cầu tiếp tục suy giảm, đặc biệt tại một số nước và khu vực. Kinh tế EU vẫn đang đối mặt nhiều thách thức, với tình trạng thất nghiệp tiếp tục tăng cao tới mức báo động tại một số nền kinh tế đang bị suy thoái.

Tuy sức ép lạm phát trên toàn cầu đã giảm, nhưng đối với khối các nước đang phát triển, lạm phát vẫn là nguy cơ lớn tiềm ẩn trong bối cảnh dầu mỏ - nhiên liệu đầu vào chiến lược của sản xuất toàn cầu - có nguồn cung không ổn định do những bất ổn thường trực tại khu vực Trung Đông”.

Cũng theo bản tin, ở Việt Nam, bức tranh kinh tế vĩ mô trong 3 quý qua cũng bao gồm cả những gam màu sáng tối đan xen nhau. Điểm sáng nhất của nền kinh tế là lạm phát đã được kiềm chế hiệu quả ở mức thấp; xuất khẩu tiếp tục tăng trưởng; cán cân thương mại chỉ thâm hụt nhẹ, trong khi cán cân tổng thể thặng dư đã tạo điều kiện để ổn định tỷ giá và thực hiện được một bước tiến quan trọng trong việc chống đô la hóa và vàng hóa.

Một điểm sáng khác, tuy ít được chú ý hơn, song cũng hết sức quan trọng đối với tăng trưởng dài hạn của Việt Nam là sự gia tăng dòng vốn đầu tư của các công ty đa quốc gia hoạt động trong các lĩnh vực công nghệ mới đến từ Đông Á, có nhiều tiềm năng giúp Việt Nam tăng giá trị xuất khẩu, nâng cao năng lực công nghệ và cải thiện chất lượng nguồn nhân lực, qua đó dần bước lên những nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu theo lý thuyết “đàn ngỗng bay” (một đặc trưng phát triển công nghiệp ở các nước Đông Á) đã được thực tiễn kiểm nghiệm và xác nhận.

Tuy nhiên trong 3 quý này, nền kinh tế cũng chịu sự suy giảm rõ nét, phản ánh sự suy giảm của tăng trưởng tiềm năng cũng như tác động trễ của các chính sách tiền tệ và tài khóa chặt chẽ được đưa vào thực hiện trong năm gần đây.

“Đi cùng với tăng trưởng suy giảm là những khó khăn lớn khác mà hiện nay Việt Nam đang phải đối mặt. Đó là hàng tồn kho trong lĩnh vực bất động sản rất cao; nợ xấu ở mức cao và có xu hướng tiếp tục tăng; mặt bằng lãi suất cho vay vẫn còn cao và đa phần doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận tín dụng…” - nhóm tác giả báo cáo của Ủy ban Kinh tế của Quốc hội nhận định.

Kiên định chính sách ổn định vĩ mô

Kinh tế 9 tháng 2013: Đã phục hồi vẫn lo ảnh 4Đã đến lúc phải lựa chọn và quyết định. Đầu tiên phải đổi mới tư duy chiến lược kinh tế. Đây sẽ là động lực để nền kinh tế thoát khỏi trì trệ. Tuy nhiên, cần có sự dũng cảm và kiên trì trong lựa chọn này. Việt Nam sẽ phải hi sinh tăng trưởng trong vài năm đầu, chấp nhận một mức tăng trưởng thấp để đạt sự bền vững lâu dài.Kinh tế 9 tháng 2013: Đã phục hồi vẫn lo ảnh 5

GS. TRẦN THỌ ĐẠT,
Phó Hiệu trưởng Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội

Theo nhận định của nhiều chuyên gia kinh tế, sau giai đoạn tăng trưởng nóng, xu hướng cắt giảm nợ đang diễn ra ở cả khu vực doanh nghiệp cũng như khu vực hộ gia đình, dẫn đến cầu nội địa còn tiếp tục suy yếu. Bối cảnh kinh tế toàn cầu được dự báo tiếp tục khó khăn dẫn đến sự suy yếu còn dài của ngoại cầu.

Do vậy tổng cầu của kinh tế Việt Nam còn cần nhiều thời gian để hoàn toàn hồi phục, làm cho nền kinh tế tăng trưởng chậm lại trong giai đoạn trung hạn. Trong khi đó, những rủi ro về lạm phát vẫn còn hiện hữu dưới sức ép của các yếu tố chi phí đẩy, cũng như tâm lý và ký ức dai dẳng về lạm phát trong công chúng.

Quan trọng hơn, những bất cập mang tính cơ cấu, dẫn đến sự kém hiệu quả của đầu tư công, khu vực doanh nghiệp và hệ thống ngân hàng, đã làm gia tăng giá của sự đánh đổi giữa tăng trưởng và lạm phát trong ngắn hạn.

Bởi vậy, việc nới lỏng các chính sách vĩ mô để kích thích tổng cầu nhằm đạt tăng trưởng cao hơn trong ngắn hạn sẽ tạo ra những rủi ro lớn về lạm phát và mất cân đối vĩ mô, kéo dài phương thức tăng trưởng giật cục không có lợi cho phát triển kinh tế trong dài hạn.

Từ đó, các chuyên gia của Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho rằng quá trình điều chỉnh kinh tế Việt Nam sang một quỹ đạo mới cân bằng và bền vững hơn sẽ còn cần nhiều thời gian. Bởi vậy, cần có một tầm nhìn trung hạn đối với quá trình điều chỉnh này, thay vì quá chú ý đến những dao động ngắn hạn của nền kinh tế trong nước và toàn cầu.

Tại nhiều diễn đàn kinh tế gần đây, các chuyên gia đều có chung quan điểm, Chính phủ cần thực hiện một cách kiên định và quyết liệt các chính sách ổn định kinh tế vĩ mô, đẩy mạnh hơn nữa việc thực thi chương trình tái cơ cấu nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng. Đồng thời, cần chủ động thiết lập một hệ thống giám sát chặt chẽ và công khai minh bạch hóa thông tin về tiến độ của quá trình này nhằm củng cố niềm tin của thị trường, bao gồm cả người tiêu dùng và nhà đầu tư.

TS. Võ Trí Thành, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, cho rằng trong 3 năm tới, Chính phủ cần quan tâm nhất là ổn định, phục hồi và tái cấu trúc.

“Việt Nam phải kiên trì, nhất quán, không vì áp lực nào mà né tránh hay làm méo mó mục tiêu đã được xác định. Phục hồi không nên quá vội vã, mà phải ưu tiên cho ổn định kinh tế vĩ mô” - ông Thành nói.

Bảo Minh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất