Khơi thông vốn đến DN: Hỗ trợ bằng hành động cụ thể

Tín dụng tăng quá thấp, tiếp cận vốn ngân hàng của doanh nghiệp còn hạn chế là những vấn đề lớn được đưa ra bàn thảo để tìm cách tháo gỡ tại hội nghị “ngành ngân hàng triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2012”, tổ chức cuối tuần qua ở Hà Nội. Tại hội nghị, các NHTM đều đồng thuận với chỉ đạo của Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình: “Kéo giảm lãi suất cho vay đối với các khoản nợ cũ về 15%/năm trở xuống từ ngày 15-7. Chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp phải bằng hành động cụ thể chứ không thể nói suông”.

Cơ cấu tín dụng chuyển dịch tích cực

Theo đánh giá của NHNN, trong 6 tháng đầu năm 2012, điều hành chính sách tiền tệ đã chủ động dẫn dắt thị trường. Các mức lãi suất điều hành đã giảm nhanh với tổng mức giảm 4-5%/năm, phù hợp với diễn biến lạm phát, kinh tế vĩ mô và thị trường tiền tệ.

Năm 2012 để đạt mức tăng trưởng cận dưới 6% rất khó khăn. Thời gian tới chính sách tiền tệ và hoạt động ngân hàng cần tập trung tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh. Theo đó, ngành ngân hàng nhanh chóng đánh giá lại thực trạng nợ, đặc biệt nợ xấu; phân tích nguy cơ với từng khoản nợ, để có giải pháp xử lý ngay, phù hợp với từng khoản nợ. Về cơ cấu tín dụng, ngoài việc ưu tiên cho các lĩnh vực được khuyến khích thời gian tới, cũng cân nhắc để có thể mở rộng ưu tiên cho một số lĩnh vực khác, kể cả tiêu dùng hợp lý.

Ông VŨ VĂN NINH,
Phó Thủ tướng Chính phủ

Đến ngày 30-6, tổng phương tiện thanh toán (chưa loại trừ giấy tờ có giá do tổ chức tín dụng (TCTD) phát hành) tăng 5,57% so với cuối năm 2011, phù hợp với mục tiêu tăng trưởng tổng phương tiện thanh toán 14-16% trong năm 2012.

Tín dụng tăng trưởng ở mức thấp nhưng cơ cấu tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực, tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên theo chủ trương của Chính phủ, giảm dần tỷ trọng dư nợ đối với các lĩnh vực không khuyến khích.

Tính đến 30-6, tín dụng tăng 0,76% so với cuối năm 2011 (nếu tính cả số dư đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp và ủy thác tăng khoảng 1,4%). Tín dụng chung của hệ thống tăng thấp, nhưng lại tăng cao đối với các ngành, lĩnh vực ưu tiên và giảm mạnh đối với lĩnh vực không khuyến khích.

Đến ngày 31-5, tín dụng xuất khẩu tăng 12,63%; nông nghiệp nông thôn tăng 3%; công nghiệp hỗ trợ tăng 7,13%; riêng tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) giảm 13,69% (tính đến 31-3). Dư nợ đối với lĩnh vực không khuyến khích chiếm 5,25% tổng dư nợ, giảm 5,91% so với tỷ trọng cuối năm 2011 (11,16%).

Một kết quả đáng ghi nhận khác là thanh khoản toàn hệ thống ngân hàng được bảo đảm và có xu hướng cải thiện so với cuối năm 2011. Số dư tiền gửi bình quân của các TCTD tại NHNN tăng dần qua từng tháng, tỷ lệ tín dụng/huy động vốn giảm dần, từ mức 103,23% cuối năm 2011 xuống còn 90,33% đến ngày 30-6, lãi suất liên ngân hàng giảm mạnh, dư thừa thanh khoản.

Theo Thống đốc Nguyễn Văn Bình, kết quả hoạt động của hệ thống ngân hàng đã góp phần quan trọng vào nhiệm vụ kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô thời gian qua. Trong 6 tháng đầu năm, lạm phát chỉ tăng 2,52%, bảo đảm mục tiêu kiềm chế lạm phát ở mức 1 con số trong năm 2012 là hoàn toàn khả thi.

Thậm chí, theo dự báo của NHNN, lạm phát năm nay sẽ được kiềm chế ở mức khoảng 6-7,4%. Mặt khác, cũng nhờ tác động từ chính sách tiền tệ, cán cân thanh toán tổng thể tính đến nay đã thặng dư khoảng 7,2 tỷ USD, dự báo cả năm có thể thặng dư trên 3 tỷ USD.

Vì sao tín dụng tăng thấp?

Vấn đề đáng lo ngại nhất được đặt ra cho ngành ngân hàng là tín dụng tăng thấp, khả năng mở rộng trong thời gian tới vẫn rất khó khăn. Nếu không giải quyết được vấn đề này sẽ ảnh hưởng tới mục tiêu tăng trưởng GDP, đồng thời tiếp tục khiến hoạt động sản xuất kinh doanh gặp nhiều khó khăn.

Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Đồng Tiến cho rằng tín dụng giảm có nhiều nguyên nhân như: cầu tín dụng ở mức thấp do cầu trong nước và nước ngoài tăng thấp, doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn, hàng tồn kho lớn nên hạn chế khả năng hấp thụ vốn của ngân hàng.

Khơi thông vốn đến DN: Hỗ trợ bằng hành động cụ thể ảnh 1

NH sẵn sàng bơm vốn cho DN, nhưng phải "chọn mặt, gửi vàng". Ảnh: CAO THĂNG

Bên cạnh đó, khả năng trả nợ ngân hàng của doanh nghiệp và người dân suy giảm trong điều kiện khó khăn đầu ra. Thị trường bất động sản thanh khoản kém, gây khó khăn cho hoạt động của TCTD do phần lớn tài sản thế chấp các khoản vay có nguồn gốc từ bất động sản.

Đây là lý do khiến các TCTD phải đưa ra điều kiện cho vay chặt chẽ hơn để hạn chế rủi ro. Thực tế thời gian qua hoạt động của các TCTD cơ bản an toàn nhưng cân đối vốn chưa được cải thiện, nợ xấu tăng.

Đến cuối tháng 5-2012, tổng nợ xấu của toàn hệ thống các TCTD chiếm 4,47% tổng dư nợ tín dụng cho nền kinh tế (cuối năm 2011 là 3,07%). Và đến cuối tháng 5-2012, các TCTD đã tiến hành trích dự phòng rủi ro để xử lý nợ xấu được khoảng 67.000 tỷ đồng.

Từ thực tế điều hành hoạt động cho vay, ông Nguyễn Phước Thanh, Tổng giám đốc Vietcombank, cho rằng tín dụng tăng thấp có nguyên nhân từ khách quan và chủ quan; khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế kém là do cầu nền kinh tế và thị trường tiêu thụ giảm mạnh.

Từ năm 2009, do chính sách kích cầu hàng hóa được sản xuất nhiều, đến nay tồn kho lớn. Doanh nghiệp đứng trước tình thế hàng tồn kho cao nhưng không có vốn, đã chấp nhận bán lỗ nên hiệu quả kinh doanh không tốt, xếp hạng tín nhiệm giảm càng khó vay ngân hàng. Bên cạnh đó, sự kết hợp giữa chính sách tiền tệ và tài khóa cần được xem xét.

Tín dụng tăng nhưng đầu tư từ ngân sách giảm, đến nay mới giải ngân được 34% kế hoạch năm. Trong khi đó, tồn tại chủ quan của ngành ngân hàng là nợ xấu gia tăng, khiến họ buộc phải thận trọng khi cho vay. Ông Thanh cũng đề cập tới điểm yếu của ngành ngân hàng là rủi ro kỳ hạn.

Theo số liệu của NHNN, tỷ trọng tín dụng trung và dài hạn trong tổng tín dụng hiện vẫn duy trì ở mức 42% như cuối năm 2011, trong khi phần lớn nguồn vốn huy động là ngắn hạn.

Thừa nhận ngân hàng phải có trách nhiệm hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua khó khăn, nhưng ông Lê Hùng Dũng, Chủ tịch HĐQT Eximbank, cho rằng phải “chọn mặt, gửi vàng”, bởi không thể mang tiền của người gửi vung vãi cho doanh nghiệp làm ăn thua lỗ vay.

Giảm lãi suất, cơ cấu lại nợ

Thống đốc Nguyễn Văn Bình cho rằng trong bối cảnh hiện nay, cứu doanh nghiệp cũng chính là cứu ngân hàng và ngược lại. Do vậy, trong 6 tháng cuối năm cần triển khai quyết liệt các giải pháp khơi thông dòng vốn tín dụng, giảm lãi suất cho vay để tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh.

NHNN kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành triển khai quyết liệt các giải pháp nhằm phân bổ, giải ngân các nguồn vốn đầu tư từ ngân sách và trái phiếu chính phủ. Thực tế giải ngân trong 6 tháng đầu năm quá chậm, trong 6 tháng cuối năm khối lượng giải ngân sẽ rất lớn. Vì thế phải bảo đảm tiến độ giải ngân hợp lý qua từng tháng, tập trung chủ yếu vào quý III, vừa nhằm giải quyết hàng tồn kho, đặc biệt là vật liệu xây dựng, vừa tăng thanh khoản cho nền kinh tế, góp phần khơi thông tín dụng ngân hàng, hỗ trợ tăng trưởng, đồng thời không gây áp lực lạm phát cho năm 2013.

Ông NGUYỄN ĐỒNG TIẾN,
Phó Thống đốc NHNN Việt Nam 

Trong 6 tháng đầu năm 2012, lãi suất cho vay dù giảm nhưng vẫn còn ở mức cao, đặc biệt tỷ trọng dư nợ có lãi suất cao (trên 16%/năm) vẫn còn lớn. Vì thế, để hỗ trợ thiết thực cho doanh nghiệp, các ngân hàng thương mại (NHTM) điều chỉnh lãi suất cho vay với các khoản vay cũ về mức 15%/năm trở xuống, thực hiện ngay từ ngày 15-7 tới.

Với khoản vay mới, lãi suất cho vay theo mặt bằng lãi suất huy động mới nhưng đảm bảo chất lượng tín dụng vay. Dự kiến, đầu tuần này, NHNN sẽ có văn bản chỉ đạo toàn hệ thống để các NHTM có cơ sở thực hiện.

Thống đốc Nguyễn Văn Bình cũng yêu cầu NHNN chi nhánh các tỉnh, thành phố trực tiếp làm việc với các NHTM trên địa bàn để triển khai định hướng trên.

“Nếu doanh nghiệp đã khó khăn, không có khả năng trả nợ gốc, việc ghi lãi suất cao cũng không có ý nghĩa gì, nhưng gây phản cảm với xã hội. Còn với doanh nghiệp có thể vượt qua khó khăn vẫn duy trì lãi suất cao thì không phải là chia sẻ với họ” - người đứng đầu ngành ngân hàng phân tích.

Thống nhất với chủ trương trên, TS. Phạm Huy Hùng, Chủ tịch HĐQT VietinBank, cho biết với các doanh nghiệp có nợ quá hạn, VietinBank đã chủ động miễn giảm lãi suất để doanh nghiệp có điều kiện trả nợ và vay mới.

Về việc VietinBank vẫn còn một số khoản cho vay cũ với lãi suất trên 16%/năm, ông Hùng cho biết việc giảm lãi suất xuống 15%/năm có thể thực hiện được ngay: “Với các khoản vay mới, doanh nghiệp có đủ điều kiện, hoạt động hiệu quả, VietinBank sẵn sàng cho vay với lãi suất 12%/năm”.

Quan tâm nhiều tới lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, TS. Nguyễn Ngọc Bảo, Chủ tịch HĐTV Agribank, cho biết đã chủ động rà soát từng khoản vay để có giải pháp cơ cấu lại nợ một cách hợp lý nhất và việc giảm lãi suất xuống 15%/năm hoàn toàn khả thi.

Agribank phấn đấu tăng tín dụng 10% trong năm 2012, nhưng với các chi nhánh ở địa bàn nông thôn sẽ phải tăng tín dụng ít nhất 15%. Bà Nguyễn Thị Nga, Chủ tịch HĐQT SeABank, cũng cho rằng việc giảm lãi suất đối với các khoản vay cũ là việc làm cần thiết để hỗ trợ doanh nghiệp. SeABank đã từng giảm lãi suất cho khách hàng từ 24%/năm xuống chỉ còn 12%/năm, nhưng doanh nghiệp này vẫn chưa trả nợ.

Bà Nga mong rằng khi các ngân hàng tạo điều kiện, phía doanh nghiệp cũng nên chia sẻ lại ngân hàng. Về chính sách, bà Nga kiến nghị NHNN nên giãn tiến độ kiểm soát nợ xấu để các NHTM tự tin hơn khi đưa vốn ra thị trường.

Minh Giang

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Khó càng khó khi “thuế chồng thuế”

Khó càng khó khi “thuế chồng thuế”

(ĐTTCO) - Người dân nói chung và giới kinh doanh BĐS nói riêng khá quan tâm đến một số đề xuất của Bộ Tài chính với Chính phủ về định hướng điều chỉnh 5 chính sách thuế, trong đó có Luật Thuế giá trị gia tăng (VAT), bởi liên quan đến các hoạt động đầu tư, kinh doanh BĐS.