Kéo giảm dư nợ phi sản xuất trước giờ “G”

Hôm nay 30-6, hạn chót để các ngân hàng thương mại (NHTM) giảm tỷ lệ cho vay phi sản xuất xuống 22%. Ghi nhận thông tin cuối cùng chiều qua còn ít nhất 10 NHTM chưa đạt tỷ lệ này theo yêu cầu của NHNN. Có ý kiến từ Bộ Xây dựng và các chuyên gia cho rằng NHNN nên xem xét, phân định lại dư nợ tín dụng bất động sản (BĐS), nhưng xem ra nếu NHNN thực hiện điều này cũng khó giúp các NHTM giảm nhanh dư nợ phi sản xuất.

Cửa lách đã hẹp

Trong dư nợ phi sản xuất, dư nợ BĐS được cho là lĩnh vực khó thu hồi nhanh thời điểm này. Bởi lẽ thị trường BĐS đang trong thời kỳ ảm đạm và thời hạn cho vay của các NHTM thường kéo dài 5-10 năm. Do vậy, không thể kéo giảm xuống một sớm một chiều.

Theo số liệu từ NHNN, đến ngày 10-6 dư nợ BĐS đã giảm được 13.000 tỷ đồng so với cuối năm 2010, còn lại 222.000 tỷ đồng nhưng vẫn chiếm khoảng 8,54% dư nợ của toàn bộ nền kinh tế. Phó tổng giám đốc OCB cho biết đã kéo giảm dư nợ phi sản xuất đúng hạn 30-6 là 22% và theo lộ trình từ này đến cuối năm NHTM sẽ tiếp tục kéo giảm xuống 16%, nhưng ông cũng thừa nhận các ngân hàng hiện rất khó khăn trong việc kéo giảm vì các cửa đều đang hẹp dần.

Đưa ra chỉ tiêu 22% trên cơ sở NHNN đã tính toán khả thi. Một số NHTM không kéo phi sản xuất về được ngoài nguyên nhân khách quan còn có ngân hàng đủ điều kiện vẫn cố tình tiếp tục cho vay phi sản xuất. Số liệu NHNN mới đây cho biết có NHTM tăng tín dụng BĐS đến 24%, chứng khoán 31%; có ngân hàng cho vay chứng khoán tăng đến 154% so với đầu năm ở thời điểm kiểm tra. Do vậy, đến thời điểm này dù biết sẽ có NHTM không thể thực hiện được nhưng NHNN vẫn kiên quyết xử lý nhằm răn đe, ngăn tình trạng các NHTM tiếp tục cho vay phi sản xuất.

TS. Lê Thẩm Dương, Đại học Ngân hàng TPHCM

Hiện nay, những NHTM còn rộng “room” tăng trưởng tín dụng 20% đang cố đẩy cho vay sản xuất lên để kéo giảm tỷ lệ dư nợ phi sản xuất. Nhưng muốn cho vay cũng khó bởi nhiều doanh nghiệp (DN) chờ lãi suất giảm mới vay. Việc bàn với khách hàng tìm nguồn tài chính khác để trả nợ cũng trở nên khó khăn, nên giải pháp được một số NHTM thực hiện là thông qua nghiệp vụ ủy thác đầu tư đưa dòng vốn của ngân hàng “chảy” qua một DN để gián tiếp cho vay DN BĐS, DN này trả nợ cũ, NHTM hợp thức hóa việc thu hồi nợ BĐS. Hình thức này chẳng khác nào cho vay “đảo nợ”.

Tuy nhiên, nhiều NHTM cho biết đến nay NHNN cũng đã siết cửa ủy thác đầu tư nên cửa lách giảm dư nợ phi sản xuất đang hẹp lại. Do vậy, thời điểm này NHTM chỉ còn đàm phán với khách hàng để thu hồi trước nợ được phần nào hay phần đó. Nếu không gửi văn bản giải trình khó khăn để NHNN xem xét.

Lãnh đạo của VietABank thừa nhận huy động vốn hiện rất khó nên không thể tăng cho vay lĩnh vực sản xuất để kéo tỷ lệ cho vay phi sản xuất xuống. Dư nợ của ngân hàng này vì thế đã giảm so với đầu năm, trong khi tỷ lệ cho vay phi sản xuất không đảm bảo yêu cầu của NHNN.

Trong bối cảnh này, Bộ Xây dựng đã kiến nghị NHNN nghiên cứu giảm tỷ trọng một số khoản mục như: vay xây dựng khu đô thị; vay xây dựng văn phòng, cao ốc cho thuê; vay xây dựng để chuyển nhượng trung tâm thương mại, chợ, cửa hàng; vay xây dựng, sửa chữa, mua nhà để bán; vay mua quyền sử dụng đất hoặc bồi thường giải phóng mặt bằng, khởi công dự án mới... Thay vào đó tăng tỷ trọng cho vay như: vay xây dựng cơ sở hạ tầng (nhà, xưởng) phục vụ sản xuất kinh doanh, vay mua nhà để ở.

Một số khoản mục có thể giữ nguyên tỷ trọng, như: vay xây dựng - kinh doanh trung tâm thương mại, chợ, cửa hàng; vay xây dựng, sửa chữa nhà để ở hoặc đối với các dự án dở dang cần vốn để tiếp tục hoàn thành sản phẩm, bán và thu hồi vốn đầu tư… Tuy nhiên, Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Giàu cho biết sẽ xem xét. Theo nhiều NHTM  nếu NHNN chấp nhận sẽ giúp giảm bớt phần nào tỷ lệ dư phi sản xuất trong thời gian tới.

Kiên định để giữ kỷ luật

Đến cuối ngày hôm qua 29-6 NHNN vẫn chưa có thông báo thay đổi nào về hình thức xử phạt hay gia hạn cho các NHTM nếu không giảm dư nợ phi sản xuất xuống đúng lộ trình. Trước đó, Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Giàu cho biết nếu đến 30-6 các NHTM không đáp ứng quy định, NHNN sẽ áp các NHTM đó bằng hình thức tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc gấp đôi so với bình thường và không được mở rộng hoạt động trong 6 tháng cuối năm 2011 và cả năm 2012.

Thực tế, nếu NHNN không mạnh tay, từ đầu năm đến nay không có chuyện giảm 13.000 tỷ đồng dư nợ BĐS. Việc mạnh tay giữ nguyên tỷ lệ này sẽ lập lại kỷ cương, tái cấu trúc hoạt động, ngăn ngừa hiện tượng tiêu cực ở các NHTM.

Theo TS. Lê Xuân Nghĩa, Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia, việc phân định lại tín dụng phi sản xuất là điều nên làm. Bởi thực tế không phải lĩnh vực nào cho vay liên quan đến nhà đất đều quy vào BĐS. Nhưng điều này đòi hỏi phải có thời gian để NHNN tính toán và công bố danh mục cho vay đúng nghĩa phi sản xuất.

Và thực tế ở khía cạnh nào đó các NHTM cũng khó “ngụy biện” việc phân định tín dụng phi sản xuất với việc khó điều chỉnh giảm dư nợ phi sản xuất. Bởi thực tế tỷ trọng sản xuất trong phi sản xuất không quá lớn và dòng vốn vào BĐS phần nhiều vào căn hộ cao cấp, đầu cơ. 

Theo TS. Võ Trí Thành, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý Trung ương, việc xử phạt đối với các NHTM vi phạm là cần thiết, nhưng mức chế tài xử phạt nhằm tăng gấp đôi dự trữ bắt buộc chưa hẳn là biện pháp tốt, dù điều này thể hiện mạnh mẽ thông điệp của NHNN.

Bởi thời điểm hiện nay nếu tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc sẽ khiến các ngân hàng nhỏ vốn đã khó khăn càng khó khăn hơn. Thay vào đó, NHNN nên đặt những ngân hàng này vào diện giám sát chặt chẽ hơn bình thường, liên quan đến tất cả các chỉ số an toàn trong một thời hạn nhất định, có thể từ nay đến cuối năm và có thể sang đầu năm sau. Đồng thời, đặt ra yêu cầu cơ cấu lại thông qua nhiều cách khác nhau.

THIÊN NGÂN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Cơn địa chấn mang tên “đất công”

Cơn địa chấn mang tên “đất công”

(ĐTTCO) - Việc Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an có văn bản yêu cầu phối hợp điều tra việc mua bán nhà, đất công sản trên địa bàn TP Đà Nẵng từ năm 2006 đến nay, bước đầu hé lộ những thông tin lợi nhuận khủng từ việc xẻ thịt đất công mà lâu nay mọi người vẫn râm ran.