Giảm ùn tắc: Vẫn loay hoay tìm giải pháp

(ĐTTCO) - Đại hội đại biểu Đảng bộ TPHCM lần thứ X đã đề ra chiến lược phát triển TP trong 5 năm tới (2016-2020). Nội dung Nghị quyết Đại hội được nhiều người quan tâm nhất, là các chương trình đột phá, trong đó có chương trình giảm ùn tắc và tai nạn giao thông. Điều này đòi hỏi TPHCM phải giải một bài toán tổng thể bằng nhiều giải pháp đồng bộ.

Đại phẫu hạ tầng

Hơn 40 năm qua hạ tầng giao thông TPHCM đã có bước phát triển đáng kinh ngạc. Đặc biệt 5 năm gần đây hàng trăm công trình, cải tạo, nâng cấp và xây mới (cầu, đường), chống ngập, chỉnh trang đô thị được đầu tư xây dựng. Cụ thể năm 2011, TPHCM có khoảng 3.217km đường giao thông với diện tích 25,8 triệu m² và 989 chiếc cầu với tổng chiều dài 50.030m. Đến 2013, xây dựng mới 41,2km đường, năm 2014 có 134km đường mới và năm 2015 có thêm 34,5km đường mới cùng 10 cây cầu.

TPHCM đã trở thành một đô thị đặc biệt, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ, đầu mối giao lưu và hội nhập quốc tế; là đầu tàu, động lực, có sức thu hút và sức lan tỏa lớn của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam… Vì vậy, cơ sở hạ tầng giao thông vận tải TP phải có sự phát triển tương thích mới góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội bền vững.

Ông Lê Văn Khoa,Phó Chủ tịch UBND TPHCM

Thực hiện chương trình giảm ùn tắc giao thông giai đoạn 2011-2015, nhiều công trình giao thông cấp bách như cầu Rạch Chiếc, cầu Phú Long, nút giao thông Gò Dưa, đường ven kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, đường liên tỉnh lộ 25B (giai đoạn 2), cầu Băng Ky, cầu Đỏ, trục chính đường Bến Vân Đồn, đường Nguyễn Thị Thập… nhanh chóng hoàn thành đưa vào sử dụng. Đầu năm 2013, đơn vị thi công 2 cầu vượt bằng thép tại ngã tư Thủ Đức và nút giao thông Hàng Xanh hoàn thành vượt tiến độ 2 tháng, đã giúp giải quyết 2 điểm nóng ùn tắc trên Xa lộ Hà Nội. Để nâng cao năng lực vận chuyển hành khách, giải quyết nhu cầu đi lại cho người dân, bên cạnh cải thiện số lượng và chất lượng dịch vụ xe buýt, các đề án phát triển BRT (xe buýt nhanh), xe điện ngầm (metro)… đang được TP xây dựng và kêu gọi đầu tư.

 Tháng 8-2012, tuyến metro số 1 dài gần 20km, đi qua các quận 1, 2, 9, Bình Thạnh, Thủ Đức và huyện Dĩ An (Bình Dương) được khởi công xây dựng, dự kiến đưa vào sử dụng đầu năm 2018. Việc triển khai dự án tuyến metro số 1 ngoài đáp ứng nhu cầu đi lại, còn được kỳ vọng sẽ tác động mạnh mẽ đến sự phát triển đô thị dọc tuyến như quận 2, 9, Thủ Đức và thị xã Dĩ An (Bình Dương). Trong tương lai, tuyến metro này có thể được kéo dài đến TP Biên Hòa (Đồng Nai) và đấu nối với tuyến đường sắt liên vùng đến TP Thủ Dầu Một (Bình Dương). Cùng lúc mở rộng tuyến đường từ cầu Sài Gòn đến nút giao thông Bình Thái, nút giao thông Tân Vạn, nâng cấp Xa lộ Hà Nội lên 12 làn xe. Đây được xem là cung đường xương sống của TPHCM, giúp cho khu vực giao thông cửa ngõ phía Đông TP trở nên liên hoàn. Cũng trong năm 2015, hơn 12km đường dọc kênh Tân Hóa - Lò Gốm được đầu tư cải tạo gắn với đổi màu dòng kênh đen, tiếp tục được xem là bước đột phá trong thay đổi bộ mặt đô thị. Đặc biệt, 4 nút giao thông là Đại lộ Đông Tây, Ngã ba Cát Lái, Vành đai 2 và Cầu vượt Trạm 2 là những nút giao thông hiện đại, đã góp phần thay đổi diện mạo cửa ngõ TPHCM vốn là những điểm nóng kẹt xe.

Áp lực tăng dân số, phương tiện

Mặc dù thời gian qua TP đã đầu tư mạnh cho hạ tầng giao thông, nhưng việc đầu tư này mới đạt mức tăng trưởng khoảng 2%/năm. Tỷ lệ tăng thấp này cùng với sự gia tăng về dân số đã đặt TPHCM đứng trước những thử thách to lớn về cơ sở hạ tầng. Thống kê sơ bộ, trung bình mỗi năm TP tăng thêm khoảng 200.000-300.000 người nhập cư. Trong khi đó, dân số chỉ tập trung ở 10 quận nội thành với diện tích khoảng 170km2 và đặc biệt cao ở khu vực lõi với 930ha. Chính vì vậy, các đầu mối giao thông tập trung vào khu vực này rất cao, trong khi cơ sở hạ tầng giao thông lại không thể đáp ứng. Bên cạnh đó, sự gia tăng phương tiện giao thông cũng tạo áp lực rất lớn cho giao thông TP. Số liệu từ Sở GTVT TPHCM cho biết hiện mỗi ngày TP tăng khoảng 100 ô tô, 1.000 mô tô và xe gắn máy, chưa kể các loại xe tải nặng, xe container, xe đầu kéo cũng đang phát triển rất nhanh để phục vụ nhu cầu chuyên chở của TP. Tính chung giai đoạn 2010-2015 xe cá nhân tăng 2,5 triệu phương tiện (khoảng 11%/năm) đang gây áp lực các tuyến đường TP. Đặc biệt, ở các điểm nóng gây ùn tắc như cửa ngõ sân bay Tân Sơn Nhất, cao điểm một ngày 100.000 lượt người ra vào, khu vực cảng Cát Lái cũng lên tới 18.000 lượt xe container ra vào mỗi ngày.

Một TP hơn 8 triệu dân mà có đến 7 triệu xe gắn máy rõ ràng là thách thức rất lớn cho phát triển giao thông đồng bộ hiện đại. Thêm nữa là cấu trúc phố thị theo kiểu nhà ống, phần trước để buôn bán ôm sát mặt đường, lấn chiếm vỉa hè… TPHCM đang tồn tại 2 “tai họa” đối với giao thông là nhà phố và xe cá nhân phát triển quá nhanh trong khi hạ tầng lại phát triển không tương thích.

PGS.TS Nguyễn Minh Hòa, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch và Phát triển đô thị TPHCM

Cũng theo Sở GTVT TP, hiện nay những điểm nóng nhất gây ùn tắc ảnh hưởng cho nhiều người dân là Lăng Cha Cả, Hàng Xanh, vòng xoay Nguyễn Thái Sơn... và các cửa ngõ ra vào TP, như ngã tư An Sương, ngã tư Thủ Đức, nút giao An Phú. Đặc biệt, trục đường từ Trường Chinh dẫn đến Cộng Hòa luôn là điểm ùn ứ mỗi ngày. Cụ thể, trên địa bàn TP có 26 điểm nóng kẹt xe, gồm giao lộ Tôn Đức Thắng - Nguyễn Hữu Cảnh (quận 1); giao lộ Nguyễn Văn Cừ - Trần Hưng Đạo (quận 5); ngã 6 Cộng Hòa - Công trường Dân Chủ (quận 3); đường Hoàng Minh Giám (quận Phú Nhuận); đường Trường Chinh (đoạn từ Âu Cơ đến Tân Kỳ - Tân Quý); nút giao thông Mỹ Thủy, An Phú (quận 2); giao lộ đường Lê Văn Việt - Đình Phong Phú; Lã Xuân Oai (đoạn từ cầu Tăng Long đến ngã ba Lò Lu)...

 Có thể thấy, ùn tắc giao thông đang gây thiệt hại không nhỏ đến sự phát triển kinh tế quốc gia, giảm hiệu suất lao động và tăng các chi phí không cần thiết trong quá trình sản xuất. Trong bối cảnh kinh tế giảm phát và khó khăn như hiện nay, lãng phí trong giao thông lại đặt thêm một gánh nặng đối với đời sống kinh tế của người dân. Đến nay, TP đã có hơn 7,2 triệu phương tiện có đăng ký (gồm hơn 6,5 triệu xe gắn máy và khoảng 660.000 ô tô), chưa kể khoảng 1 triệu xe máy vãng lai của các tỉnh đổ về. Riêng đường sắt quốc gia Hà Nội - TPHCM có 14,3km đi qua địa phận và đi qua 26 vị trí đường cắt ngang trên địa bàn - đây là một trong những nguyên nhân gây ùn tắc giao thông. Thực trạng này khiến mỗi năm TP thiệt hại khoảng 170 tỷ đồng.

Giải bài toán tổng thể

Tại hội thảo “Các giải pháp giảm ùn tắc giao thông, giảm tai nạn giao thông giai đoạn 2016-2012 trên địa bàn TPHCM” do UBND TP và Sở GTVT tổ chức ngày 29-3, rất nhiều giải pháp mang tính đột phá đã được các chuyên gia đầu ngành đưa ra. Ông Bùi Xuân Cường, Giám đốc Sở GTVT TPHCM, cho biết trong giai đoạn 2016-2020 có 7 nhóm vấn đề được đặt ra. Trước mắt, TP sẽ tập trung khai thác tốt nhất cơ sở hạ tầng hiện nay. Đây là một trong những giải pháp ưu tiên vì tốn ít chi phí nhất và có thể triển khai làm được ngay, hiệu quả thấy rõ. Giải pháp ưu tiên thứ 2 là tiếp tục tập trung dồn sức để phát triển vận tải công cộng, đổi mới và cải tổ lại hệ thống vận tải công cộng, trong đó chú trọng phát triển hệ thống vận tải giao thông đường thủy nội địa để góp phần giảm thiểu ùn tắc giao thông đường bộ.

Giảm ùn tắc: Vẫn loay hoay tìm giải pháp ảnh 1

Nội ô TPHCM đang là bài toán nan giải ùn tắc giao thông giờ cao điểm. Ảnh: LONG THANH

Trong khi đó, TS. Võ Kim Cương đề xuất 10 giải pháp chống ùn tắc giao thông: Phát triển cầu đường; phát triển giao thông công cộng; cải tạo các nút tắc; phân luồng tuyến hợp lý; quy hoạch đô thị hợp lý (tránh tập trung đông người như trường học, chợ, nhà máy trên các trục lộ); tăng cường pháp chế; tăng cường tuyên truyền giáo dục pháp luật về giao thông; hạn chế phương tiện cá nhân; huy động tài chính phục vụ quản lý và phát triển giao thông; sắp xếp lại giờ tan tầm. Theo TS. Cương, đây là 10 giải pháp rất toàn diện, bao gồm 5 giải pháp đầu về mặt kỹ thuật và 5 giải pháp sau về mặt xã hội. Để tìm mục tiêu cụ thể cho Chương trình đột phá chống ùn tắc, TS. Cương đề nghị cần rà soát đánh giá lại việc thực hiện các giải pháp của tất cả các đề tài đã đề ra. Qua việc rà soát đánh giá này, đối chiếu với hiện trạng ùn tắc hiện tại, chắc chắn sẽ xác định được các mục tiêu cụ thể, thứ tự ưu tiên của từng mục tiêu để có kế hoạch đột phá. Còn TS. Huỳnh Thế Du, Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright, bày tỏ cần phải đưa ra những giải pháp ưu tiên, mang tính đột phá nhưng phải gắn liền với chỉnh trang đô thị. Cụ thể, cần cách tiếp cận và triển khai hoàn toàn mới là tập trung nguồn lực cho việc phát triển hệ thống vận tải hành khách công cộng thay vì xây thêm đường như hiện nay. Nếu điều này không được xem là một ưu tiên và giải quyết một cách căn cơ, khả năng cao trong 5-10 năm tới TPHCM sẽ trở thành bãi đậu xe khổng lồ như một số TP trên thế giới đã trải qua như Bangkok, Jakarta.

Một giải pháp được nhiều chuyên gia đưa ra là TP phải nhanh chóng có các phương tiện thay thế đa dạng, đa cấp. Trong đó, việc lựa chọn loại hình giao thông công cộng phù hợp là một yêu cầu cần thiết. Cụ thể, TP cần thực hiện những giải pháp như nâng cấp, lắp đặt thêm đèn tín hiệu giao thông thông minh để cải thiện tình trạng ùn tắc các tuyến đường cửa ngõ phía Tây Bắc; quy hoạch hợp lý chỗ đậu xe máy trên vỉa hè, tạo thêm dòng quay đầu xe ở những nút giao thông trọng điểm; giảm bớt phát triển các cơ sở dịch vụ, các cao ốc, chung cư cao tầng làm gia tăng dân số ở khu vực trung tâm; đầu tư trọng điểm, tạo ra những khu trung tâm mới đủ đối trọng với trung tâm hiện hữu nhằm chia nhỏ lượng người đổ dồn về một điểm. Đã đến lúc phải có quan niệm mới, đó là quản lý giao thông toàn diện thay cho tư duy “hạn chế phương tiện cơ giới cá nhân thuần túy”.

Nguyễn Hồng

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Dự án đại lộ ven sông Sài Gòn có khả thi?

Dự án đại lộ ven sông Sài Gòn có khả thi?

(ĐTTCO) - Mới đây, trong văn bản cho ý kiến về dự án BT (đổi đất lấy hạ tầng) đại lộ ven sông Sài Gòn, Bộ Kế hoạch - Đầu tư (KH-ĐT), cho rằng TPHCM cần yêu cầu Tập đoàn Tuần Châu bổ sung các nội dung còn thiếu, như chứng minh năng lực, kinh nghiệm thực hiện dự án tương tự cho phù hợp quy định.