Du lịch VN (K2): Thừa hạn chế, thiếu thu hút

Là một trong những trung tâm du lịch của Việt Nam, doanh thu du lịch hàng năm của TPHCM chiếm khoảng 47% cả nước. Tuy nhiên cho đến nay du lịch TPHCM vẫn còn tồn tại rất nhiều hạn chế và chưa xứng tầm với khẩu hiệu “Điểm đến du lịch hấp dẫn, an toàn và thân thiện”.

Nhàm chán và lo sợ

Theo UBND TPHCM, trong tháng 5-2015 khách quốc tế đến TP ước đạt 301.000 lượt, tăng 3,7% so cùng kỳ năm ngoái; doanh thu lữ hành, khách sạn, nhà hàng ước đạt 7.813 tỷ đồng, tăng 4%. Tính chung 5 tháng, tổng lượt khách quốc tế đến TPHCM đạt hơn 1,85 triệu lượt, tăng 5% và tổng doanh thu du lịch ước đạt 39.671 tỷ đồng, tăng 7% so với cùng kỳ năm ngoái.

Đây có vẻ là những thông tin vui cho TP trong bối cảnh lượng khách quốc tế đến Việt Nam vẫn đang trong chiều hướng “tăng trưởng lùi”. Cụ thể, theo số liệu của Tổng cục Thống kê trong tháng 5, lượng khách quốc tế đến Việt Nam ước đạt 576.868 lượt, giảm 16,4% so với tháng trước và giảm 14,4% so với cùng kỳ năm 2014. Tính chung 5 tháng năm 2015 lượng khách quốc tế đến Việt Nam ước đạt 3.275.191 lượt, giảm 12,6% so với cùng kỳ năm 2014.

Trình độ ngoại ngữ hạn chế, kỹ năng nghiệp vụ thiếu, khiến chúng ta không khai thác hết được nguồn lợi du lịch từ khách nước ngoài. Đặc biệt nhân viên trong ngành du lịch yếu ngoại ngữ sẽ khó làm tròn bổn phận giúp người nước ngoài hiểu về văn hóa Việt và quảng bá hình ảnh đất nước Việt Nam với bạn bè quốc tế. Việc thiếu nhân lực có trình độ ngoại ngữ, kỹ năng nghiệp vụ tốt đang khiến một số đơn vị du lịch bỏ lỡ nhiều cơ hội thu hút du khách quốc tế tham gia sử dụng dịch vụ du lịch tại Việt Nam.

Ông Lã Quốc Khánh,
Phó Giám đốc Sở Du lịch TPHCM

Số liệu là vậy nhưng lâu nay du lịch TPHCM vẫn tồn tại nhiều hạn chế như điểm đến nhàm chán, kém hấp dẫn và nạn cướp giật, chèo kéo, chặt chém khiến du khách, nhất là du khách nước ngoài, lo sợ. Còn nhớ tại một hội thảo trong khuôn khổ Hội chợ du lịch quốc tế TPHCM năm 2014, nhiều ý kiến cho rằng TPHCM đang bớt hấp dẫn với du khách đến từ Nhật Bản bởi các sản phẩm du lịch đã ít nhiều trở nên nhàm chán.

Có lẽ không chỉ khách Nhật Bản mà khách từ nhiều quốc gia khác cũng đến một lần cho biết ít muốn quay trở lại.  Những điểm tham quan tại TPHCM nổi bật thu hút nhiều du khách quốc tế là Dinh Thống Nhất, Bưu điện TP, Nhà thờ Đức Bà, Bảo tàng Chứng tích chiến tranh, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam… Ra khỏi trung tâm TP có Cần Giờ, địa đạo Củ Chi… Điểm mua sắm dường như khách quốc tế được dồn vào chợ Bến Thành và Trung tâm mua sắm Saigon Square, còn những trung tâm lớn như Diamond, Parskon… dường như rất ít thu hút khách quốc tế.

Các điểm vui chơi chủ yếu du khách được đưa đi xem múa rối nước, trong khi đó 2 khu du lịch lớn của TPHCM là Suối Tiên và Đầm Sen hiếm có bóng dáng du khách nước ngoài, bởi nếu đem lên bàn cân với cao nguyên Gentting của Malaysia, hay Sentosa của Singapore e quá khập khiễng.

Có thể thấy du lịch ở Việt Nam nói chung và TPHCM nói riêng chủ yếu vẫn là tham quan và ngắm cảnh nhưng chẳng có khách nào muốn ngắm một khung cảnh nhiều lần. Nói riêng về chương trình biểu diễn nghệ thuật múa rối nước, đây là một sản phẩm nghệ thuật chỉ có tại Việt Nam nhưng nó lại không được quan tâm đầu tư đúng mức.

Chị Nguyễn Thu Hương (quận 1) chia sẻ câu chuyện 2 lần dẫn bạn là những vị khách quốc tế ghé xem múa rối nước tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam (nằm trong Thảo Cầm Viên) là 2 lần xem chung một kịch bản. “Cũng may 2 lần là 2 đoàn khác nhau chứ nếu không cũng không biết giải thích như thế nào, đó là chưa kể khuôn viên sân khấu chật hẹp. Ngay tôi cũng không có hứng thú quay lại xem” - chị Hương nói.

Ngoài hạn chế về sản phẩm, điểm đến, khi du lịch tại TPHCM du khách rất lo sợ nạn cướp giật, chèo kéo, chặt chém đang diễn ra hàng ngày. Một vài số liệu chỉ ra rằng tình hình cướp giật liên quan đến du khách đang có chiều hướng giảm.

Song thực tế các vụ cướp giật của du khách được chuyển đến cơ quan chức năng chỉ là một phần nhỏ so với thực tế, bởi nhiều du khách gặp nạn sợ phiền hà, không đủ chứng cứ, nhân chứng... nên không đến khai báo. Đó là chưa kể tình hình giao thông, vấn đề vệ sinh môi trường… đang tạo nên bức tranh thiếu những gam màu sáng cho du lịch của TP mang tên Bác.

Sản phẩm liên kết chưa phong phú

Ông Tadashi Yamaguchi, Phó phòng Du lịch nước ngoài, Hiệp hội Lữ hành Nhật Bản (JATA), từng chia sẻ: "Du lịch TPHCM phải kích cầu, giảm giá, hợp tác với các địa phương khác tạo sản phẩm để có thể tiếp tục trở thành điểm đến thu hút du khách Nhật Bản”. Ông cũng gợi ý TPHCM nên hợp tác với những địa phương như Phan Thiết để kết nối với các resort, kết hợp với các địa phương như Mỹ Tho hay Phú Quốc, Côn Đảo để có thêm điểm đến, hoặc hợp tác với các tỉnh miền Trung.

Bình quân mỗi năm TPHCM đón khoảng 5 triệu lượt du khách quốc tế. Tuy nhiên, nạn ăn xin, chèo kéo khách du lịch của người bán hàng rong, gian lận trong thu cước vận tải, nạn cướp giật trên địa bàn, cho đến việc tồn tại những điểm tham quan không có nhà vệ sinh công cộng, đang làm ảnh hưởng không nhỏ đến hình ảnh và sự quảng bá du lịch TPHCM nói riêng, du lịch Việt Nam nói chung.

Văn Thị Bạch Tuyết,
Giám đốc Sở Du lịch TPHCM

Những gợi ý của ông Tadashi Yamaguchi thực ra không mới, bởi nếu xem hành trình của các công ty lữ hành sẽ thấy có nhiều sản phẩm du lịch kết hợp với các địa phương, trong đó điểm nhấn là những tour miệt vườn miền Tây. Thực tế khu vực ĐBSCL hấp dẫn du khách bởi những làng quê, miệt vườn trù phú cùng những dòng sông, kênh rạch chằng chịt, các cù lao và rừng tràm ngập nước mang vẻ đẹp hoang sơ, kết hợp với tinh hoa văn hóa, lịch sử của cộng đồng 4 dân tộc anh em Kinh, Hoa, Khmer, Chăm; với nhiều lễ hội dân gian truyền thống mang bản sắc văn hóa khác biệt.

Tuy nhiên khu vực này vẫn chưa hấp dẫn du khách do chất lượng sản phẩm du lịch chưa cao, thiếu tính độc đáo, có sự trùng lặp giữa các địa phương, gây cảm giác nhàm chán cho du khách. Theo đó, tỉnh nào cũng có chợ nổi, vườn cây ăn trái, làng nghề truyền thống và đờn ca tài tử. Du khách chỉ cần đến một nơi coi như đã đi cả vùng. Sản phẩm du lịch nghèo nàn, chủ yếu dựa vào những thứ sẵn có, không có sự liên kết giữa các tỉnh, thành trong khu vực...

Trước những hạn chế trên, các doanh nghiệp lữ hành chỉ còn biết trông chờ vào sự đầu tư đúng mức của các tỉnh, thành.

Tại một cuộc họp góp ý đề án xây dựng sản phẩm đặc thù vùng ĐBSCL, Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao - Du lịch Hồ Anh Tuấn nêu rõ: “Thời gian qua sự phát triển du lịch vùng ĐBSCL chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của vùng; lượng khách quốc tế đến khu vực còn hạn chế, thời gian lưu trú ngắn; sản phẩm du lịch còn đơn điệu, trùng lặp, kém sức cạnh tranh; giao thông kết nối điểm đến còn khó khăn; đầu tư chưa tới, nhân lực thiếu chuyên nghiệp, tiếp thị điểm đến còn nhỏ lẻ... Để phát triển du lịch vùng ĐBSCL xứng với tiềm năng, lợi thế mang cấp độ vùng, phải có chương trình hành động cụ thể, với lộ trình kế hoạch phù hợp, phân công nhiệm vụ chi tiết các cơ quan trung ương và địa phương, hiệp hội du lịch, đảm bảo lực lượng thực hiện trên cơ sở có cơ quan điều phối chung”.

Cũng chưa biết đến khi nào du lịch ĐBSCL mới thực sự tương xứng với tiềm năng. Có lẽ việc bắt tay vào thực hiện quan trọng hơn những cuộc họp, những chỉ đạo bàn giấy. Bởi như đã nói, lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Nam thời gian qua đang sụt giảm nghiêm trọng và tình hình của khu vực ĐBSCL cũng không nằm ngoài bối cảnh chung khó khăn của du lịch Việt Nam.

Nhân lực thiếu và yếu

Để vực dậy hình ảnh du lịch Việt Nam, cũng như du lịch TPHCM và các tỉnh phía Nam, cần sự chung tay của toàn xã hội. Trong đó đặc biệt quan trọng là những quyết sách và hành động của các cơ quan chức năng. Tuy nhiên, có một lực lượng cũng khá quan trọng, đóng góp trực tiếp trong việc xây dựng hình ảnh Việt Nam trong mắt du khách quốc tế là đội ngũ nhân sự trong ngành. Thế nhưng cho đến nay nhân lực trong ngành vẫn yếu và thiếu.

Theo khảo sát của Trung tâm Dự báo nhu cầu nhân lực và Thông tin thị trường lao động TPHCM, từ nay đến năm 2020, mỗi năm TP cần khoảng 21.600 lao động ngành dịch vụ (khoảng 8% tổng nhu cầu). Trong đó, trình độ đại học, trên đại học chiếm 10%; cao đẳng, trung cấp chiếm 50%... Đây là ngành có nhu cầu lao động cao nhất trong 9 nhóm ngành kinh tế dịch vụ trọng điểm tại TPHCM (giai đoạn 2015- 020) và cũng là nhóm ngành có lượng nhu cầu nhân sự gấp 2-3 lần so với các ngành trọng điểm khác như giáo dục, y tế, tài chính, bất động sản, công nghệ thông tin.

Du lịch VN (K2): Thừa hạn chế, thiếu thu hút ảnh 1

Nét độc đáo của du lịch Tây Nguyên "cưỡi voi ngắm cảnh"
nhưng vẫn còn nghèo nàn, nhàm chán. Ảnh: LONG THANH

Nhu cầu là vậy nhưng thực trạng lại đang rất báo động. Hiện TPHCM có tới 30-45% hướng dẫn viên du lịch, điều hành tour và 70-85% nhân viên lễ tân nhà hàng không đạt chuẩn về ngoại ngữ. Nhất là những ngoại ngữ không phổ biến như Pháp, Nhật, Đức, số hướng dẫn viên thông thạo những ngoại ngữ này chỉ chiếm khoảng 5-12%.

Tại nhiều khách sạn trên địa bàn TPHCM, đặc biệt là các khách sạn cao cấp như Sheraton, Caravell, New World... đều gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nhân viên giỏi ngoại ngữ. Đó là chỉ nói riêng về trình độ ngoại ngữ, còn rất nhiều kỹ năng khác nhân lực trong ngành du lịch còn thiếu.

Bởi để đáp ứng về số lượng, việc “nhặt nhạnh” nhân sự thiếu chuyên môn về tự đào tạo là điều hoàn toàn có thật. Nói riêng về đội ngũ hướng dẫn viên, giám đốc một doanh nghiệp lữ hành cho biết học sinh của mình đa phần không thích môn lịch sử, một môn không thể thiếu đối với hướng dẫn viên du lịch. 

Thái Hà

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Cơn địa chấn mang tên “đất công”

Cơn địa chấn mang tên “đất công”

(ĐTTCO) - Việc Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an có văn bản yêu cầu phối hợp điều tra việc mua bán nhà, đất công sản trên địa bàn TP Đà Nẵng từ năm 2006 đến nay, bước đầu hé lộ những thông tin lợi nhuận khủng từ việc xẻ thịt đất công mà lâu nay mọi người vẫn râm ran.