Dư địa cho giải pháp tài khóa, tiền tệ

Giải quyết bài toán tăng trưởng kinh tế từ nay đến cuối năm có nhiều lối ra, bởi còn dư địa để thực hiện chính sách tài khóa và tiền tệ. Vấn đề là cách thực hiện như thế nào trong bối cảnh kinh tế vĩ mô hiện nay nhằm duy trì tăng trưởng kinh tế 5-5,5%, lạm phát 8% và lành mạnh hóa thị trường.

Giai đoạn trì trệ sẽ qua đi

Để đánh giá tình hình kinh tế hiện nay chúng ta cần so sánh với thời điểm đầu năm 2012. Đầu năm 2012 nguy cơ lạm phát vẫn còn cao do năm 2011 lạm phát kéo dài, trong khi  hệ thống NHTM bất ổn, đặc biệt là vấn đề thanh khoản.

Tình hình lãi suất cao và NHNN vẫn chưa kéo giảm được do tập trung chống lạm phát. Quý I-2012, do thực hiện chính sách giảm tổng cầu, đặc biệt lượng tín dụng giảm âm tính theo tháng 1-2012 (thu về nhiều hơn đưa ra), sức mua thị trường giảm, hàng tồn kho ngành công nghiệp chế biến (chiếm 70% tổng sản lượng công nghiệp) lên đến 34%...

NHNN buộc các NHTM đang có lãi phải trích lập dự phòng rủi ro từ lợi nhuận để giảm rủi ro nợ xấu xuống; xử lý từng khoản nợ (khoanh lại để phân loại nợ) trước khi bàn chuyện lập công ty mua bán nợ. Các NHTM phải có trách nhiệm tự mình giải quyết nợ xấu, bản thân NHTM phải giảm lương, thưởng tương xứng. Nếu NHTM nào không thể hiện trách nhiệm xã hội, NHNN xử lý mạnh tay.

TS. TRẦN DU LỊCH

Những diễn biến này cho thấy thị trường đang đình đốn. Nhưng từ tháng 3-2012, do sức mua giảm nên lạm phát giảm theo, đặc biệt lương thực-thực phẩm giảm khá mạnh. Từ tháng 3, 4 và 5 xu hướng lạm phát giảm dần, tháng 6 lạm phát âm.

Như vậy, sau 6 tháng mục tiêu kiềm chế lạm phát đạt được, kéo giảm được tổng cầu, nhưng tác dụng phụ của nó khá nặng nề khi hàng tồn kho tăng. Bên cạnh đó, tình trạng đóng băng thị trường bất động sản kéo dài làm phát sinh vấn đề doanh nghiệp giải thể, ngưng hoạt động gia tăng, tạo ra vòng luẩn quẩn sức mua càng giảm.

Đến nay, hệ thống NHTM đã ổn định và giải quyết được thanh khoản, nhưng nợ xấu tăng nhanh do đáo hạn nguồn vay không trả được. Nợ xấu đến tháng 5 và 6 trở thành cục “máu đông” khiến nền kinh tế không hấp thụ được vốn, giống như cơ thể không hấp thụ được máu.

Tuy nhiên, nếu xét từng chỉ số, thương mại và dịch vụ từ tháng 3 đã tăng dần, dù sức mua yếu; hàng tồn kho đã giảm từ 34% tháng 2 xuống còn 26% đầu tháng 6; tổng lưu chuyển hàng hóa bán lẻ và dịch vụ 6 tháng đầu năm tăng 21,6%, dù  thấp hơn năm ngoái nhưng cho thấy sức mua đã tăng trở lại, GDP quý II đã tăng 4,55% so với quý I là 4%.

Như vậy, xét về phương diện tăng trưởng kinh tế, “đáy” của suy giảm rơi vào quý I, từ quý II đã có dấu hiệu ấm trở lại. Vì thế đây là giai đoạn trì trệ, tức việc phục hồi tăng trưởng thấp khi sức mua thị trường tăng và hàng tồn kho giảm dần. Chưa kể thị trường ngoại hối đã ổn định, dự trữ ngoại tệ tăng, tổng cán cân thanh toán quốc tế tăng…

Giải bài toán hấp thụ vốn

Vấn đề đặt ra hiện nay là giải quyết hệ quả giai đoạn tác động giảm tổng cầu làm cho doanh nghiệp khó khăn. Nghị quyết 13 Chính phủ ban hành kịp thời vào tháng 5 để xử lý những vấn đề này; Quốc hội ban hành Nghị quyết hỗ trợ doanh nghiệp, giảm miễn thuế…

Do vậy, vấn đề của năm 2012 không phải là hy sinh lạm phát hay tăng trưởng, mà làm sao sử dụng chính sách tiền tệ và tài khóa phù hợp để duy trì mối quan hệ hài hòa giữa lạm phát và tăng trưởng chấp nhận được.

Dư địa cho giải pháp tài khóa, tiền tệ ảnh 1

Hy vọng giai đoạn trì trệ của nền kinh tế sẽ qua mau. Ảnh: LÃ ANH

Trong xu hướng kinh tế hiện nay, chính sách của Chính phủ phải chuyển từ kiềm chế chống lạm phát thụ động sang kiểm soát lạm phát chủ động theo mục tiêu giữ CPI khoảng 8%.

Điều này công cụ vĩ mô có phần thuận lợi do có dư địa để thực hiện chính sách tiền tệ và tài khóa so với năm 2011.

Về giải ngân ngân sách trong kế hoạch (gồm ngân sách nhà nước bố trí, trái phiếu chính phủ), từ nay đến cuối năm có thể đạt 21.000 tỷ đồng/tháng, đó là nguồn vốn có thể kích thị trường.

Năm nay không thể tăng tín dụng 15-16% được, nhưng giả định tăng 10%, bình quân mỗi tháng bơm vốn ra thị trường tăng thêm 50.000 tỷ đồng. Như vậy nguồn vốn bơm vào từ 2 kênh này không gây lạm phát cho năm 2013, nhưng đủ sức tạo mức tăng trưởng kinh tế 5-5,5%.

Dư địa chính sách đã có, nhưng vấn đề đặt ra hiện nay là làm sao cho nền kinh tế hấp thụ được vốn? Làm sao ngân sách có thể giải ngân hàng tháng, không để xảy ra tình trạng dồn cuối năm để kích thị trường, kích sức mua? Do vậy, về ngân sách, khó khăn lớn nhất là giải ngân theo đúng tiến độ.

Còn về tín dụng, làm sao giải quyết nợ xấu để có thể bơm tiền. Hiện nay, Chính phủ đang chỉ đạo tập trung về tài khóa, đẩy nhanh tiến độ giải ngân phù hợp trong phạm vi kế hoạch. Về tỷ giá, có lẽ phải điều chỉnh khoảng 2-3% để phù hợp với sức mua của đồng tiền, tránh tình trạng đồng Việt Nam lên giá ảnh hưởng đến xuất khẩu, nhưng không đặt vấn đề phá giá ở đây.

Về lãi suất, nếu lạm phát kỳ vọng 8% thì lãi suất huy động 9%/năm là chạm đáy. Vì thế, bây giờ là lúc kéo lãi suất cho vay xuống, tức các NHTM phải có được đối tượng cho vay tốt.

TS. Trần Du Lịch, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách tiền tệ Quốc gia

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất