Cuộc đua không điểm dừng

(ĐTTCO)  - Việt Nam đã bước vào một cuộc đua thực sự trong cải cách môi trường kinh doanh với các nước trong khu vực và không thể dừng lại. Bởi nếu chậm trễ, Việt Nam có thể bị bỏ lại phía sau và mất đi nhiều cơ hội để phát triển trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Những tín hiệu tích cực

Cộng đồng DN Việt Nam đang trong một giai đoạn đầy phấn khích, khi hàng loạt động thái lắng nghe ý kiến, cam kết thay đổi và tạo thuận lợi cho DN hoạt động đã được Chính phủ cùng các bộ, ngành thực hiện trong thời gian qua. Những sự kiện được xem là tín hiệu cải cách cho nền kinh tế Việt Nam là kế hoạch “quốc gia khởi nghiệp”, trong đó hướng tới mục tiêu Việt Nam đến năm 2020 sẽ có 1 triệu DN.

Hệ thống các quy định về điều kiện kinh doanh của Việt Nam hiện nay vẫn còn tình trạng “8 không”: không minh bạch, không hiệu quả, không rõ ràng, không cụ thể, không tiên liệu được… Những cái “không” như thế làm thị trường méo mó, cạnh tranh không bình đẳng và tạo thêm nhiều chi phí cho DN. Cùng với đó, tạo nhiều rủi ro, thui chột sáng tạo cho DN. Đây là lực cản lớn cho môi trường kinh doanh nói chung và các hoạt động DN nói riêng cần kiên quyết tháo gỡ.

TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng CIEM

Nhìn lại hơn 2 năm trước, trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng kinh tế khu vực và thế giới, việc minh bạch hóa, tạo lập môi trường kinh doanh thông thoáng, khai thông những vướng mắc trong môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong chiến lược cạnh tranh toàn cầu là một vấn đề cấp thiết. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, trong 2 năm 2014 và 2015, Chính phủ đã ban hành 2 nghị quyết cùng mang số 19 về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia 2 năm 2015-2016 (gọi chung là Nghị quyết 19). Các Nghị quyết 19 lấy chỉ số Doing Business của Ngân hàng Thế giới (WB) đưa ra để chấm điểm cải cách trong nước trên nhiều lĩnh vực, đặt mục tiêu Việt Nam có môi trường kinh doanh bằng tốp đầu của ASEAN.

Theo đánh giá của Chính phủ, sau 2 năm thực hiện Nghị quyết 19, môi trường đầu tư kinh doanh Việt Nam đã có bước cải thiện, năng lực cạnh tranh được nâng lên, được các tổ chức quốc tế có uy tín ghi nhận, cộng đồng DN đánh giá cao. Theo đó, Việt Nam được đánh giá là nước có nhiều giải pháp cải cách về môi trường kinh doanh nhất và có cải thiện nhiều nhất trong số các nước ASEAN. Một số chỉ tiêu Việt Nam đã vượt so với mục tiêu ASEAN 6 như: Khởi sự kinh doanh, bảo vệ nhà đầu tư, chỉ tiêu nộp thuế và bảo hiểm xã hội...  Mặc dù vậy, xét về tổng thể, môi trường kinh doanh của Việt Nam vẫn chưa đạt được mức ASEAN 6 vào cuối năm 2015. Thậm chí, một số chỉ tiêu môi trường kinh doanh của Việt Nam còn bị tụt hạng so với các nước trong khu vực như: Xuất nhập khẩu thông quan qua biên giới, giấy phép xây dựng.

Đứng trước thực trạng trên, trong thời gian ngắn của nửa đầu năm 2016, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 19/2016/NQ-CP về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia 2 năm 2016-2017, định hướng đến năm 2020; Nghị quyết 35/2016/NQ-CP về hỗ trợ và phát triển DN đến năm 2020 với đầy đủ các chính sách hỗ trợ DN trong nước phát triển. Cùng với đó, các vấn đề cải cách thể chế để tạo thuận lợi cho nền kinh tế cũng được đặt ra; trong đó mục tiêu Chính phủ hướng tới là trở thành một chính phủ kiến tạo và phục vụ, thay vì điều hành nền kinh tế bằng mệnh lệnh hành chính như trước. Tất cả những tín hiệu trên đang đặt cho DN nhiều kỳ vọng với một bước ngoặt thật sự về cải cách môi trường kinh doanh và mở ra một giai đoạn mới cho sự phát triển của DN.

Cần giải các điểm nghẽn

Cộng đồng DN ghi nhận tích cực về những chuyển động mạch lạc, đúng hướng đang được Chính phủ đặt ra và bắt đầu ở một số bộ ngành, địa phương. Nhưng sự phối hợp và tính đồng bộ, nhất quán giữa các bộ ngành, địa phương và các cấp hành chính vẫn đang là các điểm nghẽn cần được giải tỏa. Ông Bùi Quang Vinh, nguyên Bộ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư, cho biết đã nghe nhiều DN phàn nàn nghị quyết, văn bản pháp luật quy định như vậy, nhưng khi đến cấp thực hiện không hẳn như vậy. Đây là vấn đề rất đáng quan ngại, nan giải vì ý chí và chỉ đạo của Chính phủ đã có, nhưng đến khâu thực hiện của cấp dưới "nhạt" đi nhiều.

Tương tự, theo lãnh đạo Viện Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), đã 3 lần Chính phủ ban hành Nghị quyết 19, qua 3 năm Việt Nam thu được nhiều kinh nghiệm trong cải cách môi trường kinh doanh. Điều khó khăn nhất trong cải cách môi trường kinh doanh là sự trì trệ, thờ ơ của một số bộ, ngành, địa phương. Nhìn chung các bộ, ngành và địa phương chưa tích cực triển khai, do vậy để thực hiện tốt Nghị quyết 19/2016 phải theo đến cùng vấn đề và truy đến cùng trách nhiệm.

Cuộc đua không điểm dừng ảnh 1
Liên quan đến rà soát và ban hành các điều kiện kinh doanh theo Luật Đầu tư, Luật DN, tính đến đầu tháng 6, có 68/86 văn bản quy định chi tiết cần ban hành trước ngày 1-7-2016 đã được Bộ Tư pháp tổ chức thẩm định và các bộ, ngành đã trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ được 46/68 văn bản. Vẫn còn 18/86 văn bản chưa gửi hồ sơ thẩm định cho Bộ Tư pháp và 22/68 văn bản chưa được trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ sau khi đã được Bộ Tư pháp thẩm định. Như vậy, tiến độ soạn thảo, trình văn bản trong thời gian tới rất gấp, bởi lẽ giảm điều kiện đầu tư kinh doanh là giảm những điểm nghẽn gây nhũng nhiễu DN.

Bên cạnh điểm nghẽn về quản lý, khi thực hiện Nghị quyết 19/2016 vẫn còn thách thức đến từ đơn giản hóa các thủ tục kiểm tra chuyên ngành, nhất là đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, đòi hỏi các nỗ lực chung tay của nhiều cơ quan nhà nước và khu vực tư nhân. Ông Đỗ Hoàng Anh Tuấn, Thứ trưởng Bộ Tài chính, cho biết Nghị quyết 19/2016 vẫn còn đối mặt nhiều thách thức cải cách hành chính trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng. Hiện nay, có 35% hàng hóa xuất nhập khẩu phải thực hiện kiểm tra trong quá trình thông quan tại cửa khẩu, nhưng sẽ phải giảm xuống 15% vào cuối năm nay. Đây là công việc khổng lồ, là áp lực rất lớn đối với ngành hải quan. Vì vậy, cần thay đổi, cải tiến quy trình thủ tục hải quan; tăng cường số lượng trang thiết bị hiện đại; bổ sung nhân sự tại các cửa khẩu để đáp ứng nhu cầu thông quan hàng hóa qua cửa khẩu nhanh chóng, chính xác.

Gia Song

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Đường liên cảng Cái Mép - Thị Vải thi công chậm tiến độ và mới được kết nối tới chân công trình Cảng CMH. Ảnh: Minh Tuấn

Vừa thanh tra toàn diện, vừa thu hồi dự án?

(ĐTTCO) - Sau khi ĐTTC có bài phản ánh “Dự án Cảng Tổng hợp-Container Cái Mép Hạ: Nhiều dấu hiệu khuất tất”, ngày 8-12-2017, phóng viên ĐTTC đã liên hệ lãnh đạo tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu để làm rõ những khiếu nại của chủ đầu tư về việc tỉnh thu hồi dự án trái pháp luật và những bất cập, khó khăn, vướng mắc trong suốt quá trình thực hiện dự án.