Chủ động khai thác thị trường mới

Những năm gần đây, thị trường châu Phi và Trung Đông bắt đầu thu hút được sự quan tâm của các nhà xuất khẩu. Nếu các doanh nghiệp (DN) đẩy mạnh liên kết và Nhà nước có sự hỗ trợ thêm về kinh phí phát triển thị trường, đây sẽ là thị trường tiêu thụ hàng hóa hấp dẫn của Việt Nam trong thời gian tới.

Tiềm năng lớn

Theo Bộ Công Thương, kim ngạch thương mại của Việt Nam và khu vực châu Phi đã tăng liên tục trong những năm qua, từ 2,07 tỷ USD năm 2009 lên 4,77 tỷ USD năm 2011 và ước đạt 1,81 tỷ USD trong 8 tháng năm 2012.

Con số này tại thị  trường Trung Đông là 3,31 tỷ USD năm 2010; 5,17 tỷ USD năm 2011 và 8 tháng năm 2012 đạt 3,95 tỷ USD. Hiện nay châu Phi đã nhập khẩu từ Việt Nam các mặt hàng như dệt may, giày dép, gạo, sản phẩm điện - điện tử, sản phẩm gỗ, xe máy và linh kiện phụ tùng, cơ khí, đồ nhựa…

Các thị trường trọng điểm là Bờ Biển Ngà, Ai Cập, Nam Phi, Ghana, Senegal. Trong khi đó, Trung Đông với nhiều thị trường có nhu cầu nhập khẩu hàng hóa từ nước ngoài lớn như Thổ Nhĩ Kỳ, Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE), Iraq… cũng đã có nhiều đơn hàng đối với các sản phẩm dệt may, hải sản, hạt tiêu, máy vi tính, điện thoại di động và linh kiện, sản phẩm điện tử và linh kiện, vải, sợi các loại…

Chủ động khai thác thị trường mới ảnh 1

Châu Phi và Trung Đông đang có nhu cầu nhập khẩu mặt hàng vật liệu xây dựng rất lớn.

Nhìn tổng thể, những mặt hàng các thị trường này đang tiến hành nhập khẩu đều nằm trong danh mục những sản phẩm xuất khẩu có thế mạnh của Việt Nam. Hơn nữa, hiện nay, dân số tại châu Phi lên đến 1 tỷ người và Trung Đông có khoảng 260 triệu người với lực lượng lao động đông đúc, nhu cầu tiêu dùng đang rất cao và yêu cầu về chất lượng hàng hóa không quá khắt khe.

Với nền tảng như vậy, khu vực châu Phi và Trung Đông đang là các thị trường có tiềm năng lớn đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.

Ngoài những mặt hàng truyền thống kể trên, hiện thị trường châu Phi và Trung Đông đang có nhu cầu nhập khẩu mặt hàng vật liệu xây dựng rất lớn để phục vụ cho ngành xây dựng. Ở Tây Phi, nhu cầu tiêu thụ xi măng tăng trưởng 12%/năm, phụ thuộc vào nguồn cung của Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ.

Nhưng gần đây, giá nhập khẩu từ Thổ Nhĩ Kỳ quá cao, trong khi chất lượng hàng Trung Quốc không đảm bảo nên các nhà nhập khẩu đang tìm kiếm nguồn cung mới.

Bên cạnh đó, thị trường Nigeria mỗi năm cần nhập khẩu đến 49% sản lượng xi măng để phục vụ cho ngành xây dựng, tính trung bình thị trường này dành đến 4,2 tỷ USD/năm để nhập các loại vật liệu xây dựng như xi măng, gạch men, khung cửa, khung nhà thép tiền chế, tấm lợp…

Tại Angeria, mức nhập khẩu vật liệu xây dựng hàng năm cũng vào khoảng 2,3 tỷ USD. Dự kiến, tại Trung Đông, các nước thuộc Hội đồng hợp tác các nước Ả Rập vùng Vịnh (GCC) sẽ đầu tư khoảng 915 tỷ USD cho các dự án xây dựng tại khu vực này trong 2 năm 2012 và 2013.

Các thị trường như Saudi Arabia, UAE đang chiếm đến 59% tổng số dự án đang triển khai tại Trung Đông và 75% dự án tại khối GCC. Trong khi đó, các quốc gia này đang thiếu hụt nguồn vật liệu xây dựng rất lớn. Trong bối cảnh vật liệu xây dựng trong nước đang tắc đầu ra, các DN cũng nên hướng đến các thị trường này để nắm bắt cơ hội giải phóng hàng tồn.

Hợp tác khai thác

Mặc dù tiềm năng trao đổi thương mại giữa Việt Nam và khu vực châu Phi, Trung Đông còn rất lớn, nhưng do khoảng cách địa lý xa xôi nên việc giao thương còn gặp một số rắc rối. Cụ thể, khi xuất khẩu hàng hóa sang các thị trường này, các DN phải tốn kém chi phí và mất nhiều thời gian cho việc vận chuyển.

Việt Nam đã tham gia xuất nhập khẩu vào thị trường châu Phi từ lâu nhưngvẫn phải đi đường vòng bằng cách làm ăn với các DN châu Âu, bởi khi giao thương với DN châu Phi, DN Việt Nam gặp khó trong vấn đề thanh toán.

Các DN châu Phi thích thanh toán bằng tiền mặt, trong khi để an toàn DN Việt luôn chọn hình thức thanh toán qua L/C nên không có sự đồng nhất. Vấn đề nữa, hiện nay nhiều DN Việt Nam đã thâm nhập thị trường này nhưng lại hoạt động rời rạc, nhỏ lẻ, chưa tạo sự gắn kết nên chưa hỗ trợ được cho nhau mà phải tự mò mẫm, dẫn đến nguy cơ rủi ro cao.

Trước những rắc rối trên, dù đã có nhiều DN rất quan tâm tới thị trường châu Phi và Trung Đông nhưng lại chưa dám đẩy mạnh hợp tác thương mại. Nhiều ngành hàng xuất khẩu nước ta có thế mạnh nhưng do thiếu sự dẫn đầu của các DN lớn nên nhiều DN nhỏ chưa đủ tự tin để giao thương với các nước này.

Do vậy, nếu có được sự hợp tác, hỗ trợ dẫn dắt từ các DN lớn, chắc chắn DN Việt Nam có thể thâm nhập sâu hơn vào thị trường tiềm năng này.

Song song đó, đa số DN tại thị trường châu Phi và Trung Đông là DN nhỏ và vừa, không đủ điều kiện mua toàn bộ lô hàng mà các công ty Việt Nam chuyển sang. Từ đó, Nhà nước cần hỗ trợ kinh phí giúp DN thành lập các văn phòng đại diện làm đầu mối phân phối hàng hóa tại đây.

Nếu được hỗ trợ, DN Việt Nam có thể xây dựng kho bãi chứa hàng để phân phối dần cho các DN ở khu vực này, bước đầu giải quyết khó khăn khi thâm nhập thị trường.

Thêm vào đó, thông tin và kiến thức thị trường giữa các DN 2 bên vẫn còn hạn chế. Để tháo gỡ rào cản này, Vụ Thị trường châu Phi, Tây Á và Nam Á đã phối hợp với nhiều cơ quan, ban ngành để mở các kênh thông tin hữu ích dành cho DN. Vì vậy, các DN nên chủ động tìm hiểu để tìm kiếm cơ hội cho cho hàng hóa Việt Nam tại thị trường mới mẻ này.

Lý Quốc Hùng, Vụ trưởng Vụ Thị trường châu Phi, Tây Á và Nam Á

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Dự án đại lộ ven sông Sài Gòn có khả thi?

Dự án đại lộ ven sông Sài Gòn có khả thi?

(ĐTTCO) - Mới đây, trong văn bản cho ý kiến về dự án BT (đổi đất lấy hạ tầng) đại lộ ven sông Sài Gòn, Bộ Kế hoạch - Đầu tư (KH-ĐT), cho rằng TPHCM cần yêu cầu Tập đoàn Tuần Châu bổ sung các nội dung còn thiếu, như chứng minh năng lực, kinh nghiệm thực hiện dự án tương tự cho phù hợp quy định.