“Chiếc áo” đã chật

Với cơ quan quản lý chuyên ngành, vấn đề UBCKNN tách khỏi Bộ Tài chính là đề tài tương đối tế nhị. Tuy nhiên, với giới chuyên gia, nhà đầu tư và nhiều thành viên thị trường, việc để UBCKNN độc lập hay tăng thêm các quyền cho cơ quan này là vấn đề cần thiết để phát triển thị trường bởi “chiếc áo” dường như đang trở nên chật chội.

Trả lại quyền độc lập cho UBCKNN?

Cách đây 2 năm, khi Quốc hội tiến hành thảo luận về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, nhiều ý kiến đã cho rằng cần tăng thêm quyền cho UBCKNN để khắc phục các hạn chế. Việc tăng thêm quyền thể hiện ở 2 lĩnh vực: Chủ động trong việc xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật phát triển thị trường; quyền xác minh, điều tra.

Chứng khoán không phải là ngành tài chính công, mà nó là ngành tổng hợp, trong đó có lĩnh vực tài chính. Trong phát triển thị trường sắp tới cần thiết UBCKNN nên là đơn vị độc lập, từ đó mới tập tập trung phát triển mạnh thị trường vốn cho nền kinh tế như một số nước trên thế giới đã làm. Điều này đòi hỏi phải có thay đổi về tư duy.

Chuyên gia chứng khoán HUY NAM

Một số ý kiến cho rằng nên giao cho UBCKNN quyền xác minh các vấn đề sai trái trong hoạt động kinh doanh chứng khoán, thẩm quyền điều tra các hành vi gian lận, nội gián, móc ngoặc để làm giá, lũng đoạn TTCK.

Một số ý kiến khác cho rằng TTCK ngày càng xuất hiện nhiều loại hình kinh doanh mới, đi kèm với đó là nhiều loại hình tội phạm mới trong lĩnh vực này. Nếu để UBCKNN phải chờ ý kiến chỉ đạo của Bộ Tài chính thì vấn đề đã trở thành lỗi thời, không theo kịp tình hình thực tế, có thể gây rủi ro đối với thị trường.

Theo một số chuyên gia, việc UBCKNN thuộc Bộ Tài chính giai đoạn đầu của sự phát triển thị trường cũng là điều khá hợp lý. Bởi từ khi thành lập đến năm 2004, UBCKNN là cơ quan độc lập thuộc Chính phủ. Tuy nhiên, hoạt động của cơ quan này gắn kết với các bộ ngành khác như Bộ Tài chính, Kế hoạch-Đầu tư, Ngân hàng Nhà nước mờ nhạt.

Trong khi sự phát triển của thị trường liên quan nhiều đến việc xây dựng các cơ sở pháp lý (kế toán, thuế, tiền tệ…) và cần có sự phối hợp với các bộ trên. Chính vì vậy, thời điểm đó nhiều cơ quan ủng hộ việc UBCKNN được đưa về thuộc Bộ Tài chính để thị trường có những bước phát triển vững chắc.

Tuy nhiên, điều quan trọng để xây dựng, vận hành thị trường một cách chủ động là một Thứ trưởng Bộ Tài chính nên kiêm Chủ tịch UBCKNN.

Theo chuyên gia chứng khoán Huy Nam, việc UBCKNN thuộc Bộ Tài chính trong sự phát triển thị trường ban đầu là cần thiết. Tuy nhiên, khi thị trường phát triển đến mức độ như hiện nay là điều không còn phù hợp. Nhiều nước trên thế giới, UBCK luôn có tính độc lập nhất định và không thể nói là thuộc một ngành, lĩnh vực riêng lẻ nào.

Bởi lẽ chứng khoán là lĩnh vực tổng hợp, trong đó liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực khác như: tiền tệ, kinh tế, thuế… Nếu UBCKNN thuộc ngành tài chính có thể làm hạn chế việc điều hành và không thể chỉ hiểu phiến diện, bó gọn trong lĩnh vực tài chính.

Khi tính độc lập của UBCKNN cao cơ quan này mới có thể chủ động trong việc xây dựng, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để vận hành thị trường thay vì phải xin ý kiến của Bộ Tài chính cùng một số cơ quan tham mưu khác, vốn không nắm rõ thị trường như UBCKNN.

Đó cũng là cách làm để việc cải cách hành chính hiệu quả hơn. Một khi UBCKNN độc lập, cơ quan này có thể phản ứng nhanh hơn, điều hành với trách nhiệm cao hơn và từ đó cơ hội cho phát triển thị trường cao hơn.

Không quyền khó xử lý

“Chiếc áo” đã chật ảnh 1

Thực tế cũng đã chứng minh, trong quá trình xây dựng hành lang pháp lý để phát triển thị trường, không ít các văn bản sau khi được xây dựng, lấy ý kiến các thành viên liên quan, đã bị chậm trễ trong việc ban hành do phải chờ ý kiến của các cơ quan chuyên môn trong Bộ Tài chính.

Đại diện Hiệp hội Kinh doanh chứng khoán Việt Nam (VASB) cũng cho rằng, để TTCK phát triển chuyên nghiệp và minh bạch hơn, Bộ Tài chính, UBCKNN cần đặc biệt quan tâm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho thị trường, không nên để thị trường phải đợi chính sách như thời gian qua.

Một vấn đề khác cũng liên quan đến vai trò, vị trí của UBCKNN là quyền được xác minh, điều tra. Ở nhiều nước có TTCK phát triển, để phát hiện một vụ giao dịch nội gián, cơ quan chức năng của UBCK phải tiến hành điều tra, theo dõi, xác minh một thời gian dài, thậm chí vài năm mới phát hiện được hành vi giao dịch nội gián, thao túng thị trường.

Trong khi ở Việt Nam, để xác định rõ ràng những tổ chức, cá nhân có hành vi lũng đoạn, thao túng thị trường là hết sức khó khăn, bởi UBCKNN không có quyền điều tra. Thực tế có những vụ việc, các cơ quan giám sát, thanh tra của UBCKNN phát hiện ra hành vi vi phạm nhưng không thể triệu tập được đối tượng liên quan đến vì không có quyền.

Theo các chuyên gia, các hành vi vi phạm trên TTCK thường rất tinh vi, phức tạp trong việc xác định hành vi, nếu đối tượng không hợp tác thì sẽ khó có thể quy kết trách nhiệm. Ở các nước, UBCK có các phương tiện, trang bị để điều tra hiện đại như do thám, nghe lén cùng lực lượng chuyên nghiệp và sự phối hợp tốt với các cơ quan liên quan khác nên dễ dàng phát hiện, xử lý.

Trong khi ở Việt Nam, vấn đề phát hiện, xử lý các hành vi thao túng, lũng đoạn thị trường vẫn rất nan giải do UBCKNN không có quyền độc lập.

HÀ MY

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất