Cần vùng chuyên canh cây ăn trái

Việt Nam có tiềm năng rất lớn để phát triển cây ăn trái xuất khẩu. Dù đã có mặt trên 50 nước, trong đó có một số thị trường khó tính như Hoa Kỳ, Nhật Bản, EU… nhưng hình thức canh tác, chế biến xuất khẩu của nước ta còn manh mún, nhỏ lẻ, chưa tương xứng tiềm năng.

Để tăng sản lượng cũng như giá trị cây ăn trái, cần thiết phải hình thành những vùng chuyên canh. ĐTTC đã có cuộc trao đổi với TS. Nguyễn Minh Châu, Viện trưởng Viện Nghiên cứu cây ăn quả Miền Nam, về vấn đề này.

PHÓNG VIÊN: - Xin ông cho biết tiềm năng cây ăn trái Việt Nam hiện nay?

TS. NGUYỄN MINH CHÂU: - Tiềm năng cây ăn quả Việt Nam rất lớn. Về giống, nước ta có nhiều trái cây ngon như sầu riêng Ri6, bưởi da xanh, xoài cát Hòa Lộc... cùng nhiều loại chỉ có ở Việt Nam như vú sữa, thanh long và một số giống ngon sa pô chê, sơ ri (chỉ có 2 nước là Việt Nam và Nhật Bản xuất khẩu).

Điều kiện tự nhiên nước ta rất thuận lợi cho số cây ăn quả ra trái quanh năm (nhãn tươi da bò, xoài, chôm chôm Java, sầu riêng), nên xuất khẩu được mọi thời điểm và đang tạo ra sức cạnh tranh lớn. Thí dụ những thời điểm một số nhà xuất khẩu chỉ có nhãn sấy thì chúng ta có cả nhãn sấy và nhãn tươi để bán.

Mặt khác, gần đây nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật đã hỗ trợ cho nhà vườn xử lý sâu bệnh, đã có 3-4 nhà máy chế biến, xử lý, đóng gói xuất khẩu. Nhờ vậy, đã tăng cường được số lượng, giá trị xuất khẩu trái cây trong những năm gần đây.

- Thưa ông, trái cây Việt Nam dù có mặt tại nhiều nước song việc trồng và chế biến vẫn còn manh mún? Tại sao không hình thành các vùng chuyên canh như cà phê, tiêu…?

- Hiện nay chúng ta bắt đầu chinh phục các thị trường khó tính, như trái thanh long đã vào Nhật Bản, Hoa Kỳ; chôm chôm, nhãn, xoài, vải… đang chuẩn bị mọi thủ tục để thâm nhập thị trường này. Cùng với những thị trường truyền thống như Trung Quốc, Campuchia, hiện nay trái cây Việt Nam đã có mặt trên 50 thị trường và được khách hàng tin dùng.

Nhưng nhìn lại, đa số vườn trồng chủ yếu là tự phát, không được quy hoạch, ứng dụng khoa học kỹ thuật canh tác-chế biến chuyên nghiệp nên giá trị còn thấp. Đến nay nước ta đã hình thành được những vùng trồng lớn hàng chục ngàn ha như thanh long (Bình Thuận), khóm, mãng cầu (Tây Ninh), chôm chôm (Bến Tre), sầu riêng (Tiền Giang), nhãn (Vĩnh Long)… hoặc vải thiều ở các tỉnh phía Bắc. Mặc dù đó là những vùng trồng tự phát, nếu đầu tư cải tạo thêm, thực hiện an toàn vệ sinh thực phẩm, sản lượng xuất khẩu sẽ cải thiện.

Bộ Nông nghiệp - Phát triển nông thôn đã có chỉ đạo xây dựng các vùng chuyên canh, song vẫn chưa thực hiện được. Mới đây, bộ đã có thông báo sẽ quy hoạch vùng cây ăn trái tập trung, mỗi tỉnh nên tập trung phát triển 2-3 cây ăn quả chủ lực để phát triển vùng chuyên canh. Bộ cũng yêu cầu mỗi vùng chuyên canh tập trung đầu tư khoảng 200-500ha sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và cao hơn là GlobalGAP.

Với chủ trương này, kỳ vọng kim ngạch xuất khẩu trái cây sẽ vượt xa con số 500 triệu USD mỗi năm. Cùng với những chủ trương này sẽ có chính sách hỗ trợ kèm theo để khi có được vùng chuyên canh, những loại giống trái cây ngon, có khả năng cạnh tranh có thể nhân rộng tăng sản lượng xuất khẩu.

- Nhiều người cho rằng chứng nhận VietGAP hay GlobalGAP chỉ mang tính chất phong trào, không thiết thực, ông nghĩ sao?

- Hiện nay có nhiều tổ chức đứng ra hướng dẫn thực hiện GlobalGAP và VietGAP, tuy nhiên viện chúng tôi vẫn là đơn vị chủ lực giúp nông dân thực hiện và chứng nhận nhiều mô hình sản xuất cây ăn trái. Cụ thể chúng tôi đã thực hiện GlobalGAP và VietGAP trên xoài cát Hòa Lộc, khóm, bưởi da xanh, nhãn tươi, chôm trên nhiều vùng của cả nước.

Muốn xuất trái cây sang EU, Hoa Kỳ bắt buộc phải đạt tiêu chuẩn GlobalGAP, trong khi đó các nước khác VietGAP có thể đáp ứng được. Hiện nay, chỉ khi nào được chứng nhận GlobalGAP các nhà nhập khẩu của Hoa Kỳ, EU và Nhật Bản mới cấp mã vạch để nhập khẩu. Việc để có các chứng nhận trên là sự bắt buộc, bởi chúng ta là người bán phải lệ thuộc vào người mua. Những nhà nhập khẩu lớn rất quan tâm đến vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm, sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng…

Nếu chúng ta không đáp ứng được những tiêu chí này qua chứng nhận VietGAP hay GlobalGAP thì không thể xuất khẩu trái cây vào các thị trường tiềm năng trên. Trong thời gian tới, theo tôi thay vì phát triển đại trà, manh mún, chúng ta cần tập trung vào các loại cây chủ lực như bưởi, nhãn (chưa ngon so với Thái Lan nhưng mạnh vì ưu thể cung ứng quanh năm), thanh long, xoài cát Hòa Lộc. Đáng mừng là Hoa Kỳ mới đây đã có đơn đặt hàng chôm chôm, khóm đông lạnh, chuối già.

- Viện đã có sự hỗ trợ nào đến chủ vườn cũng như doanh nghiệp xuất khẩu để tăng sản lượng, giá trị để nâng tầm vị thế thương hiệu trái cây Việt Nam?

- Chúng tôi đang nỗ lực phát triển ngành hàng trái cây. Sản phẩm đầu tiên của viện là giống cây ăn quả có múi sạch bệnh. Nhờ khắc phục được bệnh vàng lá bằng biện pháp giống và kỹ thuật canh tác, việc sản xuất cây ăn trái có múi đã được giải quyết trước khi chờ hỗ trợ từ chính sách. Bởi nông dân các vùng trồng vẫn chưa nhận được nhiều sự hỗ trợ từ chính sách, chẳng hạn các vườn bị sâu bệnh khi chặt bỏ không nhận được sự hỗ trợ như lúa hay cà phê.

Gần đây viện cũng sản xuất những cây giống ăn quả ngon qua các cuộc thi như sầu riêng Ri6, bưởi da xanh, nhãn xuồng cơm vàng… những loại giống này được người dân và người tiêu dùng đón nhận. Trước đây bưởi Năm Roi là “vua” nhưng hiện nay đang bị cạnh tranh bởi bưởi da xanh.

Bên cạnh đó, công tác lai tạo cũng được quan tâm, không thể dựa vào sự chọn lọc giống có sẵn trong tự nhiên. Năm 2005 viện đã công nhận giống thanh long ruột đỏ; năm 2010 cho ra nhiều giống mới như thanh long màu hồng, cam mật không hạt, bưởi đường lá cam ít hạt… Tới đây, chúng tôi sẽ cho ra đời nhiều loại nhãn mới, xoài cát Hòa Lộc vỏ mỏng… Chúng tôi cũng vừa ký hợp đồng với Bộ Khoa học - Công nghệ cho ra sản phẩm thanh long sắc vàng, bưởi đỏ (ngon, không hạ).

Riêng về công nghệ sau thu hoạch chúng tôi đã có biện pháp giúp doanh nghiệp xuất khẩu kéo dài thời gian bảo quản thanh long từ 1 tháng lên 2 tháng, có thể đưa thanh long qua thị trường Hoa Kỳ bằng đường hàng hải, như vậy sẽ giảm chi phí để cạnh tranh thay vì phải vận chuyển bằng hàng không…

- Xin cảm ơn ông.

MINH TUẤN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Dự án đại lộ ven sông Sài Gòn có khả thi?

Dự án đại lộ ven sông Sài Gòn có khả thi?

(ĐTTCO) - Mới đây, trong văn bản cho ý kiến về dự án BT (đổi đất lấy hạ tầng) đại lộ ven sông Sài Gòn, Bộ Kế hoạch - Đầu tư (KH-ĐT), cho rằng TPHCM cần yêu cầu Tập đoàn Tuần Châu bổ sung các nội dung còn thiếu, như chứng minh năng lực, kinh nghiệm thực hiện dự án tương tự cho phù hợp quy định.