Cần có Luật Kinh doanh vốn nhà nước

Trao đổi với báo ĐTTC, TS. Trần Du Lịch, Ủy viên Ủy ban Kinh tế Quốc hội, cho rằng Nghị định 151 rất tích cực, tuy nhiên không chỉ thoái vốn ở những doanh nghiệp (DN) SCIC nắm cổ phần, mà cần thoái vốn ở nhiều đơn vị khác để lấy tiền làm việc khác.

Thoái vốn DNNN không chỉ SCIC

PHÓNG VIÊN: - Theo quan điểm của ông, Nghị định 151 có những điểm tích cực nào và có gì tiêu cực không?

Cần có Luật Kinh doanh vốn nhà nước ảnh 1
-TS. TRẦN DU LỊCH: - Đầu tiên phải nói rằng, quan điểm chấp nhận thoái vốn trong nhiều trường hợp phải dựa theo thị trường chứ không thể dựa bảo toàn vốn chủ quan của người chủ, nên Nghị định 151 có quan điểm tích cực.

Tuy nhiên, xử lý vấn đề thoái vốn của DNNN phải bắt đầu từ vấn đề quan điểm, tức làm rõ với tất cả DNNN ở tất cả các ngành nghề hiện nay rằng giữ lại vốn để làm gì, tại sao chỉ thoái vốn ở chỗ SCIC.

Tôi cho rằng cần thoái vốn ở nhiều DNNN khác chứ không chỉ DN mà SCIC nắm giữ. Tôi thí dụ như có những tổng công ty hiện nay Nhà nước không cần giữ vốn lớn, thế thì sao không cổ phần hóa toàn tổng công ty đó và bán.

Có những tổng công ty không cần giữ, những ngành Nhà nước chi phối không cần giữ thì nên cổ phần hóa, có thể không làm ào ạt nhưng làm từng công ty, từng ngành một. Chúng ta có thể bán cho các đối tác chiến lược hoặc đem ra đấu giá. Chẳng hạn khi tiến hành cổ phần hóa một tổng công ty, trước mắt nên bán 30%, 40% hoặc 50%, bán từ từ và lấy một cục tiền về làm việc khác.

Nghị định 151 ban hành đổi mới một cách căn bản cơ chế thoái vốn cho SCIC. Chẳng hạn trong vấn đề định giá đất doanh nghiệp, dù đất thuê trả tiền một lần hay nhiều lần đều được tính vào giá trị. Điều đó khiến định giá doanh nghiệp cao hơn nhiều lần và bán vốn gặp khó khăn. Với doanh nghiệp tư nhân, họ giảm giá để bán, nhưng với doanh nghiệp nhà nước lại không thể thực hiện.

Ông Lê Song Lai,
Phó Tổng giám đốc SCIC

Tuy nhiên, có những DNNN cần thoái vốn mà Nghị định 151 chưa đề cập. Xin nói rõ, những DN mà SCIC đang giữ không phải là thành quả của SCIC kinh doanh hay đi mua, mà Nhà nước khi cổ phần hóa gửi vào SCIC quản lý vốn nhà nước này.

Do vậy, ngoài số cổ phần SCIC nắm giữ, một loạt cổ phần nằm ở các tập đoàn nhà nước với tính chất là công ty mẹ, phần này thoái vốn làm sao? Hay một loạt công ty con ở nhiều ngành lâu nay Nhà nước khi cổ phần hóa đưa cổ phần về nằm ở đó, điều này biến tổng công ty thành nhà đầu tư tài chính, vậy thoái vốn làm sao?

Quan điểm của tôi hiện nay phải đánh giá lại toàn bộ số vốn cổ phần ở những DNNN, trong tương lai không còn nắm giữ phải gom lại theo từng ngành một và có một chương trình tổng thể trong nhiều năm để thoái vốn từng nhóm, từng ngành, không làm biến động thị trường và thu hút nguồn vốn xã hội vào. Nhà nước sẽ lấy số tiền lớn đó để làm việc khác, kể cả đầu tư lại cho những DNNN mà Nhà nước cần phải đầu tư.

Cần cơ chế giám sát

- Nghị định 151 cho phép nếu DNNN lỗ có thể bán dưới mệnh giá, nhưng không quy định về điểm dừng, nghĩa là không quy định lỗ như thế nào và giá bán là bao nhiêu. Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?

- Chính phủ đã cho phép thoái vốn và nếu lỗ thì được bán dưới mệnh giá, nhưng đơn vị được giao thực hiện phải có trách nhiệm tính toán, vì Nghị định không thể quy định rõ bao nhiêu % được mà còn tùy theo loại. Có những trường hợp DN khi cổ phần hóa đưa về ghi lên sổ sách là chừng đó, nhưng bây giờ DN lỗ, mất vốn, nên khi bán đưa ra giá ban đầu rất khó bán, tức bán phải theo thị trường.

Nhưng ngược lại, có những trường hợp khi cổ phần hóa ghi vào sổ sách thấp, nhưng hiện tại giá lại cao, tính tổng thể vẫn lời. Tôi tin rằng, gói vốn mà SCIC đang nắm cổ phần đa phần là lời chứ không lỗ. Vì lâu nay quy định của Nhà nước là phải bảo tồn vốn, có nghĩa là giá chỉ có lên chứ không có xuống. Như vậy, nếu xét tổng thể khu vực DNNN, vốn chủ sở hữu nhà nước vẫn tăng, tức tổng thể vẫn bảo tồn và phát triển.

Theo báo cáo của Chính phủ, tổng vốn nhà nước tính từng năm vốn chủ sở hữu đều tăng. Nhưng về cục bộ có đơn vị mất, có đơn vị lời nhiều. Đối với vấn đề này, chỉ cần hiểu Nhà nước là nhà đầu tư chúng ta xử lý được, còn lâu nay nguyên tắc bảo tồn vốn là quy định cho từng DN là không đúng.

- Việc cho phép thoái vốn có mặt có lợi nhưng không có sự giám sát liệu có sự bắt tay với giới đầu cơ bên ngoài để giảm giá xuống?

- Đây là vấn đề phải giám sát, có cơ chế giám sát chặt chẽ và nhanh chóng có luật về kinh doanh vốn nhà nước. Bởi nếu không chúng ta sẽ đi từ thái cực này sang thái cực kia rồi lại bán đổ bán tháo tài sản của dân là không được.

Nguyên tắc là phải thoái vốn, nhưng phải làm trên tổng thể như tôi đã nói và có cơ chế giám sát, nếu không lại dẫm lên vết xe đổ như đã từng mất đất khi cổ phần hóa giai đoạn trước, sau đó giật mình đưa giá đất vào với mức giá “trên trời” theo giá đầu cơ, cuối cùng không cổ phần hóa được, tắc nghẽn. Tôi nhấn mạnh, làm chính sách không nên đẩy từ thái cực nọ sang thái cực kia.

- Xin cảm ơn ông.

YÊN LAM (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Đường liên cảng Cái Mép - Thị Vải thi công chậm tiến độ và mới được kết nối tới chân công trình Cảng CMH. Ảnh: Minh Tuấn

Vừa thanh tra toàn diện, vừa thu hồi dự án?

(ĐTTCO) - Sau khi ĐTTC có bài phản ánh “Dự án Cảng Tổng hợp-Container Cái Mép Hạ: Nhiều dấu hiệu khuất tất”, ngày 8-12-2017, phóng viên ĐTTC đã liên hệ lãnh đạo tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu để làm rõ những khiếu nại của chủ đầu tư về việc tỉnh thu hồi dự án trái pháp luật và những bất cập, khó khăn, vướng mắc trong suốt quá trình thực hiện dự án.