Cần cơ chế hỗ trợ thiết thực

Tỉnh Thanh Hóa thuộc vùng Bắc Trung bộ, có chiều dài bờ biển 102km, có vùng lãnh hải rộng hơn 17.000km2. Dọc bờ biển có 7 cửa lạch lớn nhỏ. Hiện nay, tại các cửa lạch này đang là tụ điểm giao lưu kinh tế và là những trung tâm nghề cá, cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão cho tàu thuyền của ngư dân trong và ngoài vùng.

Cần cơ chế hỗ trợ thiết thực ảnh 1
Trong những năm qua, thực hiện chủ trương phát triển kinh tế biển của Đảng, Nhà nước, đặc biệt là thực hiện "Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020", tỉnh Thanh Hóa luôn tạo điều kiện thuận lợi để ngư dân đầu tư sửa chữa, nâng cấp phương tiện, mua sắm ngư cụ, xăng dầu, mua bảo hiểm thân tàu, bảo hiểm tai nạn thuyền viên, tạo tâm lý yên tâm bám biển sản xuất.

Các cơ sở, hạ tầng nghề cá và cơ sở hạ tầng phục vụ dân sinh được quan tâm đầu tư, nâng cấp với 6 dự án được triển khai, tổng mức đầu tư 684,58 tỷ đồng, cụ thể là đầu tư xây dựng khu neo đậu tránh trú bão cho tàu thuyền đánh bắt cá.

Trong 3 năm, từ 2011-2013 tỉnh đã thực hiện mua 768.010 thẻ bảo hiểm y tế cho các nhóm đối tượng người nghèo, đối tượng bảo trợ xã hội và người cận nghèo thuộc 6 huyện, thị ven biển; thực hiện miễn giảm học phí và các chi phí học tập cho hơn 130.000 lượt học sinh, sinh viên 6 huyện miền biển với tổng số kinh phí hơn 75 tỷ đồng.

Riêng trong 2 năm 2011-2012 Thanh Hóa đã đào tạo 30 lớp nghề 3 tháng cho ngư dân với tổng số 1.030 học viên, tổng kinh phí đào tạo 2.060 triệu đồng; năm 2013 thực hiện 7 lớp đào tạo nghề 3 tháng cho khoảng 245 học viên (ngư dân) với tổng kinh phí 490 triệu đồng.

Bên cạnh những kết quả nêu trên, việc thực hiện chính sách hỗ trợ ngư dân thời gian qua còn bộc lộ không ít khó khăn, hạn chế như tổ chức triển khai xây dựng các khu neo đậu, tránh trú bão chưa đồng bộ; đầu tư dự án còn dàn trải; việc phát triển tàu thuyền chưa phù hợp thực tế, phương tiện khai thác ven bờ vẫn chiếm tỷ lệ lớn (loại phương tiện này chiếm đến hơn 71,82%), làm cho nguồn lợi hải sản vùng ven bờ đang bị suy giảm mạnh.

Tình trạng khai thác bằng chất nổ, xung điện, hóa chất độc hại vẫn còn xảy ra ở hầu hết các huyện, thị xã ven biển. Hiện tượng tranh chấp ngư trường giữa các nghề vẫn thường xuyên diễn ra, như nghề lưới vây sâu rút chì, lưới rê khơi đang tranh chấp với nghề lưới kéo đôi, đặc biệt tranh chấp với tàu lưới kéo cao tốc của Trung Quốc, làm cho trật tự ngư trường bị đảo lộn, dẫn đến hiệu quả khai thác của ngư dân giảm sút nghiêm trọng. Và đây cũng là nguyên nhân khiến thời gian qua nhiều ngư dân Thanh Hóa đã phải làm thuê trái phép cho tàu cá Trung Quốc.

Trong 3 năm (2011-2013), từ nguồn vốn hỗ trợ của các chương trình, Thanh Hóa đã đầu tư 121 công trình với tổng kinh phí 164 tỷ đồng, đưa số người hưởng lợi từ các công trình trên lên đến hàng trăm ngàn lượt hộ. Nhờ vậy, diện mạo cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất và hạ tầng phục vụ đời sống dân sinh có nhiều khởi sắc, tạo tiền đề để các địa phương phát triển kinh tế - xã hội, rút ngắn khoảng cách chênh lệch giàu, nghèo giữa các vùng, miền. Hiện tỷ lệ hộ nghèo các huyện vùng biển chỉ còn 15,26%, bình quân giảm 2,5%/năm.

Những bất cập hiện nay là người dân khó tiếp cận gói hỗ trợ đóng mới tàu, thay máy tàu; điều kiện cho vay theo cơ chế cho vay thương mại khó khăn khiến ngư dân khó chấp nhận được; trình tự, thủ tục để được hỗ trợ còn bất cập.

Trong khi đó, các cơ sở đóng tàu, sửa tàu cá còn manh mún, quy mô nhỏ, cơ sở vật chất kỹ thuật thiếu và yếu, chủ yếu đóng tàu nhỏ, vỏ gỗ theo mẫu và kinh nghiệm dân gian. Công tác bảo quản, chế biến sản phẩm khai thác chưa được coi trọng, vẫn chủ yếu theo phương thức thủ công, đã ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.

Công tác đào tạo nghề còn nhiều hạn chế, trình độ ngư dân đi biển thấp, khoảng 8,4% mù chữ, trên 50% mới tốt nghiệp tiểu học; phần lớn lao động khai thác hải sản không được chủ tàu ký kết hợp đồng bằng văn bản, chỉ thỏa thuận miệng, nên tình trạng quản lý, sử dụng lao động không ổn định, thiếu hụt, ảnh hưởng đến quá trình sản xuất. Mặt khác, thời gian thực hiện một số chính sách ưu đãi chỉ trong 1 năm là quá ngắn...

Để các chính sách hỗ trợ ngư dân đạt được hiệu quả cao và thiết thực hơn giúp ngư dân bám biển, ổn định sản xuất, nâng cao đời sống cộng đồng dân cư ven biển, góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo Tổ quốc, UBND tỉnh Thanh Hóa kiến nghị: (i) Có chính sách hỗ trợ ngư dân vay vốn tạo việc làm, tổ chức dạy nghề và chuyển đổi nghề cho các ngư dân có nhu cầu, tạo điều kiện cho ngư dân có thu nhập từ các ngành nghề khác, vay vốn đi xuất khẩu lao động với lãi suất ưu đãi.

(ii) Ban hành chính sách hỗ trợ ngư dân đóng mới, thay máy tàu có công suất từ 90cv trở lên và các trang thiết bị để khai thác hải sản xa bờ; hỗ trợ ngư dân tham gia khai thác theo mô hình Tổ đoàn kết trên biển.

(iii) Đầu tư để hiện đại hóa công tác quản lý nghề cá trên biển, đặc biệt sớm hoàn thiện hệ thống thông tin tàu cá nhằm chủ động cảnh báo, kịp thời ứng phó với các tai nạn, rủi ro trên biển, cứu hộ cứu nạn. Tăng cường bảo vệ, hỗ trợ đảm bảo an toàn cho ngư dân hoạt động trên biển.

Theo Quyết định 63/2010/QĐ-TTg ngày 15-10-2010 của Thủ tướng Chính phủ chỉ hỗ trợ cho các tàu khai thác xa bờ, UBND tỉnh Thanh Hóa đề nghị sửa đổi, bổ sung hỗ trợ cho cả các tàu thu mua, dịch vụ hậu cần nghề cá cho các tàu cá khai thác xa bờ nhằm khuyến khích các thành phần kinh tế thành lập các đội tàu cung ứng dịch vụ hậu cần, mua gom sản phẩm cho các tàu cá khai thác xa bờ.

Về việc thí điểm trang bị máy thu trực canh cho ngư dân, chính sách này đang áp dụng cho các chủ tàu là hộ nghèo và các chủ tàu có tàu chìm, hư hỏng nặng do thiên tai hoặc bị tai nạn khác, khi khôi phục sản xuất, đề nghị tiếp tục thực hiện để trang bị cho tất cả tàu khai thác hải sản vì máy thu trực canh rất có hiệu quả đối với ngư dân trong việc thu nhận thông tin dự báo thời tiết, nhất là trong những ngày có tin bão, áp thấp nhiệt đới.

Nước ta cần sớm đàm phán với các nước trong khu vực để ngư dân có điều kiện hợp tác, đánh bắt hải sản ngoài phạm vi vùng biển Việt Nam. Tăng cường lực lượng tuần tra trên biển để bảo vệ ngư dân đánh bắt hải sản trên biển. Trung ương cần hỗ trợ địa phương ven biển trang bị phương tiện, xây dựng lực lượng xung kích trong công tác tìm kiếm cứu nạn kết hợp tham gia bảo vệ chủ quyền biển đảo.

Nguyễn Đức Quyền, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Thanh Hóa

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Đường liên cảng Cái Mép - Thị Vải thi công chậm tiến độ và mới được kết nối tới chân công trình Cảng CMH. Ảnh: Minh Tuấn

Vừa thanh tra toàn diện, vừa thu hồi dự án?

(ĐTTCO) - Sau khi ĐTTC có bài phản ánh “Dự án Cảng Tổng hợp-Container Cái Mép Hạ: Nhiều dấu hiệu khuất tất”, ngày 8-12-2017, phóng viên ĐTTC đã liên hệ lãnh đạo tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu để làm rõ những khiếu nại của chủ đầu tư về việc tỉnh thu hồi dự án trái pháp luật và những bất cập, khó khăn, vướng mắc trong suốt quá trình thực hiện dự án.