Biến tấu truyền thuyết

Các bậc phụ huynh và những người quan tâm đến giáo dục thêm một phen xôn xao vì cuốn Tiếng Việt lớp 5, tập 2 của NXB Giáo dục có đoạn viết, Thánh Gióng sau khi đánh tan quân giặc đã ăn một bữa cơm no rồi nhảy xuống Hồ Tây tắm, xong mới ôm vết thương lên ngựa đi tìm một rừng cây âm u nào, giấu kín nỗi đau của mình mà chết. Đây là phần luyện tập thay thế từ ngữ để liên kết câu, nhưng khi biên soạn đã thiếu cân nhắc đến hiệu ứng đọc và hiểu của đối tượng tiếp nhận, khiến dư luận hoang mang.

Trước hết, cần xác định rõ, truyền thuyết không phải lịch sử. Truyền thuyết được kể lại và được bồi đắp bằng tâm tư của dân gian. Đoạn trích đưa vào sách giáo khoa cũng không phải do nhóm biên soạn tự nghĩ ra, mà sử dụng lại vài câu trong bài "Sức sống của dân Việt Nam trong ca dao và cổ tích" do Nguyễn Đình Thi viết từ năm 1944. Tác giả Nguyễn Đình Thi không viết lại truyền thuyết mà chỉ bày tỏ suy tư “Nghe chuyện Phù Đổng Thiên Vương, tôi thường tưởng tượng đến một trang nam nhi, sức vóc khác người, nhưng tâm hồn còn thô sơ và giản dị như tâm hồn tất cả mọi người thời xưa”. Mục đích của đoạn trích này nhằm giúp học sinh biết cách dùng từ thay thế có ý nghĩa tương đương như “tráng sĩ ấy”, “người trai làng Phù Đổng”.

Vì sao đoạn trích trên gây ồn ào? Vì không ít người nhầm lẫn đoạn trích là một sự cải biên truyền thuyết. Cách nhìn nhận ấy hoàn toàn suy diễn. Ai cũng biết, theo truyền thuyết, Thánh Gióng sinh ra ở xã Phù Đổng, huyện Gia Lâm, Hà Nội vào thời Hùng Vương thứ 6. Ông là người trời đã đầu thai xuống trần thế để giúp Nhân dân đánh giặc Ân sang xâm lược. Sau khi đánh tan quân giặc, ông đuổi giặc đến chân núi Sóc Sơn, rồi lên đỉnh núi cưỡi ngựa bay về trời… Khi được đưa vào tác phẩm phái sinh, truyền thuyết được bay bổng theo khả năng sáng tạo của mỗi người. Ở các nước phương Tây, đã có không ít nhà biên kịch đã đưa Cô bé quàng khăn đỏ và Cô bé Lọ Lem vào chung một bối cảnh sống, khá thú vị. Tác giả Nguyễn Đình Thi “nghe chuyện Phù Đổng Thiên Vương, tôi thường tưởng tượng…” không có gì sai.

Điều duy nhất đáng băn khoăn ở đây là đoạn trích không hề có chú giải, và hơn nữa lại không phù hợp với học sinh cấp 1, do đó dẫn đến những ý kiến khác nhau. Lẽ ra, với phần luyện tập thay thế từ cho học sinh lớp 5, dễ dàng tìm ra nhiều thí dụ khác, cụ thể hơn và rõ ràng hơn.

GIA QUAN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Dự án đại lộ ven sông Sài Gòn có khả thi?

Dự án đại lộ ven sông Sài Gòn có khả thi?

(ĐTTCO) - Mới đây, trong văn bản cho ý kiến về dự án BT (đổi đất lấy hạ tầng) đại lộ ven sông Sài Gòn, Bộ Kế hoạch - Đầu tư (KH-ĐT), cho rằng TPHCM cần yêu cầu Tập đoàn Tuần Châu bổ sung các nội dung còn thiếu, như chứng minh năng lực, kinh nghiệm thực hiện dự án tương tự cho phù hợp quy định.