Bí kíp phát triển: Chính quyền phục vụ

(ĐTTCO) - Vai trò của khối DNTN trong sự phát triển của kinh tế đất nước ngày càng được khẳng định. Song vẫn còn tồn tại nhiều rào cản cần tháo gỡ để giúp DNTN vươn lên mạnh mẽ hơn. Xung quanh vấn đề này, ĐTTC đã trao đổi với ông PHẠM NGỌC HƯNG, Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội DN TPHCM.

PHÓNG VIÊN: - Trong buổi gặp với Chủ tịch nước và sau đó là lãnh đạo TP, nhiều DN đã phản ánh những khúc mắc trong sản xuất kinh doanh. Điều này cho thấy DN trong nước vẫn đang đứng trước nhiều khó khăn, đặc biệt là DNTN, thưa ông?

Ông PHẠM NGỌC HƯNG: - Điều đầu tiên cần phải nhấn mạnh là DNTN mong muốn có một môi trường kinh doanh minh bạch và bình đẳng với khối DNNN và DN có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Cụ thể bình đẳng trong tiếp cận đất đai, vốn, bảo hộ… Đặc biệt, qua 2 buổi gặp với Chủ tịch nước và lãnh đạo TPHCM, bức xúc lớn nhất của DN, nhất là DNTN, chính là thái độ của nhân viên thuộc cơ quan hành chính khi tiếp xúc với DN. Chúng ta đã có Luật DN, Luật Đầu tư cùng với nhiều chính sách mới, thông thoáng nhưng vấn đề là những người thực thi có làm đúng hay không.

Có 2 vấn đề quan trọng cần giải quyết sớm cho DNTN là vốn và  mặt bằng. Có vay vốn được DN mới mạnh dạn đầu tư trang thiết bị, công nghệ đổi mới sản xuất nâng cao năng suất và giá trị gia tăng cho sản phẩm. Còn mặt bằng hiện nay rất nan giải với DN nhỏ và siêu nhỏ. Vào khu công nghiệp thuê diện tích quá lớn, sản xuất ở khu dân cư thì không được. Chính vì thế rất cần có sự chung tay giúp sức của TP cũng như Nhà nước, đặc biệt là sự hỗ trợ về chính sách thông thoáng, phù hợp.

Bí thư Thành ủy TPHCM Đinh La Thăng có nói một câu khiến nhiều DN cảm thấy được động viên, đó là DN nộp tiền để nuôi bộ máy nhà nước thì bộ máy nhà nước phải phục vụ DN vô điều kiện chứ không phải quản lý DN. Có thể thấy rõ mong muốn của TP là thay đổi chính quyền kiểm soát sang chính quyền phục vụ. Nếu quyết tâm đó được thực hiện sẽ là điều kiện tiên quyết để DN phát triển phù hợp với bối cảnh hội nhập hiện nay.Ngoài vấn đề cải cách hành chính, DNTN còn gặp nhiều khó khăn trong quá trình hoạt động kinh doanh liên quan đến thuế, hải quan… Chẳng hạn vấn đề hoàn thuế chậm. Nhà nước đã có nhiều cải cách trong kê khai và nộp thuế nhưng thủ tục hoàn thuế, quyết toán thuế vẫn còn phức tạp, thời gian hoàn thuế kéo dài gây thiệt hại cho DN. Khi chậm nộp thuế DN bị phạt 0,05%/ngày, nhưng khi DN nộp thuế dư thì chậm được hoàn trả mà phải chờ chủ trương, trong khi vốn DN phải vay của NH để nộp thuế lại không được tính lãi suất chậm trả cho DN. Hay như vấn đề vay vốn. Khi DN có phương án kinh doanh tốt nhưng không còn tài sản đảm bảo vì trong giai đoạn khó khăn DN đã thế chấp hết tài sản và vướng nợ xấu, nên không được NH cho vay. Bên cạnh đó, lãi suất vay vốn của Việt Nam hiện cao hơn nhiều so với các nước trong khu vực, điều này làm giảm sức cạnh tranh của DN trong hội nhập.

- Có một thực tế hiện nay là Việt Nam có rất ít DN vừa, phần đông là DN nhỏ và siêu nhỏ, vậy làm sao để cạnh tranh, thưa ông?

- Với môi trường kinh doanh hiện nay không ít DNTN không muốn phát triển vì cho rằng càng lớn càng cực. Họ có tư tưởng làm như vậy là đủ, lợi nhuận như thế là được. Trong khi nhiều DN muốn vươn lên, tức họ chấp nhận cạnh tranh để phát triển, thì lại vướng cơ chế, chính sách. Tại nhiều quốc gia như Nhật Bản, Đức có rất nhiều DNNVV nhưng họ lại tạo ra năng suất lớn và những sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Điều này cho thấy nhỏ chưa hẳn đáng lo, vấn đề là giá trị trong những sản phẩm DN tạo ra. Mấu chốt chính là đổi mới thiết bị, công nghệ, hay nói cách khác là phải đổi mới sáng tạo. Thực tế việc này thời gian qua nhiều DN đã chủ động thực hiện, không phải chờ đến bàn tay hỗ trợ của Nhà nước. Có cần chăng chính là cho họ một cơ chế.

Liên quan đến đổi mới sáng tạo, cái cần nhắc đến là sở hữu trí tuệ. Thực trạng hàng nhái, hàng giả tràn lan do nhiều DN chưa quen với việc đăng lý sở hữu trí tuệ, trong khi Nhà nước chưa mạnh tay với hàng gian, hàng giả. Chưa kể thời gian để được cấp chứng nhận sở hữu trí tuệ quá lâu, nên khi có được tờ giấy mang đi kiện đã quá muộn. Một công ty sản xuất giày ở Nhà Bè từng than thở với chúng tôi về việc đưa 1 mẫu ra khoảng 7 ngày là có hàng nhái.

- Nhiều ý kiến cho rằng một số DNTN sau thời gian phát triển có thương hiệu, có thị phần tốt lại đem bán. Như vậy sẽ làm cho hành trình phát triển thương hiệu quốc gia bị chậm lại. Ông nghĩ sao về điều này?

- Thời gian qua những thương hiệu như Thorakao, điện tử Tiến Đạt... có tuổi đời nhiều chục năm nhưng vẫn không lớn lên nổi, lại thêm sức ép cạnh tranh từ những tập đoàn đa quốc gia khiến khó càng thêm khó. Chính vì thế việc DN tìm lối đi thích hợp cho mình cũng không quá lo lắng. Cái đáng lo nhất hiện nay chính là hệ thống bán lẻ của Việt Nam còn quá ít tên tuổi trong nước. Trong khi đó các ông lớn trong ngành bán lẻ ngoại ngày càng bành trướng ở thị trường Việt Nam, từ các đại siêu thị, siêu thị đến hệ thống cửa hàng tiện lợi. Điều này sẽ làm cho các DN Việt Nam gặp khó khăn khi đưa hàng lên các quầy kệ. Bởi nhà bán lẻ Nhật Bản sẽ ưu tiên hàng Nhật, người Thái ưu tiên hàng Thái…

Nói về hội nhập, một số ngành hàng của Việt Nam luôn được đánh giá có cơ hội rất lớn để phát triển như dệt may, da giày, nhưng vấn đề công nghiệp hỗ trợ còn quá chậm. Trong ngành dệt nhuộm để đầu tư phần xử lý nước thải đã phải mất khoảng 3 triệu USD, một số tiền quá lớn đối với DNNVV. Hay như ngành da giày, vấn đề thuộc da cũng đang vướng mắc. Để giải quyết nhất thiết phải có sự đầu tư của Nhà nước. Nếu không thì chúng ta lại tiếp tục lệ thuộc. Trước phải nhập nguyên liệu từ Trung Quốc, nay có thể chúng ta mua nguyên liệu trong nước nhưng thực chất là của DN Trung Quốc đang đầu tư tại Việt nam. Mà lệ thuộc vào DN FDI cũng chính là vướng vào con dao 2 lưỡi, bởi ai dám chắc khi biến động họ không rút khỏi thị trường.

- Xin cảm ơn ông.

Thanh Lâm (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Đường liên cảng Cái Mép - Thị Vải thi công chậm tiến độ và mới được kết nối tới chân công trình Cảng CMH. Ảnh: Minh Tuấn

Vừa thanh tra toàn diện, vừa thu hồi dự án?

(ĐTTCO) - Sau khi ĐTTC có bài phản ánh “Dự án Cảng Tổng hợp-Container Cái Mép Hạ: Nhiều dấu hiệu khuất tất”, ngày 8-12-2017, phóng viên ĐTTC đã liên hệ lãnh đạo tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu để làm rõ những khiếu nại của chủ đầu tư về việc tỉnh thu hồi dự án trái pháp luật và những bất cập, khó khăn, vướng mắc trong suốt quá trình thực hiện dự án.