Áp lực thâu tóm bủa vây

(ĐTTCO) - Chỉ sau một thời gian ngắn mở cửa hoàn toàn, hơn 50% thị phần bán lẻ Việt Nam đã rơi vào tay các nhà đầu tư ngoại, trong khi các cơ quan quản lý vẫn chưa có giải pháp để bảo vệ ngành bán lẻ trong nước và bản thân nhà bán lẻ nội địa cũng loay hoay tìm cách tồn tại. Áp lực này càng lớn khi DN nội đang phải cùng lúc cạnh tranh với hàng Thái, hàng của đối thủ cũ Trung Quốc và cả những đối thủ mới từ Nhật Bản và Hàn Quốc.

Vẫn nhập lớn từ Trung Quốc

Ngày 12-4-2016, trên các trang báo Việt Nam ngập tràn thông tin Tập đoàn Alibaba của Trung Quốc và Lazada (kênh thương mại điện tử) chính thức thông báo Alibaba đã đầu tư 1 tỷ USD vào Công ty Lazada có trụ sở tại Singapore. Theo đó, Alibaba bỏ ra 500 triệu USD vào các cổ phiếu mới phát hành của Lazada, và thêm 500 triệu USD để mua lại cổ phần từ các cổ đông trong Lazada. Trong thương vụ này, Alibaba đã tiến hành thỏa thuận với một số cổ đông nhất định của Lazada cho phép Alibaba quyền được mua và các cổ đông quyền được bán cổ phần còn lại của họ ở Lazada, với mức giá thị trường trong 12-18 tháng sau khi giao dịch hoàn thành. Như vậy, mức định giá của Lazada là khoảng 1,55 tỷ USD, và với khoản đầu tư trị giá 1 tỷ USD, Alibaba sẽ nắm hơn 64% cổ phần tại Lazada.  

Thị trường bán lẻ Việt Nam đang dần rơi vào tay các đại gia nước ngoài. Các chuỗi trung tâm thương mại lớn như Lotte (Hàn Quốc), Aeon (Nhật Bản) đang thâm nhập thị trường và phát triển mạnh trong vài năm trở lại đây. Gần đây nhất là cuộc đổ bộ của người Thái khi mua lại và mua cổ phần hàng loạt siêu thị, chuỗi bán lẻ lớn tiếng tăm như Metro, Nguyễn Kim, BigC… Có thể nói, các ông lớn này gần như đang muốn thâu tóm thị trường bán lẻ Việt Nam. Cùng với tâm lý sính ngoại của người tiêu dùng Việt, đặc biệt là hàng Nhật, Thái,  chắc chắn các DN nước ngoài sẽ không ngừng tham vọng phát triển trên mảnh đất màu mỡ này.

Bà Đinh Thị Bích Loan, Chủ tịch Hiệp hội Bán lẻ Việt Nam (AVR)

Ngay lập tức đã xuất hiện những lo lắng về việc DN sản xuất của Việt Nam sẽ khó khăn hơn khi đưa hàng hóa vào kênh thương mại điện tử này. Tính đến tháng 2-2016, Lazada đã có hơn 1.000 nhân viên trên khắp cả nước, kết nối với gần 4.000 nhà bán hàng, phân phối hơn 400.000 sản phẩm thuộc 13 ngành hàng khác nhau. Do vậy nỗi lo khi ông chủ Trung Quốc nắm cổ phiếu chi phối, cũng có nghĩa hàng hóa Trung Quốc sẽ có thêm kênh để hiện diện tại thị trường Việt Nam. Tất nhiên, Alibaba không chỉ bán hàng Trung Quốc, nhưng thương vụ này sẽ mở ra cơ hội cho các nhà buôn Trung Quốc bán hàng trên khắp Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Dù thị phần thương mại điện tử của Alibaba ở Việt Nam chưa lớn, nhưng qua thương vụ trên, Alibaba đang cảnh báo chúng ta về sự hiện diện của hàng Trung Quốc.

 Khoảng vài năm trở lại đây, dù người tiêu dùng Việt Nam rất lo lắng trước chất lượng của nhiều sản phẩm có xuất xứ Trung Quốc và bắt đầu chuyển sang dùng hàng Việt, hàng Thái… Song phải nhìn một thực tế hàng Trung Quốc vẫn đang có mặt ở khắp mọi nơi. Theo số liệu mới nhất của Tổng cục Hải quan, trong quý I-2016, các mặt hàng Việt Nam nhập khẩu nhiều nhất đều có xuất xứ từ Trung Quốc. Các đối tác thương mại Trung Quốc cũng luôn đứng đầu trong danh sách các quốc gia, vùng lãnh thổ cung ứng hàng nhập khẩu cho Việt Nam. Cụ thể, Việt Nam nhập khẩu lớn nhất từ Trung Quốc với hơn 10,6 tỷ USD (chiếm hơn 28% tổng kim ngạch nhập khẩu), nhất là các mặt hàng như giày dép, quần áo, túi xách… Trong lần trao đổi với ĐTTC, ông Trần Thế Linh, Chủ tịch HĐQT Công ty Giày Viễn Thịnh, chia sẻ riêng về thị trường giày, hàng Trung Quốc chiếm lĩnh đến khoảng 90%.

Đối đầu Nhật Bản, Hàn Quốc

Trong cuộc chiến bán lẻ, hàng hóa Việt Nam ngoài việc phải cạnh tranh gay gắt với nhiều đối thủ nặng ký như Trung Quốc, Thái Lan, nay còn đứng trước một đối thủ tiềm năng là Nhật Bản. Nếu như trước đây hàng Nhật Bản chưa phổ biến do ít cửa hàng và giá thành khá cao, thì nay cả 2 yếu tố này đã được giải quyết. Một trong những lý do quan trọng để hàng Nhật Bản vào Việt Nam ngày càng nhiều do thuế nhập khẩu vào Việt Nam hiện đã giảm rất mạnh, giúp hàng hóa Nhật có giá dễ chịu hơn. Với biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt của Việt Nam, từ ngày 1-4-2015 có 3.234 mặt hàng nhập khẩu Nhật được áp thuế suất 0%; hàng ngàn mặt hàng Nhật khác cũng sẽ có mức thuế tương tự vào năm 2019. Cùng với đó sự hiện diện của các nhà bán lẻ cũng là một kênh quan trọng để hàng hóa Nhật thâm nhập sâu vào Việt Nam. Đó là việc thương hiệu Aeon đang ngày càng phủ sóng trong mảng bán lẻ khi đầu tư những trung tâm thương mại lớn ở TPHCM, Hà Nội, Bình Dương, đồng thời thực hiện những thương vụ mua lại cổ phần của 2 chuỗi bán lẻ là Citimart và Fivimart.

Áp lực thâu tóm bủa vây ảnh 1 
Ngoài ra trong năm nay và năm 2017, nhiều khả năng thị trường bán lẻ Việt Nam sẽ đón thêm 2 nhà đầu tư đến từ Nhật Bản. Theo đó, Tập đoàn Seven & I Holdings của Nhật Bản cho biết sẽ mở cửa hàng tiện lợi 7-Eleven đầu tiên vào năm 2017 tại TPHCM. Mục tiêu của Seven & I Holdings là phát triển 100 siêu thị sau 3 năm và nhân lên thành 1.000 siêu thị sau 10 năm tại thị trường Việt Nam. Ngoài ra, Tập đoàn bán lẻ Takashimaya của Nhật Bản, có thâm niên hơn 180 năm hoạt động, đang chọn Trung Quốc và ASEAN là 2 trục thị trường trọng điểm để phát triển trong tương lai, trong đó Việt Nam là một điểm đến quan trọng. Không chỉ đến thông qua kênh bán lẻ, nhiều DN Nhật Bản cũng đang muốn đầu tư ở Việt Nam nhưng mở rộng ra những nhóm ngành như tiêu dùng và dịch vụ.

Tương tự Nhật Bản, hàng hóa Hàn Quốc cũng đang vào thị trường Việt Nam nhiều hơn thông qua sự lớn mạnh của các chuỗi bán lẻ. Theo chia sẻ của ông Hong Won Sik, Tổng giám đốc Lotte Mart Việt Nam, để đạt mục tiêu 60 trung tâm thương mại vào năm 2020, Lotte Mart sẽ đẩy nhanh tiến độ mở trung tâm mới, đồng thời thực hiện nhiều thương vụ M&A. Một đồng hương của Lotte cũng đã có mặt tại Việt Nam là Emart. Mục tiêu đến 2020, Emart sẽ có 10 trung tâm thương mại. Mặc dù các chuỗi bán lẻ luôn khẳng định vẫn phân phối nhiều hàng hóa Việt Nam, nhưng những mặt hàng của Hàn hay Nhật vẫn đang ngày một nhiều hơn. Và với hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Hàn Quốc, chắc chắn hàng hóa Hàn Quốc sẽ có mặt nhiều hơn nhờ những ưu đãi thuế quan. Bằng chứng là Việt Nam đang nhập khẩu ngày càng nhiều hàng hóa từ Hàn Quốc. Chỉ trong quý I năm nay, Hàn Quốc là thị trường nhập khẩu lớn thứ 2 của Việt Nam với 6,8 tỷ USD.

Thái Hà

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Đường liên cảng Cái Mép - Thị Vải thi công chậm tiến độ và mới được kết nối tới chân công trình Cảng CMH. Ảnh: Minh Tuấn

Vừa thanh tra toàn diện, vừa thu hồi dự án?

(ĐTTCO) - Sau khi ĐTTC có bài phản ánh “Dự án Cảng Tổng hợp-Container Cái Mép Hạ: Nhiều dấu hiệu khuất tất”, ngày 8-12-2017, phóng viên ĐTTC đã liên hệ lãnh đạo tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu để làm rõ những khiếu nại của chủ đầu tư về việc tỉnh thu hồi dự án trái pháp luật và những bất cập, khó khăn, vướng mắc trong suốt quá trình thực hiện dự án.