Xác định nguyên nhân để cứu

Tình hình khó khăn của sản xuất kinh doanh năm nay không phải cá biệt mà là giai đoạn cuối của quá trình khủng hoảng tài chính thế giới năm 2008. Nhưng nó nguy hiểm ở chỗ nếu chúng ta để kéo dài tình trạng suy thoái như hiện nay, việc khôi phục sẽ hết sức khó khăn.

Xác định rõ nguyên nhân

Đọc báo cáo về đề án tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp (DN) tôi chưa thấy được điều này. Tôi không tin con số 55.000 DN đã “đắp chiếu” do Bộ Kế hoạch - Đầu tư công bố vào tháng 4 vừa qua. Có nhiều thông tin nói trên 100.000 DN đang gặp khó khăn.

Lấy TPHCM và Hà Nội làm thí dụ, 6 tháng đầu năm công nghiệp của TPHCM  chỉ tăng hơn 5%, Hà Nội tăng hơn 4%, trong khi mọi năm tăng đến 17-18%. Điều này cho thấy khối DN đang gặp khó khăn lớn. Do vậy, đề án tháo gỡ khó khăn cho DN cần đánh giá hết mức độ nguy hiểm của vấn đề.

Bởi nếu để DN tiếp tục khó khăn, năm 2013 sẽ khó có cơ may phục hồi và các mục tiêu giai đoạn 2015-2020 không thực hiện được.

Để xác định nguyên nhân của tình hình hiện nay, theo tôi cần chỉ rõ các khó khăn, thuận lợi của cả khách quan và chủ quan, để từ đó có biện pháp tháo gỡ, tìm kiếm cơ hội. Về khách quan, kinh tế thế giới khó khăn tác động đến kinh tế Việt Nam, nhưng phải nói rằng chúng ta cũng có những cơ hội rất lớn chứ không chỉ hoàn toàn khó khăn nhưng đã không biến thách thức thành cơ hội.

Thực tế, chưa bao giờ chúng ta có nhiều cơ hội tốt về kinh tế thế giới như hiện nay. Chúng ta đã là đối tác toàn diện với Nhật Bản từ năm 2010 và chưa bao giờ có quan hệ tốt với Nhật Bản như hiện nay, từ đầu tư, ODA. Chúng ta cũng đang thúc đẩy đàm phán FTA với EU và đây sẽ là cơ hội lớn. Trong quan hệ với Hoa Kỳ, không chỉ việc Việt Nam đang đàm phán Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương mà quan hệ chính trị cũng tốt với việc Ngoại trưởng Hoa Kỳ sang Việt Nam đến 4 lần...

Nguyên nhân không chỉ nhìn tiêu cực mà còn cần đề cập nhiều cơ hội để biến những thách thức thành triển vọng mà chúng ta chưa làm được. Tôi cho rằng vài ba năm tới nếu không có đề án cụ thể về kinh tế đối ngoại, chúng ta không thể thoát khó khăn.

Xác định nguyên nhân để cứu ảnh 1 

Hoạt động tại một doanh nghiệp sản xuất xe máy có vốn FDI.

Về nguyên nhân chủ quan, có 2 điểm cần lưu ý. Thứ nhất, mô hình tăng trưởng chậm đổi mới. Chúng ta đã biết từ năm 2001, Đại hội Đảng 9 đã nói tái cấu trúc kinh tế, thay đổi mô hình tăng trưởng, nhưng10 năm sau hầu như kinh tế Việt Nam không thay đổi, trong đó những nhược điểm, khuyết điểm, cách điều hành cũ vẫn không được cải thiện.

Thứ hai là phản ứng chính sách, điều hành kinh tế vĩ mô. Thí dụ, năm 2008, nửa đầu năm lạm phát rất cao, Chính phủ đưa ra 8 giải pháp theo hướng thắt chặt tín dụng và giảm cầu. Đến tháng 8 kinh tế bắt đầu suy giảm thì tháng 10 Chính phủ lại đưa ra các biện pháp kích cầu. Nghĩa là thay đổi rất nhanh.

Ngược lại, từ tháng 10-2011, kinh tế khó khăn nhưng mãi gần đây mới có các chính sách về giảm lãi suất. Điều đáng nói ở đây là nếu năm 2008, Chính phủ có nghị quyết, các bộ, địa phương đều đồng tình, vào cuộc nhưng vừa qua kinh tế khó khăn, Chính phủ muốn thúc đẩy sản xuất thì Bộ Giao thông - Vận tải lại đề nghị thu phí ô tô. Cách điều hành như vậy cần hết sức cân nhắc.

Giải pháp hữu hiệu

Về giải pháp cho tình hình hiện nay, trước mắt và quan trọng nhất là cứu DN đang bên bờ phá sản có khả năng phục hồi, phát triển. Vấn đề cấp thiết nhất hiện nay là vốn. Có ý kiến Nhà nước nên mở hầu bao chứ không phải giảm thuế, bởi DN có sản xuất được đâu mà giảm thuế.

Mở hầu bao với DN có khả năng phục hồi nhanh, sử dụng lao động nhiều. Còn ngân hàng, tôi cho rằng NHNN cần thay đổi tư duy giống như một lãnh đạo NHTM ở TPHCM đã nói “cứu DN chính là cứu ngân hàng”. Tư duy đó mới hợp tác được.

Kinh nghiệm của TPHCM là sau họp bàn về các giải pháp hỗ trợ và giao các quận kết nối DN trên địa bàn với ngân hàng, ngay sau đó nhiều DN đã vay được tiền. Tôi cho rằng lãnh đạo Bộ Công Thương và NHNN cần phối hợp để có chỉ thị, chiến dịch giải cứu DN, làm sao trong tháng 8 và 9 vốn đến được DN.

Về dài hạn, quan trọng nhất là điều chỉnh chiến lược phát triển công nghiệp mũi nhọn. Việt Nam hiện vẫn chưa có ngành công nghiệp mũi nhọn đủ sức cạnh tranh với ASEAN+6.

Nhân lúc kinh tế khó khăn này nên xem xét lại toàn bộ các chiến lược để đưa ra ngành, lĩnh vực có sức cạnh tranh hơn.

Thứ hai, nghiên cứu quy luật giữa tăng trưởng GDP và xuất khẩu, bởi các chỉ số này tăng trưởng không theo quy luật. Từ đó để xác định xuất khẩu đến mức nào, có tiếp tục thực hiện trong khi thị trường trong nước cực kỳ lớn?

Thứ ba, quan tâm thu hút FDI trong công nghiệp và thương mại, vấn đề bán buôn, bán lẻ cho phép đến mức nào, có nên tiếp tục thu hút đầu tư vào sắt, thép như hiện nay nữa không?

Cuối cùng là nghiên cứu quan hệ tăng trưởng GDP với tăng trưởng sản xuất công nghiệp, bởi nhiều năm tăng trưởng công nghiệp thường tăng gấp đôi GDP nhưng 6 tháng đầu năm lại khác.

Những nghiên cứu như vậy sẽ cho chúng ta đưa ra được các giải pháp cứu DN hiệu quả, đồng thời có cách điều hành kinh tế tốt hơn.

GS. Nguyễn Mại Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp FDI

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Góc chuyên gia

Lực cản kìm hãm kinh doanh vẫn còn

(ĐTTCO) - Cạnh tranh là điều tất yếu trong nền kinh tế thị trường. Tuy nhiên, những quy định rườm rà đang là rào cản, kìm hãm doanh nghiệp (DN) cạnh tranh, gây lãng phí lớn cho xã hội. 

Chính sách

105 TTHC Bộ Tài chính thực hiện qua dịch vụ bưu điện

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 1043/QĐ-BTC về việc công bố danh mục thủ tục hành chính có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.