Tư nhân chưa tiếp cận được vốn ODA

Tư nhân chưa tiếp cận được vốn ODA ảnh 1

Tại cuộc họp mới đây với các bộ, ngành, địa phương liên quan, Phó Thủ tướng Chính phủ Hoàng Trung Hải chỉ rõ việc cải thiện tốc độ giải ngân cần được xem là một trong những vấn đề quan trọng nhất đối với chiến lược quản lý ODA hiện nay.

Theo tổng hợp, tổng vốn ODA cam kết của các nhà tài trợ dành cho Việt Nam thông qua 19 hội nghị CG thường niên đã đạt 71,7 tỷ USD. Tổng vốn ODA ký kết trong giai đoạn 1993-2011 đạt trên 52 tỷ USD. Theo Bộ Kế hoạch - Đầu tư, tính đến hết năm 2011, tổng vốn ODA giải ngân đạt 33,4 tỷ USD, chiếm trên 64,2% tổng vốn ODA ký  kết. Tuy mức giải ngân đã có những cải thiện nhất định song vẫn chưa đạt mục tiêu mong muốn.

Từ nhiều năm qua, đã có nhiều giải pháp thúc đẩy giải ngân nguồn vốn ODA. Trong đó, đáng chú ý là việc cho phép doanh nghiệp (DN) tư nhân tiếp cận nguồn vốn quan trọng này, được Ban Bí thư thông qua từ năm 2010. Chủ trương này là hoàn toàn đúng đắn, không chỉ giải tỏa tình trạng bất bình đẳng giữa công và tư trong việc tiếp cận nguồn lực công, mà còn là sự đột phá chính sách để nâng cao hơn nữa hiệu quả sử dụng nguồn vốn ODA.

Bản thân các nhà tài trợ cũng có xu hướng khuyến khích Chính phủ Việt Nam tạo điều kiện cho DN tư nhân tiếp cận nguồn vốn ODA với niềm tin rằng, khu vực DN dân doanh với đặc điểm bộ máy gọn nhẹ, hoạt động năng động linh hoạt và hiệu quả chắc chắn sẽ tận dụng tốt nguồn vốn này để phát triển mạnh mẽ khi có cơ hội tiếp cận một cách chính thức.

Tuy nhiên, từ khi có chủ trương đến nay chưa có bất kỳ văn bản pháp luật nào hướng dẫn DN tư nhân tiếp cận nguồn vốn ODA được ban hành. Tất cả trông đợi vào việc sửa đổi, bổ sung Nghị định 131/2006 của Chính phủ về quản lý, sử dụng nguồn vốn ODA, do Bộ Kế hoạch - Đầu tư chủ trì soạn thảo, dự kiến hoàn tất vào cuối năm 2011.

Nhưng đến nay, tổ soạn thảo Nghị định này vẫn chưa đạt được sự thống nhất xung quanh việc cho phép tư nhân tham gia thực hiện vốn ODA, bởi có nhiều luồng quan điểm trái chiều. Một số ý kiến cho rằng DN tư nhân chỉ sử dụng vốn hiệu quả khi đồng vốn đó là của chính DN chắt chiu. Nếu để DN tư nhân được sử dụng ODA họ sẽ thu vén lợi ích cho mình nhiều hơn cho Nhà nước.

Một khiếm khuyết khác khiến nguồn vốn ODA khó chảy vào các DN tư nhân là sự kém minh bạch, thiếu công khai về quản lý tài chính trong nhiều công ty tư nhân hiện nay. Vì vậy, khi khu vực tư nhân được tiếp cận nguồn vốn ODA, chắc chắn sẽ xuất hiện những khó khăn, phức tạp về mặt thể chế, cơ chế quản lý, thủ tục hành chính và năng lực con người - kể cả đối với các cơ quan quản lý nhà nước về ODA lẫn DN tư nhân sử dụng nguồn vốn này.

Nhưng thực tế cho thấy dù có khó khăn, chủ trương cho phép DN tư nhân tiếp cận vốn ODA vẫn cần sớm được thực hiện. Các cơ quan, DN nhà nước lâu nay được đặc quyền tiếp cận vốn ODA nhưng hiệu quả sử dụng khá thấp, thậm chí nảy sinh nhiều tiêu cực.

Việc cho phép DN tư nhân tiếp cận vốn ODA sẽ làm thay đổi toàn bộ phương thức sử dụng vốn ODA. Từ trước đến nay, chúng ta thường trao toàn bộ vốn ODA cho DN nhà nước với những khoản “chung chi” vô hình. Khi cho DN tư nhân tiếp cận vốn ODA, phương thức thực hiện dự án bằng nguồn vốn này sẽ có sự thay đổi lớn thông qua đấu thầu công khai, minh bạch, gây dựng được uy tín với nhà tài trợ.

Khi đó, bản thân các DN khu vực nhà nước cũng phải tự thay đổi để tốt lên, nếu không sẽ bị DN tư nhân qua mặt. Về phía tư nhân, khi sử dụng vốn ODA, các DN cũng sẽ bước vào một sân chơi mới. Quá trình sử dụng ODA sẽ giúp các DN tư nhân tiếp cận được với mô hình quản lý dự án tiên tiến của các nước viện trợ.

Để quá trình trên sớm đi vào thực tiễn, trước hết thông tin về các nguồn ODA cần được công khai, minh bạch với các chủ thể có khả năng tham gia thực hiện. Bộ Kế hoạch-Đầu tư nên hình thành tổ chức chuyên trách thu hút vốn ODA cho các dự án của tư nhân từ khâu thẩm định, giới thiệu quảng bá, tìm nguồn vốn và tham gia cùng DN trong quá trình đàm phán.

Bên cạnh đó, Nhà nước và các tổ chức tài chính cần xác lập khung pháp lý, các điều kiện tài chính và năng lực chuyên môn đi kèm để bảo lãnh cho các nguồn vốn vay ODA của các DN. Về phần mình, để có thể đủ điều kiện tiếp nhận vốn ODA, các DN tư nhân cũng cần phải nỗ lực cải thiện năng lực tự thân bằng cách kinh doanh có hiệu quả, nâng cao tính minh bạch về quản lý tài chính sử dụng vốn…

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Góc chuyên gia

Chính sách

105 TTHC Bộ Tài chính thực hiện qua dịch vụ bưu điện

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 1043/QĐ-BTC về việc công bố danh mục thủ tục hành chính có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.