Trả lại vai trò cho hiệp hội

Làm sao để doanh nghiệp hội viên thực sự coi hiệp hội là nơi bảo vệ lợi ích của họ? Làm sao khắc phục tình trạng phản biện yếu trong các văn bản, chính sách? Đó là những câu hỏi không dễ trả lời với thực tế hoạt động của các hiệp hội hiện nay khi đại diện nhiều tổ chức doanh nghiệp quy tụ tại một hội nghị do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức cuối tuần qua.

Phản biện yếu

Ông Nguyễn Diễn, Phó Giám đốc VCCI Chi nhánh Đà Nẵng, kể lại việc khi dự thảo Luật Công đoàn đưa ra lấy ý kiến có nội dung doanh nghiệp trích nộp kinh phí công đoàn bằng 2% quỹ lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội dù cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp đó đã thành lập công đoàn cơ sở hay chưa. Tuy nhiên, khi nội dung này được đưa ra lấy ý kiến nhiều doanh nghiệp, hiệp hội phản đối. Song các hiệp hội đã không ngồi lại với nhau để kiến nghị các bất hợp lý.

“Khi Quốc hội thông qua dự án luật này nhưng vẫn còn nhiều quan điểm đề nghị sửa đổi, bỏ vì không làm được. Điều này dẫn một thực tế là vai trò phản biện của các hiệp hội hiện quá yếu" - ông Diễn nhận xét.

Chia sẻ kinh nghiệm về phản biện, ông Nguyễn Hữu Thập, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tuyên Quang, cho biết tại một hội nghị tháng 4-2013 bàn về vấn đề cấp quyền khai thác khoáng sản, Bộ Tài nguyên-Môi trường muốn thu phí hồi tố giai đoạn 2011-2013. Tuy nhiên, hiệp hội cho rằng điều này là trái Luật Ban hành văn bản pháp luật, Luật Quản lý thuế, Luật Doanh nghiệp...

Đại diện Bộ Tài nguyên-Môi trường cũng thừa nhận đó là bất cập nhưng do văn bản mới ban hành. Tuy nhiên, sau đó tháng 7-2014 những bất cập này mới được bãi bỏ. "Điều đáng nói là nhiều tập đoàn, tổng công ty bị ảnh hưởng và có thể phải nộp thêm vài chục ngàn tỷ đồng nhưng khi dự thảo văn bản lấy ý kiến lại không nêu quan điểm hoặc chỉ kêu khó khăn, không chỉ ra những bất hợp lý đang tồn tại" - ông Thập nhận xét.

Đánh giá cao những thí dụ cụ thể được nêu trên nhưng nhiều chuyên gia tại hội nghị đều chung nhận định là vai trò của đa số hiệp hội trong phản biện chính sách còn nhiều yếu kém. Những khó khăn bắt nguồn từ nguồn lực tài chính của hiệp hội vẫn dựa vào cơ quan công quyền nên bị ảnh hưởng đến việc kiến nghị những bất cập doanh nghiệp gặp phải...

Tránh cạnh tranh giữa Nhà nước và hiệp hội

Trả lại vai trò cho hiệp hội ảnh 1Hiện cả nước có trên 300 hiệp hội doanh nghiệp. Các tổ chức này đã có đóng góp lớn trong việc liên kết doanh nghiệp hội viên, đào tạo, kiến nghị... Với 97% doanh nghiệp Việt Nam có quy mô nhỏ hiệp hội đóng vai trò quan trọng khi sức ép hội nhập càng lớn. Tuy nhiên, trong bối cảnh luật về hiệp hội chưa được ban hành, năng lực hiệp hội còn yếu, nhận thức của doanh nghiệp về hiệp hội chưa đúng, để các hiệp hội phát triển mạnh là thách thức không nhỏ.
Trả lại vai trò cho hiệp hội ảnh 2

Ông Hoàng Văn Dũng,
Phó Chủ tịch VCCI

Một thực tế khác cũng được ông Diễn chỉ ra, hiện nay có nhiều cơ quan nhà nước "thích" làm việc trực tiếp với doanh nghiệp và doanh nghiệp nghĩ rằng không cần phải tham gia tổ chức của mình. Nhiều đại hội của hiệp hội doanh nghiệp do chủ tịch tỉnh ký giấy mời tham dự. Trong đại hội, lãnh đạo tỉnh phát biểu chỉ đạo và chủ tịch hiệp hội phát biểu cảm ơn chỉ đạo đó.

"Cả chính quyền, hiệp hội đều không hiểu vai trò của mình nên khó có thể làm được việc. Nghị quyết 19 về giải pháp cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia có nêu các bộ có giải pháp đổi mới tổ chức cung ứng các dịch vụ công theo hướng đa dạng hóa, xóa bỏ tình trạng độc quyền của một hoặc một số đơn vị trực thuộc hoặc nhà cung ứng được chỉ định trước; nghiên cứu đề xuất những dịch vụ có thể mở cho tư nhân cung cấp... Thế nhưng nhiều tỉnh lại lấy về những việc như xúc tiến thương mại, đào tạo là bất hợp lý" - ông Diễn nói.

Một chuyên gia kinh tế từng là lãnh đạo VCCI nhận xét, càng kêu gọi tinh giản biên chế nhưng bộ máy hành chính của Nhà nước ngày càng phình to. Thế nhưng, việc họ thích làm lại là những việc có liên quan đến tiền như xúc tiến thương mại, quỹ đầu tư, quỹ hỗ trợ phát triển công nghiệp… Trong khi đây là những việc nên giao cho hiệp hội, tổ chức xã hội làm, quản lý.

Ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương, nhận định hiện nay đang là thời điểm bước ngoặt của cải cách kinh tế. Điều quan trọng là thay đổi nhận thức, nâng cao vị thế của thị trường và vai trò của Nhà nước, Chính phủ phải thay đổi.

Các bộ, ngành cần phải có sự tách bạch trong việc làm chính sách với thực hiện chính sách, điều tiết thị trường bởi thực tế hiện nay đang dẫn đến mâu thuẫn về mặt lợi ích. Cũng theo ông Cung, ngân sách đóng vai trò quan trọng, do đó, cần có sự phân bổ lại việc chi tiêu hiện nay. Quan điểm là giảm chi để các cơ quan tiêu ngân sách buộc phải thay đổi, bớt những việc không cần thiết thay vì tận thu để chi. Chính quyền địa phương cũng phải có sự thay đổi trong việc hướng đến cung cấp dịch vụ công phục vụ lợi ích xã hội thay vì cách đánh giá hiện nay để địa phương chạy theo tăng trưởng kinh tế, đầu tư...

Làm như vậy sẽ tạo dư địa cho hiệp hội vận hành tốt hơn, không có sự cạnh tranh giữa Nhà nước và hiệp hội, tránh tình trạng hiệp hội là cánh tay kéo dài của Nhà nước.

"Thời điểm nút thắt thay đổi của cải cách kinh tế đã đến và nếu không làm sẽ mất đi cơ hội. Điều này nói khó, làm cũng rất khó nhưng phải làm vì áp lực cải cách, hội nhập cũng đang buộc chúng ta phải thay đổi" - ông Cung nhấn mạnh.

Hà My

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

TPHCM: Phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công

TPHCM: Phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công

(ĐTTCO) - Nhằm phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2017, UBND TPHCM đã yêu cầu các sở, ban, ngành, UBND các quận-huyện, doanh nghiệp nhà nước TP đẩy nhanh việc bồi thường giải phóng mặt bằng, đấu thầu.

Góc chuyên gia

Chính sách

105 TTHC Bộ Tài chính thực hiện qua dịch vụ bưu điện

(ĐTTCO)- Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 1043/QĐ-BTC về việc công bố danh mục thủ tục hành chính có thể thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.